Mantra.Tips

ਕਾਲ ਭੈਰਵ ਅਸ਼ਟਕਮ੍ Meaning — Line by Line

काल भैरव अष्टकम्

Every verse and every word explained in English & Hindi

Meaning — Line by Line

Every verse of ਕਾਲ ਭੈਰਵ ਅਸ਼ਟਕਮ੍ with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.

Jump to a verse ▾
  1. Verse 1. Devarajasevyamana Pavananghrpankajam
  2. Verse 2. Bhanukotibhasvaram Bhavabdhitarakam Param
  3. Verse 3. Shoolatanka Pashadanda Panimadikaranam
  4. Verse 4. Bhuktimuktidayakam Prashastachaaruvigrahm
  5. Verse 5. Dharmasetupaalakam Tvadharmamarganashakam
  6. Verse 6. Ratnapaduka Prabha Abhirama Padayugmakam
  7. Verse 7. Attahasabhinna Padmajanda Kosha Santatim
  8. Verse 8. Bhootasanghanayakam Vishalakeertidayakam
Verse 1#

Devarajasevyamana Pavananghrpankajam

देवराजसेव्यमानपावनाङ्घ्रिपङ्कजं व्यालयज्ञसूत्रमिन्दुशेखरं कृपाकरम्। नारदादियोगिवृन्दवन्दितं दिगम्बरं काशिकापुराधिनाथकालभैरवं भजे॥

Devarajasevyamana Pavananghrpankajam Vyalayagyasutram Indushekharam Kripakaram Naradadi Yogivrinda Vanditam Digambaram Kashikapuradhianatha Kalabhairavam Bhaje

Meaningਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਅਧਿਨਾਥ ਕਾਲਭੈਰਵ ਨੂੰ ਮੈਂ ਭਜਦਾ ਹਾਂ — ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਵਨ ਚਰਨ-ਕਮਲ ਦੇਵਰਾਜ ਇੰਦਰ ਦੁਆਰਾ ਸੇਵਿਤ ਹਨ, ਜੋ ਸੱਪ ਨੂੰ ਜਨੇਊ ਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਨੂੰ ਸ਼ਿਰੋਭੂਸ਼ਣ ਵਜੋਂ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਰਪਾ ਦੇ ਸਾਗਰ, ਨਾਰਦ ਆਦਿ ਯੋਗੀ-ਵ੍ਰਿੰਦ ਦੁਆਰਾ ਵੰਦਿਤ, ਦਿਗੰਬਰ।

Verse 2#

Bhanukotibhasvaram Bhavabdhitarakam Param

भानुकोटिभास्वरं भवाब्धितारकं परं नीलकण्ठमीप्सितार्थदायकं त्रिलोचनम्। कालकालमम्बुजाक्षमक्षशूलमक्षरं काशिकापुराधिनाथकालभैरवं भजे॥

Bhanukotibhasvaram Bhavabdhitarakam Param Neelakantham Eepsitarthadayakam Trilochanam Kalakalam Ambujakshm Akshashulamaksharam Kashikapuradhianatha Kalabhairavam Bhaje

Meaningਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਅਧਿਨਾਥ ਕਾਲਭੈਰਵ ਨੂੰ ਮੈਂ ਭਜਦਾ ਹਾਂ — ਕਰੋੜਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਵਾਂਗ ਦੇਦੀਪਯਮਾਨ, ਸੰਸਾਰ-ਸਾਗਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਉਤਾਰਨ ਵਾਲੇ ਪਰਮ, ਨੀਲਕੰਠ, ਇੱਛਿਤ ਅਰਥ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਤ੍ਰਿਲੋਚਨ, ਕਾਲ ਦੇ ਵੀ ਕਾਲ, ਕਮਲਨੈਣ, ਅਕਸ਼ਰ।

Verse 3#

Shoolatanka Pashadanda Panimadikaranam

शूलटङ्कपाशदण्डपाणिमादिकारणं श्यामकायमादिदेवमक्षरं निरामयम्। भीमविक्रमं प्रभुं विचित्रताण्डवप्रियं काशिकापुराधिनाथकालभैरवं भजे॥

Shoolatanka Pashadanda Panimadikaranam Shyamakayam Adidevam Aksharam Niramayam Bheemavikramam Prabhum Vichitratandavapriyam Kashikapuradhianatha Kalabhairavam Bhaje

Meaningਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਅਧਿਨਾਥ ਕਾਲਭੈਰਵ ਨੂੰ ਮੈਂ ਭਜਦਾ ਹਾਂ — ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ੂਲ, ਟੰਕ, ਪਾਸ਼ ਤੇ ਦੰਡ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਆਦਿਕਾਰਣ, ਸ਼ਿਆਮਵਰਣ, ਆਦਿਦੇਵ, ਅਕਸ਼ਰ, ਨਿਰਾਮਯ, ਭੀਮਪਰਾਕ੍ਰਮੀ, ਵਿਚਿਤ੍ਰ ਤਾਂਡਵ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮੀ।

Verse 4#

Bhuktimuktidayakam Prashastachaaruvigrahm

भुक्तिमुक्तिदायकं प्रशस्तचारुविग्रहं भक्तवत्सलं स्थितं समस्तलोकविग्रहम्। विनिक्वणन्मनोज्ञहेमकिङ्किणीलसत्कटिं काशिकापुराधिनाथकालभैरवं भजे॥

Bhuktimuktidayakam Prashastachaaruvigrahm Bhaktavatsalam Sthitam Samastalokavigrahm Vinikvanmanojnya Hemakinkini Lasatkantim Kashikapuradhianatha Kalabhairavam Bhaje

Meaningਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਅਧਿਨਾਥ ਕਾਲਭੈਰਵ ਨੂੰ ਮੈਂ ਭਜਦਾ ਹਾਂ — ਭੁਕਤੀ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਪ੍ਰਸ਼ਸਤ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਵਿਗ੍ਰਹ ਵਾਲੇ, ਭਕਤਵਤਸਲ, ਸਮਸਤ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲੱਕ ਮਧੁਰ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਘੰਟੀਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਦਾ ਹੈ।

Verse 5#

Dharmasetupaalakam Tvadharmamarganashakam

धर्मसेतुपालकं त्वधर्ममार्गनाशकं कर्मपाशमोचकं सुशर्मदायकं विभुम्। स्वर्णवर्णशेषपाशशोभिताङ्गमण्डलं काशिकापुराधिनाथकालभैरवं भजे॥

Dharmasetupaalakam Tvadharmamarganashakam Karmapasamochakam Susharmadayakam Vibhum Swarnavarneshesha Pasha Shobhitanga Mandalam Kashikapuradhianatha Kalabhairavam Bhaje

Meaningਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਅਧਿਨਾਥ ਕਾਲਭੈਰਵ ਨੂੰ ਮੈਂ ਭਜਦਾ ਹਾਂ — ਧਰਮ ਦੇ ਸੇਤੂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਅਧਰਮ ਦੇ ਮਾਰਗ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਕਰਮ ਦੇ ਪਾਸ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਵਿਭੁ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਅੰਗ ਸੋਨੇ-ਰੰਗੇ ਸੱਪ-ਪਾਸ਼ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਦਾ ਹੈ।

Verse 6#

Ratnapaduka Prabha Abhirama Padayugmakam

रत्नपादुकाप्रभाभिरामपादयुग्मकं नित्यमद्वितीयमिष्टदैवतं निरञ्जनम्। मृत्युदर्पनाशनं करालदंष्ट्रमोक्षणं काशिकापुराधिनाथकालभैरवं भजे॥

Ratnapaduka Prabha Abhirama Padayugmakam Nityam Adviteeyam Ishtadaivatam Niranjanam Mrityudarpanashanam Karaladamshtra Mokshanam Kashikapuradhianatha Kalabhairavam Bhaje

Meaningਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਅਧਿਨਾਥ ਕਾਲਭੈਰਵ ਨੂੰ ਮੈਂ ਭਜਦਾ ਹਾਂ — ਰਤਨ-ਜੜੀਆਂ ਪਾਦੁਕਾਵਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਦੇ ਚਰਨ-ਯੁਗਲ ਵਾਲੇ, ਨਿਤਯ, ਅਦ੍ਵਿਤੀਯ, ਇਸ਼ਟਦੇਵ, ਨਿਰੰਜਨ, ਮੌਤ ਦੇ ਹੰਕਾਰ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਕਰਾਲ ਦੰਸ਼ਟ੍ਰ ਨਾਲ ਮੋਕਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲੇ।

Verse 7#

Attahasabhinna Padmajanda Kosha Santatim

अट्टहासभिन्नपद्मजाण्डकोशसन्ततिं दृष्टिपातनष्टपापजालमुग्रशासनम्। अष्टसिद्धिदायकं कपालमालिकाधरं काशिकापुराधिनाथकालभैरवं भजे॥

Attahasabhinna Padmajanda Kosha Santatim Drishtipata Nashtapapajaalam Ugrashashnam Ashtasiddhidayakam Kapalamalikaadharam Kashikapuradhianatha Kalabhairavam Bhaje

Meaningਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਅਧਿਨਾਥ ਕਾਲਭੈਰਵ ਨੂੰ ਮੈਂ ਭਜਦਾ ਹਾਂ — ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੱਟਹਾਸ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਅੰਡਕੋਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪੰਕਤੀ ਵਿਦੀਰਣ ਹੋਈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ-ਮਾਤਰ ਨਾਲ ਪਾਪ-ਸਮੂਹ ਨਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਗਰਸ਼ਾਸਨ ਵਾਲੇ, ਅਸ਼ਟ ਸਿੱਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਕਪਾਲ-ਮਾਲਾ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ।

Verse 8#

Bhootasanghanayakam Vishalakeertidayakam

भूतसङ्घनायकं विशालकीर्तिदायकं काशिवासलोकपुण्यपापशोधकं विभुम्। नीतिमार्गकोविदं पुरातनं जगत्पतिं काशिकापुराधिनाथकालभैरवं भजे॥

Bhootasanghanayakam Vishalakeertidayakam Kashivasaloka Punyapapa Shodhakam Vibhum Neetimargakovidam Puratnam Jagatpatim Kashikapuradhianatha Kalabhairavam Bhaje

Meaningਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਅਧਿਨਾਥ ਕਾਲਭੈਰਵ ਨੂੰ ਮੈਂ ਭਜਦਾ ਹਾਂ — ਭੂਤਗਣਾਂ ਦੇ ਨਾਇਕ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਕੀਰਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਕਾਸ਼ੀਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਪੁੰਨ-ਪਾਪ ਦਾ ਸ਼ੋਧਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਭੁ, ਨੀਤੀ-ਮਾਰਗ ਦੇ ਜਾਣਕਾਰ, ਪੁਰਾਤਨ, ਜਗਤਪਤੀ।

Word-by-Word Breakdown

कालभैरव
Kalabhairava
ਸਮੇਂ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਸੁਆਮੀ — ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਉਗਰ ਰੂਪ
काशिकापुराधिनाथ
Kashikapuradhianatha
ਕਾਸ਼ੀ (ਵਾਰਾਣਸੀ) ਨਗਰੀ ਦੇ ਅਧਿਨਾਥ
भजे
Bhaje
ਮੈਂ ਭਜਦਾ ਹਾਂ
पावनाङ्घ्रिपङ्कजं
Pavananghrpankajam
ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਚਰਨ-ਕਮਲਾਂ ਵਾਲੇ
दिगम्बरं
Digambaram
ਦਿਗੰਬਰ (ਨੰਗੇ ਤਪੱਸਵੀ)
भानुकोटि
Bhanukoti
ਕਰੋੜਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਦੀ ਕਾਂਤੀ ਵਾਲੇ
त्रिलोचनम्
Trilochanam
ਤ੍ਰਿਨੇਤਰਧਾਰੀ
शूलटङ्क
Shulatanka
ਸ਼ੂਲ ਅਤੇ ਕੁਹਾੜੀ
भुक्तिमुक्ति
Bhuktimukti
ਸੰਸਾਰਕ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ
धर्मसेतु
Dharmasetu
ਧਰਮ ਦਾ ਸੇਤੂ
कर्मपाशमोचकं
Karmapasamochakam
ਕਰਮ ਦੇ ਪਾਸ਼ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ
मृत्युदर्पनाशनं
Mrityudarpanashanam
ਮੌਤ ਦੇ ਹੰਕਾਰ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ
अष्टसिद्धि
Ashtasiddhi
ਅੱਠ ਅਲੌਕਿਕ ਸਿੱਧੀਆਂ
कपालमालिका
Kapalamalika
ਖੋਪੜੀਆਂ ਦੀ ਮਾਲਾ
भूतसङ्घनायकं
Bhootasanghanayakam
ਭੂਤਗਣਾਂ ਦੇ ਨਾਇਕ

Origin & History

Source: Composed by Adi Shankaracharya

Author: Adi Shankaracharya

Period: 8th century CE

ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਨੇ ਕਾਸ਼ੀ (ਵਾਰਾਣਸੀ) ਦੇ ਕਾਲ ਭੈਰਵ ਮੰਦਰ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਸ਼ਟਕਮ੍ ਰਚਿਆ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਨਗਰੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਕਾਲ ਭੈਰਵ ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਉਗਰ ਰੱਖਿਅਕ ਦੇਵਤਾ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ — ਪਰੰਪਰਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਵੱਸ ਸਕਦਾ। ਜੋ ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਦੇਹ ਤਿਆਗਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਨਿਆਂ ਉਹੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਤੀ ਨਿਰਧਾਰਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

Frequently Asked Questions

ਕਾਲ ਭੈਰਵ ਕੌਣ ਹਨ?
ਕਾਲ ਭੈਰਵ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਉਗਰ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਹੈ। ਉਹ ਕਾਸ਼ੀ (ਵਾਰਾਣਸੀ) ਦੇ ਕੋਤਵਾਲ (ਰੱਖਿਅਕ) ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। 'ਕਾਲ' ਦਾ ਅਰਥ ਸਮਾਂ/ਮੌਤ ਅਤੇ 'ਭੈਰਵ' ਦਾ ਅਰਥ ਭਿਆਨਕ — ਉਹ ਸਮੇਂ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਸੁਆਮੀ ਹਨ ਜੋ ਮੌਤ ਉੱਤੇ ਵੀ ਜਿੱਤ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।
ਇਸ ਅਸ਼ਟਕਮ੍ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕਿਸ ਨੇ ਕੀਤੀ?
ਆਦਿ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰੀਆ ਨੇ ਕਾਸ਼ੀ ਯਾਤਰਾ ਸਮੇਂ ਕਾਲ ਭੈਰਵ ਅਸ਼ਟਕਮ੍ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਅੱਠੇ ਸ਼ਲੋਕ 'ਕਾਸ਼ਿਕਾਪੁਰਾਧਿਨਾਥ ਕਾਲਭੈਰਵੰ ਭਜੇ' — ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਕਾਲ ਭੈਰਵ ਨੂੰ ਮੈਂ ਭਜਦਾ ਹਾਂ — ਨਾਲ ਮੁੱਕਦੇ ਹਨ।
ਕਾਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕਾਲ ਭੈਰਵ ਦੀ ਕੀ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ?
ਕਥਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਜਦੋਂ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੰਜ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਸਿਰ ਕੱਟਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਕਪਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਚਿਪਕ ਗਿਆ। ਭਿਖਾਰੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦੇ ਉਹ ਕਾਸ਼ੀ ਪਹੁੰਚੇ, ਜਿੱਥੇ ਉਹ ਕਪਾਲ ਡਿੱਗ ਪਿਆ — ਇੰਝ ਕਾਸ਼ੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਤੋਂ ਵੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਸਥਾਨ ਬਣ ਗਈ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਕਾਲ ਭੈਰਵ ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ ਹਨ।
ਕਾਲ ਭੈਰਵ ਅਸ਼ਟਕਮ੍ ਦੇ ਬੋਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਕਿੱਥੇ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਇਹ ਪੰਨਾ ਕਾਲ ਭੈਰਵ ਅਸ਼ਟਕਮ੍ ਦੇ ਪੂਰੇ ਬੋਲ ਮੂਲ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ (ਦੇਵਨਾਗਰੀ) ਨਾਲ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਲਿਪੀਅੰਤਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਨਾਲ ਹੀ ਹਰ ਸ਼ਲੋਕ ਦਾ ਅਰਥ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਤੇ ਹਿੰਦੀ ਵਿੱਚ — ਸਾਰੇ ਅੱਠ ਸ਼ਲੋਕ ਤੇ ਸਮਾਪਨ ਫਲਸ਼੍ਰੁਤੀ ਸਮੇਤ।
ਕਾਲ ਭੈਰਵ ਅਸ਼ਟਕਮ੍ ਦੇ ਪਾਠ ਦੇ ਕੀ ਲਾਭ ਹਨ?
ਕਾਲ ਭੈਰਵ ਅਸ਼ਟਕਮ੍ ਦਾ ਪਾਠ ਡਰ — ਮੌਤ ਦੇ ਡਰ ਸਮੇਤ — ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਾਪ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਊਰਜਾ ਤੇ ਕਾਲੇ ਜਾਦੂ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਰੱਖਿਅਕ ਤੇ ਕਾਲ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਕਾਲ ਭੈਰਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਪਾਠ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਭੈਰਵ ਅਸ਼ਟਮੀ, ਐਤਵਾਰ ਤੇ ਕਾਲਾਸ਼ਟਮੀ ਦੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →