ਗੋਵਿੰਦਂ ਭਜ ਮੂਢਮਤੇ — Word-by-Word Meaning
गोविन्दं भज मूढमते
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
भज
Bhaja
ਭਜ, ਸੇਵਾ ਕਰ, ਸ਼ਰਨ ਲੈ, ਆਰਾਧਨਾ ਕਰ
गोविन्दं
Govindam
ਗੋਵਿੰਦ — ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ/ਵਿਸ਼ਣੁ, ਗਾਈਆਂ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ
मूढमते
Mudhamate
ਹੇ ਮੂਢ/ਮੋਹਗ੍ਰਸਤ ਬੁੱਧੀ!
सम्प्राप्ते
Samprapte
ਜਦੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆ ਪਹੁੰਚੇ / ਨੇੜੇ ਆ ਜਾਵੇ
सन्निहिते
Sannihite
ਜਦੋਂ ਸਮੀਪ ਹੋਵੇ, ਆਸੰਨ ਹੋਵੇ
काले
Kale
ਉਹ (ਨਿਯਤ) ਸਮਾਂ — ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ ਦਾ
नहि नहि
Nahi nahi
ਰਤਾ ਵੀ ਨਹੀਂ, ਕਦੇ ਨਹੀਂ (ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਦੁਹਰਾਉ)
रक्षति
Rakshati
ਬਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਧਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ
डुकृञ्करणे
Dukrinkarane
ਵਿਆਕਰਣ ਦੇ ਨਿਯਮ (ਪਾਣਿਨਿ ਦੇ 'ਕ੍ਰਿ' ਧਾਤੁ ਦੇ ਰੂਪ) — ਖੁਸ਼ਕ, ਯਾਂਤ੍ਰਿਕ ਵਿਦਵਤਾ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ
Complete Translation
ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਭਜ, ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਭਜ, ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਭਜ, ਹੇ ਮੂਢ ਬੁੱਧੀ! ਜਦੋਂ ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ ਦਾ ਨਿਯਤ ਸਮਾਂ ਨੇੜੇ ਆ ਜਾਵੇਗਾ, ਤਦੋਂ ਵਿਆਕਰਣ ਦੇ ਨਿਯਮ ('ਡੁਕ੍ਰਿਞ੍ਕਰਣੇ') ਤੇਰੀ ਰਤਾ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ।
Origin & History
Source: Bhaja Govindam (Moha Mudgara), verse 1 and refrain
Author: Adi Shankaracharya
Period: 8th century CE (circa 788-820)
ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਦਿ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਆਪਣੇ ਸ਼ਿਸ਼ਯਾਂ ਨਾਲ ਵਾਰਾਣਸੀ (ਕਾਸ਼ੀ) ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਵਿਦਵਾਨ ਨੂੰ ਪਾਣਿਨਿ ਦੇ ਵਿਆਕਰਣ-ਨਿਯਮ ਬੜੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਰਟਦੇ ਵੇਖਿਆ। ਕਰੁਣਾ ਨਾਲ ਦ੍ਰਵਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪ-ਮੁਹਾਰੇ ਇਹ ਸਲੋਕ ਗਾਇਆ, ਉਸ ਬਜ਼ੁਰਗ ਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦਿਆਂ ਕਿ ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ ਸਮੇਂ ਵਿਆਕਰਣ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਭਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਰੰਭਿਕ ਸਲੋਕ ਸਮੁੱਚੇ ਸਤੋਤ੍ਰ ਦਾ ਟੇਕ ਬਣ ਗਿਆ, ਜੋ ਹਰ ਸਲੋਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੁਹਰਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
'ਗੋਵਿੰਦਂ ਭਜ ਮੂਢਮਤੇ' ਦਾ ਅਰਥ ਕੀ ਹੈ?▼
ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਗੋਵਿੰਦ (ਭਗਵਾਨ) ਨੂੰ ਭਜ, ਹੇ ਮੂਢ ਬੁੱਧੀ!' ਗੋਵਿੰਦ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ/ਵਿਸ਼ਣੁ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ, ਅਤੇ 'ਮੂਢਮਤੇ' ਮੋਹਗ੍ਰਸਤ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਕਤੀ ਮਨ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰਕ ਭਟਕਾਅ ਤੋਂ ਹਟਾ ਕੇ ਭਗਵਾਨ ਵੱਲ ਮੋੜਨ ਦੀ ਤਾਕੀਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਇਸ ਸਲੋਕ ਵਿੱਚ 'ਡੁਕ੍ਰਿਞ੍ਕਰਣੇ' ਕੀ ਹੈ?▼
'ਡੁਕ੍ਰਿਞ੍ਕਰਣੇ' ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿਆਕਰਣ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ('ਕ੍ਰਿ' ਧਾਤੁ ਦੇ ਰੂਪ) ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਇਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ਕ, ਯਾਂਤ੍ਰਿਕ ਵਿਦਵਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਕਹਿੰਦਿਆਂ ਕਿ ਮ੍ਰਿਤ੍ਯੁ ਸਮੇਂ ਅਜਿਹਾ ਪੁਸਤਕੀ ਗਿਆਨ ਤੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬਚਾਏਗਾ।
ਇਹ ਪੰਕਤੀ ਇੰਨੀ ਵਾਰ ਕਿਉਂ ਦੁਹਰਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?▼
ਇਹ ਸਮੁੱਚੇ ਭਜ ਗੋਵਿੰਦਮ੍ ਦਾ ਟੇਕ ਹੈ, ਜੋ ਸਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮੁੜ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਦੁਹਰਾਉ ਕੇਂਦਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਇਸੇ ਲਈ ਇਸ ਰਚਨਾ ਨੂੰ 'ਮੋਹ ਮੁਦਗਰ' ਅਰਥਾਤ ਮੋਹ ਨੂੰ ਚੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਥੌੜਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਸਲੋਕ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਿਸ ਨੇ ਕੀਤੀ?▼
ਆਦਿ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਪਰੰਪਰਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਜ਼ੁਰਗ ਵਿਦਵਾਨ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਖੋਜਣ ਦੀ ਥਾਂ ਵਿਆਕਰਣ ਦੇ ਨਿਯਮ ਰਟਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਇਸ ਨੂੰ ਆਪ-ਮੁਹਾਰੇ ਗਾਇਆ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →