ਹਿਰਣਯਗਰਭ ਸੂਕਤਮ੍ PDF

हिरण्यगर्भः समवर्तताग्रे भूतस्य जातः पतिरेक आसीत् । स दाधार पृथिवीं द्यामुतेमां कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥१॥

Hiraṇyagarbhaḥ samavartatāgre bhūtasya jātaḥ patireka āsīt | sa dādhāra pṛthivīṃ dyāmutemāṃ kasmai devāya haviṣā vidhema ||1||

ਆਰੰਭ ਵਿੱਚ ਹਿਰਣਯਗਰਭ (ਸੁਨਹਿਰੀ ਗਰਭ) ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ; ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਭੂਤਾਂ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਸੁਆਮੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਧਰਤੀ ਤੇ ਦਿਉਲੋਕ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ — ਅਸੀਂ ਕਿਸ ਦੇਵ ਦੀ ਹਵਿ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੀਏ?

य आत्मदा बलदा यस्य विश्व उपासते प्रशिषं यस्य देवाः । यस्य छायामृतं यस्य मृत्युः कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥२॥

Ya ātmadā baladā yasya viśva upāsate praśiṣaṃ yasya devāḥ | yasya chāyāmṛtaṃ yasya mṛtyuḥ kasmai devāya haviṣā vidhema ||2||

ਜੋ ਆਤਮਾ ਤੇ ਬਲ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਾ ਸਾਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਤੇ ਦੇਵਗਣ ਵੀ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦੀ ਛਾਇਆ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੈ ਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਛਾਇਆ ਮੌਤ ਹੈ — ਅਸੀਂ ਕਿਸ ਦੇਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੀਏ?

यः प्राणतो निमिषतो महित्वैक इद्राजा जगतो बभूव । य ईशे अस्य द्विपदश्चतुष्पदः कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥३॥

Yaḥ prāṇato nimiṣato mahitvaika idrājā jagato babhūva | ya īśe asya dvipadaścatuṣpadaḥ kasmai devāya haviṣā vidhema ||3||

ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਣਧਾਰੀ ਤੇ ਪਲਕ ਝਪਕਾਉਣ ਵਾਲੇ (ਸਾਰੇ ਜੀਵਿਤ) ਜਗਤ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਇਸ ਦੇ ਦੋ-ਪੈਰੇ ਤੇ ਚਾਰ-ਪੈਰੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹੈ — ਅਸੀਂ ਕਿਸ ਦੇਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੀਏ?

यस्येमे हिमवन्तो महित्वा यस्य समुद्रं रसया सहाहुः । यस्येमाः प्रदिशो यस्य बाहू कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥४॥

Yasyeme himavanto mahitvā yasya samudraṃ rasayā sahāhuḥ | yasyemāḥ pradiśo yasya bāhū kasmai devāya haviṣā vidhema ||4||

ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਇਹ ਹਿਮਾਲਯ ਪਰਬਤ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਸਮੁੰਦਰ ਨਦੀਆਂ ਸਮੇਤ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਇਹ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਭੁਜਾਵਾਂ ਸਮਾਨ ਹਨ — ਅਸੀਂ ਕਿਸ ਦੇਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੀਏ?

येन द्यौरुग्रा पृथिवी च दृळ्हा येन स्वः स्तभितं येन नाकः । यो अन्तरिक्षे रजसो विमानः कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥५॥

Yena dyaurugrā pṛthivī ca dṛḷhā yena svaḥ stabhitaṃ yena nākaḥ | yo antarikṣe rajaso vimānaḥ kasmai devāya haviṣā vidhema ||5||

ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਉਗ੍ਰ ਦਿਉਲੋਕ ਤੇ ਧਰਤੀ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਹੋਏ, ਜਿਸ ਦੁਆਰਾ ਸਵਰਲੋਕ ਤੇ ਨਾਕ (ਅਕਾਸ਼) ਸਥਿਰ ਹੋਏ, ਜੋ ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਰਜ ਦਾ ਵਿਧਾਤਾ ਹੈ — ਅਸੀਂ ਕਿਸ ਦੇਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੀਏ?

यं क्रन्दसी अवसा तस्तभाने अभ्यैक्षेतां मनसा रेजमाने । यत्राधि सूर उदितो विभाति कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥६॥

Yaṃ krandasī avasā tastabhāne abhyaikṣetāṃ manasā rejamāne | yatrādhi sūra udito vibhāti kasmai devāya haviṣā vidhema ||6||

ਜਿਸ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਨਾਲ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਅਕਾਸ਼-ਧਰਤੀ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਕੰਬਦੇ ਹੋਏ ਜਿਸ ਵੱਲ ਵੇਖਦੇ ਰਹੇ, ਜਿੱਥੇ ਉਦਿਤ ਸੂਰਜ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ — ਅਸੀਂ ਕਿਸ ਦੇਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੀਏ?

आपो ह यद्बृहतीर्विश्वमायन्गर्भं दधाना जनयन्तीरग्निम् । ततो देवानां समवर्ततासुरेकः कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥७॥

Āpo ha yadbṛhatīrviśvamāyangarbhaṃ dadhānā janayantīragnim | tato devānāṃ samavartatāsureka kasmai devāya haviṣā vidhema ||7||

ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਜਲ ਆਏ, ਵਿਸ਼ਵ ਦੇ ਗਰਭ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਤੇ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਤਦ ਦੇਵਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਾਣ (ਅਸੁ) ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ — ਅਸੀਂ ਕਿਸ ਦੇਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੀਏ?

यश्चिदापो महिना पर्यपश्यद्दक्षं दधाना जनयन्तीर्यज्ञम् । यो देवेष्वधि देव एक आसीत्कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥८॥

Yaścidāpo mahinā paryapaśyaddakṣaṃ dadhānā janayantīryajñam | yo deveṣvadhi deva eka āsītkasmai devāya haviṣā vidhema ||8||

ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਜਲਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ ਜੋ ਸਾਮਰਥ ਧਾਰਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਤੇ ਯੱਗ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ, ਜੋ ਦੇਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਅਧਿਦੇਵ ਸੀ — ਅਸੀਂ ਕਿਸ ਦੇਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੀਏ?

मा नो हिंसीज्जनिता यः पृथिव्या यो वा दिवं सत्यधर्मा जजान । यश्चापश्चन्द्रा बृहतीर्जजान कस्मै देवाय हविषा विधेम ॥९॥

Mā no hiṃsījjanitā yaḥ pṛthivyā yo vā divaṃ satyadharmā jajāna | yaścāpaścandrā bṛhatīrjajāna kasmai devāya haviṣā vidhema ||9||

ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਹਾਨੀ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਏ — ਜੋ ਧਰਤੀ ਦਾ ਜਨਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਤਯਧਰਮ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਦਿਉਲੋਕ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਤੇ ਜਿਸ ਨੇ ਮਹਾਨ ਚਮਕਦੇ ਜਲ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤੇ — ਅਸੀਂ ਕਿਸ ਦੇਵ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੀਏ?

प्रजापते न त्वदेतान्यन्यो विश्वा जातानि परि ता बभूव । यत्कामास्ते जुहुमस्तन्नो अस्तु वयं स्याम पतयो रयीणाम् ॥१०॥

Prajāpate na tvadetānyanyo viśvā jātāni pari tā babhūva | yatkāmāste juhumastanno astu vayaṃ syāma patayo rayīṇām ||10||

ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੇ! ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਇਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਉਤਪੰਨ ਪਦਾਰਥਾਂ ਨੂੰ ਵਿਆਪਤ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਜਿਸ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਤੈਨੂੰ ਆਹੁਤੀ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਵੇ; ਅਸੀਂ ਧਨ-ਸੰਪਦਾ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਬਣੀਏ।