ਕੀਲਕਮ੍ Meaning — Line by Line
कीलकम्
Every verse and every word explained in English & Hindi
Meaning — Line by Line
Every verse of ਕੀਲਕਮ੍ with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.
oṃ asya śrīkīlakamantrasya śivaṛṣiḥ, anuṣṭup chandaḥ,
ॐ अस्य श्रीकीलकमन्त्रस्य शिवऋषिः, अनुष्टुप् छन्दः, श्रीमहासरस्वती देवता, श्रीजगदम्बाप्रीत्यर्थं सप्तशतीपाठाङ्गत्वेन जपे विनियोगः ।
oṃ asya śrīkīlakamantrasya śivaṛṣiḥ, anuṣṭup chandaḥ, śrīmahāsarasvatī devatā, śrījagadambāprītyarthaṃ saptaśatīpāṭhāṅgatvena jape viniyogaḥ
Meaningਵਿਨਿਯੋਗ: ਇਸ ਸ਼੍ਰੀਕੀਲਕ ਮੰਤਰ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਸ਼ਿਵ, ਛੰਦ ਅਨੁਸ਼ਟੁਪ੍, ਅਤੇ ਅਧਿਸ਼ਠਾਤ੍ਰੀ ਦੇਵਤਾ ਸ਼੍ਰੀਮਹਾਸਰਸਵਤੀ ਹਨ; ਸ਼੍ਰੀਜਗਦੰਬਾ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਪਾਠ ਦੁਰਗਾ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਦੇ ਇੱਕ ਅੰਗ ਵਜੋਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
mārkaṇḍeya uvāca
मार्कण्डेय उवाच । ॐ विशुद्धज्ञानदेहाय त्रिवेदीदिव्यचक्षुषे । श्रेयःप्राप्तिनिमित्ताय नमः सोमार्धधारिणे ॥ १॥ सर्वमेतद्विजानीयान्मन्त्राणामपि कीलकम् । सोऽपि क्षेममवाप्नोति सततं जप्यतत्परः ॥ २॥ सिद्ध्यन्त्युच्चाटनादीनि कर्माणि सकलान्यपि । एतेन स्तुवतां देवीं स्तोत्रवृन्देन भक्तितः ॥ ३॥ न मन्त्रो नौषधं तस्य न किञ्चिदपि विद्यते । विना जप्येन सिद्ध्येत्तु सर्वमुच्चाटनादिकम् ॥ ४॥ समग्राण्यपि सेत्स्यन्ति लोकशङ्कामिमां हरः । कृत्वा निमन्त्रयामास सर्वमेवमिदं शुभम् ॥ ५॥ स्तोत्रं वै चण्डिकायास्तु तच्च गुह्यं चकार सः । समाप्नोति स पुण्येन तां यथावन्निमन्त्रणाम् ॥ ६॥ सोऽपि क्षेममवाप्नोति सर्वमेव न संशयः । कृष्णायां वा चतुर्दश्यामष्टम्यां वा समाहितः ॥ ७॥ ददाति प्रतिगृह्णाति नान्यथैषा प्रसीदति । इत्थं रूपेण कीलेन महादेवेन कीलितम् ॥ ८॥ यो निष्कीलां विधायैनां चण्डीं जपति नित्यशः । स सिद्धः स गणः सोऽथ गन्धर्वो जायते ध्रुवम् ॥ ९॥ न चैवापाटवं तस्य भयं क्वापि न जायते । नापमृत्युवशं याति मृते च मोक्षमाप्नुयात् ॥ १०॥ ज्ञात्वा प्रारभ्य कुर्वीत ह्यकुर्वाणो विनश्यति । ततो ज्ञात्वैव सम्पूर्णमिदं प्रारभ्यते बुधैः ॥ ११॥ सौभाग्यादि च यत्किञ्चिद् दृश्यते ललनाजने । तत्सर्वं तत्प्रसादेन तेन जप्यमिदं शुभम् ॥ १२॥ शनैस्तु जप्यमानेऽस्मिन् स्तोत्रे सम्पत्तिरुच्चकैः । भवत्येव समग्रापि ततः प्रारभ्यमेव तत् ॥ १३॥ ऐश्वर्यं तत्प्रसादेन सौभाग्यारोग्यमेव च । शत्रुहानिः परो मोक्षः स्तूयते सा न किं जनैः ॥ १४॥ चण्डिकां हृदयेनापि यः स्मरेत् सततं नरः । हृद्यं काममवाप्नोति हृदि देवी सदा वसेत् ॥ १५॥ अग्रतोऽमुं महादेवकृतं कीलकवारणम् । निष्कीलञ्च तथा कृत्वा पठितव्यं समाहितैः ॥ १६॥
mārkaṇḍeya uvāca oṃ viśuddhajñānadehāya trivedīdivyacakṣuṣe śreyaḥprāptinimittāya namaḥ somārdhadhāriṇe 1 sarvametadvijānīyānmantrāṇāmapi kīlakam so'pi kṣemamavāpnoti satataṃ japyatatparaḥ 2 siddhyantyuccāṭanādīni karmāṇi sakalānyapi etena stuvatāṃ devīṃ stotravṛndena bhaktitaḥ 3 na mantro nauṣadhaṃ tasya na kiñcidapi vidyate vinā japyena siddhyettu sarvamuccāṭanādikam 4 samagrāṇyapi setsyanti lokaśaṅkāmimāṃ haraḥ kṛtvā nimantrayāmāsa sarvamevamidaṃ śubham 5 stotraṃ vai caṇḍikāyāstu tacca guhyaṃ cakāra saḥ samāpnoti sa puṇyena tāṃ yathāvannimantraṇām 6 so'pi kṣemamavāpnoti sarvameva na saṃśayaḥ kṛṣṇāyāṃ vā caturdaśyāmaṣṭamyāṃ vā samāhitaḥ 7 dadāti pratigṛhṇāti nānyathaiṣā prasīdati itthaṃ rūpeṇa kīlena mahādevena kīlitam 8 yo niṣkīlāṃ vidhāyaināṃ caṇḍīṃ japati nityaśaḥ sa siddhaḥ sa gaṇaḥ so'tha gandharvo jāyate dhruvam 9 na caivāpāṭavaṃ tasya bhayaṃ kvāpi na jāyate nāpamṛtyuvaśaṃ yāti mṛte ca mokṣamāpnuyāt 10 jñātvā prārabhya kurvīta hyakurvāṇo vinaśyati tato jñātvaiva sampūrṇamidaṃ prārabhyate budhaiḥ 11 saubhāgyādi ca yatkiñcid dṛśyate lalanājane tatsarvaṃ tatprasādena tena japyamidaṃ śubham 12 śanaistu japyamāne'smin stotre sampattiruccakaiḥ bhavatyeva samagrāpi tataḥ prārabhyameva tat 13 aiśvaryaṃ tatprasādena saubhāgyārogyameva ca śatruhāniḥ paro mokṣaḥ stūyate sā na kiṃ janaiḥ 14 caṇḍikāṃ hṛdayenāpi yaḥ smaret satataṃ naraḥ hṛdyaṃ kāmamavāpnoti hṛdi devī sadā vaset 15 agrato'muṃ mahādevakṛtaṃ kīlakavāraṇam niṣkīlañca tathā kṛtvā paṭhitavyaṃ samāhitaiḥ 16
Meaningਕੀਲਕ ਸਤੋਤਰ ("ਕੀਲਕ" ਭਾਵ ਕਿੱਲ/ਖੂੰਟੀ) ਦੁਰਗਾ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਤਿੰਨ ਅੰਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤੀਜਾ ਹੈ, ਜੋ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ; ਇਸ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਸ਼ਿਵ ਅਤੇ ਅਧਿਸ਼ਠਾਤ੍ਰੀ ਦੇਵੀ ਮਹਾਸਰਸਵਤੀ ਹਨ। ਇਸ ਦਾ ਆਰੰਭ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਵੰਦਨਾ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਵਿਸ਼ੁੱਧ ਗਿਆਨ-ਦੇਹ ਵਾਲੇ, ਤਿੰਨ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਦਿਵ੍ਯ ਨੇਤਰ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਅਰਧਚੰਦਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਇਹ 'ਕੀਲਕ' ਦਾ ਰਹੱਸ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਉਹ ਕਿੱਲ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਕਦੇ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ (ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ) ਕੀਲਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਸ ਦਾ ਦੁਰਉਪਯੋਗ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਕਿੱਲ ਨੂੰ 'ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ' (ਨਿਸ਼ਕੀਲ ਕਰ ਕੇ) ਚੰਡੀ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਮਸਤ ਸਿੱਧੀਆਂ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਡਰਦਾ, ਅਪਮ੍ਰਿਤਯੁ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮੋਕਸ਼ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਤੋਤਰ ਸ਼ਰਧਾ-ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਭਗਤ ਨੂੰ ਐਸ਼ਵਰਯ, ਸੌਭਾਗ੍ਯ, ਆਰੋਗ੍ਯ, ਸ਼ਤਰੂ-ਨਾਸ਼ ਅਤੇ ਪਰਮ ਮੋਕਸ਼ ਦਾ ਵਚਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
iti śrībhagavatyāḥ kīlakastotraṃ samāptam
॥ इति श्रीभगवत्याः कीलकस्तोत्रं समाप्तम् ॥
iti śrībhagavatyāḥ kīlakastotraṃ samāptam
Meaningਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਤੀ ਦਾ ਕੀਲਕਸਤੋਤਰ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋਇਆ।
Word-by-Word Breakdown
Origin & History
Source: Markandeya Purana, Devi Mahatmyam (Durga Saptashati)
Author: Sage Markandeya (traditional)
Period: c. 5th–6th century CE
ਕੀਲਕ ਸਤੋਤਰਮ੍ ਦੁਰਗਾ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਦੇ ਤੇਰਾਂ ਅਧਿਆਇਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਤਿੰਨ ਅੰਗਾਂ — ਦੇਵੀ ਕਵਚ ਅਤੇ ਅਰਗਲਾ ਸਤੋਤਰਮ੍ ਨਾਲ — ਵਿੱਚੋਂ ਤੀਜਾ ਹੈ। ਕੀਲਕ ਉਹ 'ਕਿੱਲ' ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਸਪਤਸ਼ਤੀ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਸੀ; ਇਸ ਸਤੋਤਰ ਦਾ ਪਾਠ ਉਸ ਨੂੰ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਪਾਠ ਪੂਰਾ ਫਲ ਦੇਵੇ।
Frequently Asked Questions
'ਕੀਲਕ' ਦਾ ਅਰਥ ਕੀ ਹੈ?▼
ਕੀਲਕਮ੍ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਕੌਣ ਹਨ?▼
ਕੀਲਕਮ੍ ਭਗਤ ਨੂੰ ਕੀ ਵਚਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ?▼
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →