ਹਿਰਣ੍ਮਯੇਨ ਪਾਤ੍ਰੇਣ (ਸੱਚ ਦਾ ਮੁਖ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੈ) — Word-by-Word Meaning
हिरण्मयेन पात्रेण
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
हिरण्मयेन
hiraṇmayena
ਇੱਕ ਸੁਨਹਿਰੀ, ਦੇਦੀਪਯਮਾਨ (ਆਵਰਣ ਨਾਲ); ਸੋਨੇ ਦਾ ਬਣਿਆ
पात्रेण
pātreṇa
ਇੱਕ ਪਾਤਰ, ਚੱਕਰ ਜਾਂ ਆਵਰਣ ਨਾਲ (ਸੂਰਜ ਦਾ ਤੇਜੋਮਯ ਮੰਡਲ)
सत्यस्य
satyasya
ਸੱਚ ਦਾ (ਪਰਮ ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਦਾ)
अपिहितम्
apihitam
ਢੱਕਿਆ, ਲੁਕਿਆ, ਆਚ੍ਛਾਦਿਤ
मुखम्
mukham
ਮੁਖ, ਦੁਆਰ, ਸੱਚਾ ਸਰੂਪ
तत् त्वम्
tat tvam
ਉਹ, ਤੁਸੀਂ (ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ)
पूषन्
pūṣan
ਹੇ ਪੂਸ਼ਨ੍ (ਸੂਰਜ, ਸਭ ਦਾ ਪੋਸ਼ਕ ਅਤੇ ਧਾਰਕ)
अपावृणु
apāvṛṇu
ਹਟਾਓ, ਅਨਾਵ੍ਰਿਤ ਕਰੋ, ਆਵਰਣ ਦੂਰ ਕਰੋ
सत्यधर्माय
satyadharmāya
ਸੱਚ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਪਿਤ ਜਨ ਲਈ, ਜਿਸ ਦਾ ਧਰਮ ਸੱਚ ਹੈ
दृष्टये
dṛṣṭaye
ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ (ਸੱਚ ਦਾ) ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਸਕਾਂ
Complete Translation
ਸੱਚ ਦਾ ਮੁਖ ਇੱਕ ਸੁਨਹਿਰੀ (ਦੇਦੀਪਯਮਾਨ) ਆਵਰਣ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹੇ ਪੂਸ਼ਨ੍ (ਸੂਰਜਦੇਵ)! ਉਸ ਆਵਰਣ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿਓ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ — ਸੱਚ-ਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਕ — ਉਸ ਸੱਚ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਸਕਾਂ।
Origin & History
Source: Isha Upanishad, Verse 15
Author: Traditional (Upanishadic)
Period: Vedic / Upanishadic
ਆਪਣੇ ਸਮਾਪਨ ਵੱਲ, ਈਸ਼ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਉਪਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਕਟ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਵੱਲ ਮੁੜਦਾ ਹੈ। ਸਾਧਕ, ਮਾਨੋ ਤੇਜੋਮਯ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ, ਪੁਕਾਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚ ਦਾ ਮੁਖ ਉਸ ਦੇ ਸੁਨਹਿਰੀ, ਦੇਦੀਪਯਮਾਨ ਮੰਡਲ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਲੁਕਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੂਸ਼ਨ੍ — ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਸਭ ਦੇ ਪੋਸ਼ਕ — ਨੂੰ ਯਾਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਆਵਰਣ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦੇਣ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ, ਸੱਚ ਦਾ ਉਪਾਸਕ, ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਸਕੇ। ਅੱਗੇ ਦੇ ਸ਼ਲੋਕ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਸਮੇਟਣ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਲੈ ਜਾਣ ਦੀ ਯਾਚਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ — ਇਹੀ ਉਪਨਿਸ਼ਦਾਂ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਮਾਰਮਿਕ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਜੀਵਨ ਦੇ ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
Frequently Asked Questions
ਹਿਰਣ੍ਮਯੇਨ ਪਾਤ੍ਰੇਣ ਦਾ ਅਰਥ ਕੀ ਹੈ?▼
ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਸੱਚ ਦਾ ਮੁਖ ਇੱਕ ਸੁਨਹਿਰੀ-ਆਵਰਣ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੈ'। ਸਾਧਕ ਪੂਸ਼ਨ੍ ਅਰਥਾਤ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਦੇਦੀਪਯਮਾਨ ਆਵਰਣ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦੇਣ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਸੱਚ-ਧਰਮੀ ਜਨ ਪਰਮ ਸੱਚ (ਬ੍ਰਹਮ) ਦਾ ਸਾਖਿਆਤ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਸਕੇ।
ਹਿਰਣ੍ਮਯੇਨ ਪਾਤ੍ਰੇਣ ਕਿੱਥੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ?▼
ਇਹ ਈਸ਼ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਦਾ ਪੰਦਰਵਾਂ (15ਵਾਂ) ਸ਼ਲੋਕ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ੁਕਲ ਯਜੁਰਵੇਦ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਇਹ ਉਪਨਿਸ਼ਦ ਦੀਆਂ ਅੰਤਿਮ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਦਾ ਆਰੰਭ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਪੂਸ਼ਨ੍ (ਸੂਰਜ) ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਿਤ ਹਨ, ਪਰਮ ਤੱਤ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਯਾਚਨਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸੱਚ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਣ ਵਾਲਾ 'ਸੁਨਹਿਰੀ-ਆਵਰਣ' ਕੀ ਹੈ?▼
'ਸੁਨਹਿਰੀ-ਆਵਰਣ' (ਹਿਰਣ੍ਮਯ ਪਾਤਰ) ਸੂਰਜ ਦਾ ਦੇਦੀਪਯਮਾਨ ਮੰਡਲ ਹੈ ਅਤੇ, ਪ੍ਰਤੀਕਾਤਮਕ ਤੌਰ 'ਤੇ, ਪ੍ਰਗਟ ਜਗਤ ਦਾ ਤੇਜੋਮਯ ਆਵਰਣ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਹੀ ਦੀਪਤੀ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੀ ਨਿਰਾਕਾਰ ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਨੂੰ ਲੁਕਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਤੇਜ ਦੇ ਆਵਰਣ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਜੋ ਸੱਚ ਦਾ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋ ਸਕੇ।
ਇਸ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪੂਸ਼ਨ੍ ਕੌਣ ਹੈ?▼
ਪੂਸ਼ਨ੍ ਸੂਰਜ ਦਾ ਇੱਕ ਵੈਦਿਕ ਨਾਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਪੋਸ਼ਕ' ਜਾਂ 'ਧਾਰਕ', ਜੋ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਪਾਲਣ ਅਤੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਸੂਰਜ ਨੂੰ ਪਰਮ ਸੱਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀਕ ਵਜੋਂ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਅਤੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸ੍ਰੋਤ ਵਜੋਂ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ ਤੇਜੋਮਯ ਰੂਪ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੇ ਸੱਚ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰੇ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →