ਗੋਵਿੰਦਾਸ਼ਟਕਮ੍ (ਸਤ੍ਯੰ ਗ੍ਯਾਨਮਨੰਤੰ ਨਿਤ੍ਯਮ੍) PDF

सत्यं ज्ञानमनन्तं नित्यमनाकाशं परमाकाशं गोष्ठप्राङ्गणरिङ्खणलोलमनायासं परमायासम् । मायाकल्पितनानाकारमनाकारं भुवनाकारं क्ष्मायानाथमनाथं प्रणमत गोविन्दं परमानन्दम् ॥ १ ॥

Satyam jnanamanantam nityamanakasham paramakasham Goshthaprangana-rinkhana-lolamanayasam paramayasam | Maya-kalpita-nanakaramanakaram bhuvanakaram Kshmayanathamanatham pranamata govindam paramanandam || 1 ||

ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ, ਪਰਮਾਨੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰੋ — ਜੋ ਸਤਿ, ਗਿਆਨ, ਅਨੰਤ ਅਤੇ ਨਿਤ ਹਨ; ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਅਬੱਧ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਪਰਮ ਆਕਾਸ਼ ਹਨ; ਜੋ ਅਨਾਯਾਸ ਹੀ ਗੋਸ਼ਠ ਦੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਘਿਸਰਦਿਆਂ ਆਨੰਦ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਪਰਮ ਸਾਧਨਾ ਦਾ ਲਕੜ ਹਨ; ਜੋ ਮਾਇਆ-ਰਚਿਤ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਆਪ ਨਿਰਾਕਾਰ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੀ ਸਮੁੱਚਾ ਭੁਵਨ ਹੈ; ਜੋ ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਦੇ ਨਾਥ ਹਨ ਪਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਨਾਥ ਨਹੀਂ।

मृत्स्नामत्सीहेति यशोदाताडनशैशवसन्त्रासं व्यादितवक्त्रालोकितलोकालोकचतुर्दशलोकालिम् । लोकत्रयपुरमूलस्तम्भं लोकालोकमनालोकं लोकेशं परमेशं प्रणमत गोविन्दं परमानन्दम् ॥ २ ॥

Mritsnamatsiheti yashodatadana-shaishavasantrasam Vyadita-vaktraalokita-lokaaloka-chaturdashalokalim | Lokatraya-pura-mulastambham lokalokamanalokam Lokesham paramesham pranamata govindam paramanandam || 2 ||

ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ, ਪਰਮਾਨੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰੋ — ਜੋ 'ਤੂੰ ਮਿੱਟੀ ਖਾਧੀ ਹੈ' ਇਸ ਯਸ਼ੋਦਾ ਦੀ ਝਿੜਕ ਉੱਤੇ ਬਾਲਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਡਰ ਗਏ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਯਸ਼ੋਦਾ ਨੇ ਚੌਦਾਂ ਲੋਕ ਵੇਖੇ; ਜੋ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਗਰਾਂ ਦੇ ਮੂਲ ਥੰਮ੍ਹ ਹਨ; ਜੋ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹਨ, ਲੋਕੇਸ਼ ਅਤੇ ਪਰਮੇਸ਼ ਹਨ।

त्रैविष्टपरिपुवीरघ्नं क्षितिभारघ्नं भवरोगघ्नं कैवल्यं नवनीताहारमनाहारं भुवनाहारम् । वैमल्यस्फुटचेतोवृत्तिविशेषाभासमनाभासं शैवं केवलशान्तं प्रणमत गोविन्दं परमानन्दम् ॥ ३ ॥

Traivishtaparipuviraghnam kshitibharaghnam bhavarogaghnam Kaivalyam navanitaharamanaharam bhuvanaharam | Vaimalya-sphuta-cheto-vritti-visheshabhasamanabhasam Shaivam kevalashantam pranamata govindam paramanandam || 3 ||

ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ, ਪਰਮਾਨੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰੋ — ਜੋ ਦੇਵ-ਸ਼ਤਰੂ ਵੀਰਾਂ ਦੇ ਸੰਹਾਰਕ, ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਦੇ ਭਾਰ ਅਤੇ ਭਵ-ਰੋਗ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ ਹਨ; ਜੋ ਕੈਵਲ੍ਯ-ਸਰੂਪ ਹਨ, ਤਾਜ਼ਾ ਮੱਖਣ ਖਾ ਕੇ ਵੀ ਅਨਾਹਾਰ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹੀ ਭੁਵਨਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ਹਨ; ਜੋ ਨਿਰਮਲ ਚਿੱਤ-ਵ੍ਰਿੱਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਆਪ ਅਨਾਭਾਸ, ਸ਼ਿਵ, ਕੇਵਲ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹਨ।

गोपालं भूलीलाविग्रहगोपालं कुलगोपालं गोपीखेलनगोवर्धनधृतिलीलालालितगोपालम् । गोभिर्निगदितगोविन्दस्फुटनामानं बहुनामानं गोपीगोचरदूरं प्रणमत गोविन्दं परमानन्दम् ॥ ४ ॥

Gopalam bhulilavigrahagopalam kulagopalam Gopikhelana-govardhanadhritilila-lalitagopalam | Gobhirnigaditagovindasphutanaamanam bahunaamanam Gopigocharaduram pranamata govindam paramanandam || 4 ||

ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ, ਪਰਮਾਨੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰੋ — ਜੋ ਗੋਪਾਲ ਹਨ, ਭੂ-ਲੋਕ ਦੀ ਲੀਲਾ ਲਈ ਗੋਪ-ਰੂਪਧਾਰੀ, ਕੁਲ ਦੇ ਗੋਪਾਲ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਗੋਪੀਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡ ਵਿੱਚ ਗੋਵਰਧਨ ਚੁੱਕਣ ਦੀ ਲੀਲਾ ਨਾਲ ਗੋਪਾਲਾਂ ਨੂੰ ਆਨੰਦਿਤ ਕੀਤਾ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਨਾਮ 'ਗੋਵਿੰਦ' ਨੂੰ ਗਾਈਆਂ ਵੀ ਰੰਭ ਕੇ ਪੁਕਾਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਬਹੁ-ਨਾਮ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਗੋਪੀਆਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਵੀ ਪਰੇ ਹਨ।

गोपीमण्डलगोष्ठीभेदं भेदावस्थमभेदाभं शश्वद्गोखुरनिर्धूतोद्गतधूलीधूसरसौभाग्यम् । श्रद्धाभक्तिगृहीतानन्दमचिन्त्यं चिन्तितसद्भावं चिन्तामणिमहिमानं प्रणमत गोविन्दं परमानन्दम् ॥ ५ ॥

Gopimandalagoshthibhedam bhedavasthamabhedabham Shashvadgokhuranirdhutodgatadhulidhusarasaubhagyam | Shraddhabhaktigrihitanandamachintyam chintitasadbhavam Chintamanimahimanam pranamata govindam paramanandam || 5 ||

ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ, ਪਰਮਾਨੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰੋ — ਜੋ ਗੋਪੀ-ਮੰਡਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਿਸ ਕੇ ਵੀ ਅਭਿੰਨ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੁਭਾਗ ਗਾਈਆਂ ਦੇ ਖੁਰਾਂ ਤੋਂ ਸਦਾ ਉੱਡਦੀ ਧੂੜ ਨਾਲ ਧੂਸਰਿਤ ਹੈ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਗ੍ਰਹਿਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਅਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਸਤ-ਪੁਰਖਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਿੰਤਿਤ ਸਦਭਾਵ, ਚਿੰਤਾਮਣੀ ਵਾਂਗ ਮਹਿਮਾਮਯ ਹਨ।

स्नानव्याकुलयोषिद्वस्त्रमुपादायागमुपारूढं व्यादित्सन्तीरथ दिग्वस्त्रा दातुमुपाकर्षन्तं ताः । निर्धूतद्वयशोकविमोहं बुद्धं बुद्धेरन्तःस्थं सत्तामात्रशरीरं प्रणमत गोविन्दं परमानन्दम् ॥ ६ ॥

Snanavyakulayoshidvastramupadayagamuparudham Vyaditsantiratha digvastra datumupakarshantam tah | Nirdhutadvayashokavimoham buddham buddherantahstham Sattamatrashariram pranamata govindam paramanandam || 6 ||

ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ, ਪਰਮਾਨੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰੋ — ਜੋ ਇਸ਼ਨਾਨ ਵਿੱਚ ਮਗਨ ਗੋਪੀਆਂ ਦੇ ਵਸਤਰ ਲੈ ਕੇ ਰੁੱਖ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਏ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਉਹ ਨਗਨ ਹੋ ਕੇ ਆਈਆਂ ਤਾਂ ਵਸਤਰ ਦੇਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਬੁਲਾਇਆ; ਜੋ ਸ਼ੋਕ ਅਤੇ ਮੋਹ ਦੇ ਦੁਵੰਦ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਬੁੱਧ-ਸਰੂਪ ਹਨ, ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਅੰਦਰ ਸਥਿਤ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਕੇਵਲ ਸੱਤਾ-ਮਾਤਰ ਹੈ।

कान्तं कारणकारणमादिमनादिं कालमनाभासं कालिन्दीगतकालियशिरसि मुहुर्नृत्यन्तं नृत्यन्तम् । कालं कालकलातीतं कलिताशेषं कलिदोषघ्नं कालत्रयगतिहेतुं प्रणमत गोविन्दं परमानन्दम् ॥ ७ ॥

Kantam karanakaranamadimanadim kalamanabhasam Kalindigatakaliyashirasi muhurnrityantam nrityantam | Kalam kalakalatitam kalitaasesham kalidoshaghnam Kalatrayagatihetum pranamata govindam paramanandam || 7 ||

ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ, ਪਰਮਾਨੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰੋ — ਜੋ ਕਾਂਤ, ਕਾਰਨਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਅਨਾਦਿ ਦੇ ਵੀ ਆਦਿ, ਆਪ ਕਾਲ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਅਨਾਭਾਸ ਹਨ; ਜੋ ਯਮੁਨਾ ਵਿੱਚ ਕਾਲੀਆ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨ੍ਰਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਕਾਲ-ਕਲਾਵਾਂ ਤੋਂ ਅਤੀਤ ਕਾਲ ਹਨ, ਸਮੁੱਚੇ ਨੂੰ ਵਿਆਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ, ਤਿੰਨਾਂ ਕਾਲਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਦੇ ਹੇਤੁ ਹਨ।

वृन्दावनभुवि वृन्दारकगणवृन्दाराधितवन्द्यायं कुन्दाभामलमन्दस्मेरसुधानन्दं सुहृदानन्दम् । वन्द्याशेषमहामुनिमानसवन्द्यानन्दपदद्वन्द्वं वन्द्याशेषगुणाब्धिं प्रणमत गोविन्दं परमानन्दम् ॥ ८ ॥

Vrindavanabhuvi vrindarakaganavrindaradhitavandyayam Kundabhaamalamandasmera-sudhanandam suhridanandam | Vandyaasheshamahamunimanasavandyanandapadadvandvam Vandyaasheshagunabdhim pranamata govindam paramanandam || 8 ||

ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ, ਪਰਮਾਨੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰੋ — ਜੋ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਦੀ ਭੂਮੀ ਵਿੱਚ ਦੇਵ-ਗਣਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਰਾਧਿਤ ਅਤੇ ਵੰਦਨੀਯ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੰਦ ਅਤੇ ਕੁੰਦ-ਫੁੱਲ ਵਰਗੀ ਨਿਰਮਲ ਸੁਧਾਮਯ ਮੁਸਕਾਨ ਆਨੰਦਦਾਯੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੁਹਿਰਦਾਂ ਦੇ ਆਨੰਦ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਨੰਦਮਯ ਚਰਨ-ਯੁਗਲ ਸਮੁੱਚੇ ਮਹਾਂ-ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੰਦਨੀਯ ਹਨ, ਜੋ ਸਮੁੱਚੇ ਵੰਦਨੀਯ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਸਾਗਰ ਹਨ।

गोविन्दाष्टकमेतदधीते गोविन्दार्पितचेता यो गोविन्दाच्युत माधव विष्णो गोकुलनायक कृष्णेति । गोविन्दाङ्घ्रिसरोजध्यानसुधाजलधौतसमस्ताघो गोविन्दं परमानन्दामृतमन्तःस्थं स तमभ्येति ॥

Govindashtakametadadhite govindarpitacheta yo Govindachyuta madhava vishno gokulanayaka krishneti | Govindanghrisarojadhyanasudhajaladhautasamastagho Govindam paramanandamritamantahstham sa tamabhyeti ||

ਜੋ ਭਗਤ ਗੋਵਿੰਦ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤ ਅਰਪ ਕੇ ਇਸ ਗੋਵਿੰਦਾਸ਼ਟਕ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, 'ਗੋਵਿੰਦ! ਅਚ੍ਯੁਤ! ਮਾਧਵ! ਵਿਸ਼ਣੋ! ਗੋਕੁਲਨਾਯਕ! ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ!' ਪੁਕਾਰਦਿਆਂ — ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਚਰਨ-ਕਮਲਾਂ ਦੇ ਧਿਆਨ ਰੂਪੀ ਸੁਧਾ-ਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਜਿਸ ਦੇ ਸਮੁੱਚੇ ਪਾਪ ਧੁਪ ਜਾਂਦੇ ਹਨ — ਉਹ ਅੰਤਰ-ਸਥਿਤ ਉਸ ਪਰਮਾਨੰਦਾਮ੍ਰਿਤ-ਸਰੂਪ ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।