ਨਾਰਾਯਣ ਸੂਕਤਮ੍ Meaning — Line by Line
नारायण सूक्तम्
Every verse and every word explained in English & Hindi
Meaning — Line by Line
Every verse of ਨਾਰਾਯਣ ਸੂਕਤਮ੍ with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.
Jump to a verse ▾
- Verse 1. Om saha navavatu, saha nau bhunaktu, saha viryam karavavahai;
- Verse 2. Om sahasrashirsham devam vishvaksham vishvashambhuvam;
- Verse 3. Vishvatah paramannityam vishvam Narayanam Harim;
- Verse 4. Patim vishvasyatmeshvaram shashvatam shivamachyutam;
- Verse 5. Narayanaparo jyotiratma Narayanah parah;
- Verse 6. Narayanaparo dhyata dhyanam Narayanah parah;
- Verse 7. Antarbahishcha tatsarvam vyapya Narayanah sthitah;
- Verse 8. Padmakoshapratikasham hridayam chapyadhomukham;
- Verse 9. Jvalamalakulam bhati vishvasyayatanam mahat;
- Verse 10. Tasyante sushiram sukshmam tasminsarvam pratishthitam;
- Verse 11. So'grabhugvibhajantishthannaharamajarah kavih;
- Verse 12. Santapayati svam dehamapadatalamastakah;
- Verse 13. Nilatoyadamadhyasthadvidyullekheva bhasvara;
- Verse 14. Tasyah shikhaya madhye paramatma vyavasthitah;
- Verse 15. Ritam satyam param brahma purusham krishnapingalam;
- Verse 16. Om Narayanaya vidmahe Vasudevaya dhimahi;
Om saha navavatu, saha nau bhunaktu, saha viryam karavavahai;
ॐ सह नाववतु। सह नौ भुनक्तु। सह वीर्यं करवावहै। तेजस्विनावधीतमस्तु मा विद्विषावहै॥ ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः॥
Om saha navavatu, saha nau bhunaktu, saha viryam karavavahai; Tejasvinavadhitamastu ma vidvishavahai. Om shantih shantih shantih.
Meaningਓਮ। ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ; ਸਾਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਨ; ਅਸੀਂ ਮਿਲ ਕੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰੀਏ; ਸਾਡਾ ਅਧਿਐਨ ਤੇਜਸਵੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਹੋਵੇ; ਅਸੀਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਕਦੇ ਦ੍ਵੇਸ਼ ਨਾ ਕਰੀਏ। ਓਮ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸ਼ਾਂਤੀ।
Om sahasrashirsham devam vishvaksham vishvashambhuvam;
ॐ सहस्रशीर्षं देवं विश्वाक्षं विश्वशम्भुवम्। विश्वं नारायणं देवमक्षरं परमं पदम्॥
Om sahasrashirsham devam vishvaksham vishvashambhuvam; Vishvam Narayanam devamaksharam paramam padam.
Meaningਓਮ। ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਰਵਨੇਤਰ, ਸਮੂਹ ਮੰਗਲ ਦੇ ਸ੍ਰੋਤ; ਨਾਰਾਯਣ ਸਰਵਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਕਸ਼ਰ, ਪਰਮ ਧਾਮ।
Vishvatah paramannityam vishvam Narayanam Harim;
विश्वतः परमान्नित्यं विश्वं नारायणं हरिम्। विश्वमेवेदं पुरुषस्तद्विश्वमुपजीवति॥
Vishvatah paramannityam vishvam Narayanam Harim; Vishvamevedam purushastadvishvamupajivati.
Meaningਸਦਾ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ, ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਖ਼ੁਦ ਨਾਰਾਯਣ ਹੈ, ਹਰਿ; ਇਹ ਸਮੂਹ ਜਗਤ ਕੇਵਲ ਪੁਰਖ ਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸੇ ਉੱਤੇ ਇਹ ਟਿਕਿਆ ਹੈ।
Patim vishvasyatmeshvaram shashvatam shivamachyutam;
पतिं विश्वस्यात्मेश्वरं शाश्वतं शिवमच्युतम्। नारायणं महाज्ञेयं विश्वात्मानं परायणम्॥
Patim vishvasyatmeshvaram shashvatam shivamachyutam; Narayanam mahajneyam vishvatmanam parayanam.
Meaningਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਆਤਮਾ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ, ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ, ਮੰਗਲਮਯ, ਅਕਸ਼ਯ; ਨਾਰਾਯਣ ਪਰਮ ਜਾਣਨ-ਯੋਗ, ਸਰਵ ਦੀ ਆਤਮਾ, ਸਰਵਉੱਚ ਆਸਰਾ।
Narayanaparo jyotiratma Narayanah parah;
नारायणपरो ज्योतिरात्मा नारायणः परः। नारायणपरं ब्रह्म तत्त्वं नारायणः परः॥
Narayanaparo jyotiratma Narayanah parah; Narayanaparam brahma tattvam Narayanah parah.
Meaningਨਾਰਾਯਣ ਪਰਮ ਜੋਤਿ ਹੈ, ਆਤਮਾ ਪਰਮ ਨਾਰਾਯਣ ਹੈ; ਨਾਰਾਯਣ ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਉਹ ਸੱਤਾ ਜੋ ਪਰਮ ਨਾਰਾਯਣ ਹੈ।
Narayanaparo dhyata dhyanam Narayanah parah;
नारायणपरो ध्याता ध्यानं नारायणः परः। यच्च किञ्चिज्जगत्सर्वं दृश्यते श्रूयतेऽपि वा॥
Narayanaparo dhyata dhyanam Narayanah parah; Yachcha kinchijjagatsarvam drishyate shruyate'pi va.
Meaningਨਾਰਾਯਣ ਪਰਮ ਧਿਆਤਾ ਹੈ, ਧਿਆਨ ਖ਼ੁਦ ਪਰਮ ਨਾਰਾਯਣ ਹੈ; ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ — ਇਹ ਸਮੂਹ ਜਗਤ, ਭਾਵੇਂ ਵੇਖਿਆ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਸੁਣਿਆ —
Antarbahishcha tatsarvam vyapya Narayanah sthitah;
अन्तर्बहिश्च तत्सर्वं व्याप्य नारायणः स्थितः। अनन्तमव्ययं कविं समुद्रेऽन्तं विश्वशम्भुवम्॥
Antarbahishcha tatsarvam vyapya Narayanah sthitah; Anantamavyayam kavim samudre'ntam vishvashambhuvam.
Meaning— ਅੰਦਰ ਅਤੇ ਬਾਹਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਤ, ਨਾਰਾਯਣ ਸਥਿਤ ਹੈ: ਅਨੰਤ, ਅਕਸ਼ਰ, ਸਰਵਦਰਸ਼ੀ ਦ੍ਰਸ਼ਟਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੀਮਾ ਸਾਗਰ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਦੇ ਮੰਗਲ ਦਾ ਸ੍ਰੋਤ।
Padmakoshapratikasham hridayam chapyadhomukham;
पद्मकोशप्रतीकाशं हृदयं चाप्यधोमुखम्। अधो निष्ट्या वितस्त्यान्ते नाभ्यामुपरि तिष्ठति॥
Padmakoshapratikasham hridayam chapyadhomukham; Adho nishtya vitastyante nabhyamupari tishthati.
Meaningਕਮਲ ਦੀ ਕਲੀ ਵਾਂਗ ਹੈ ਹਿਰਦਾ, ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਮੁਖ ਕਰਕੇ; ਕੰਠ ਤੋਂ ਇੱਕ ਗਿੱਠ ਹੇਠਾਂ ਅਤੇ ਨਾਭੀ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉਹ ਸਥਿਤ ਹੈ।
Jvalamalakulam bhati vishvasyayatanam mahat;
ज्वालामालाकुलं भाति विश्वस्यायतनं महत्। सन्ततं सिराभिस्तु लम्बत्याकोशसन्निभम्॥
Jvalamalakulam bhati vishvasyayatanam mahat; Santatam sirabhistu lambatyakoshasannibham.
Meaningਜੁਆਲਾ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਦਾ ਮਹਾਨ ਧਾਮ; ਨਾੜੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਨਿਰੰਤਰ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਬੰਦ ਕਲੀ ਵਾਂਗ ਲਟਕਦਾ ਹੈ।
Tasyante sushiram sukshmam tasminsarvam pratishthitam;
तस्यान्ते सुषिरं सूक्ष्मं तस्मिन्सर्वं प्रतिष्ठितम्। तस्य मध्ये महानग्निर्विश्वार्चिर्विश्वतोमुखः॥
Tasyante sushiram sukshmam tasminsarvam pratishthitam; Tasya madhye mahanagnirvishvarchirvishvatomukhah.
Meaningਉਸ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੂਖਮ ਛੇਕ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਿਤ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਮਹਾਨ ਅਗਨੀ ਹੈ, ਹਰ ਪਾਸੇ ਪ੍ਰਜਵਲਿਤ, ਸਮੂਹ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵੱਲ ਮੁਖ ਕਰਕੇ।
So'grabhugvibhajantishthannaharamajarah kavih;
सोऽग्रभुग्विभजन्तिष्ठन्नाहारमजरः कविः। तिर्यगूर्ध्वमधःशायी रश्मयस्तस्य सन्तताः॥
So'grabhugvibhajantishthannaharamajarah kavih; Tiryagurdhvamadhahshayi rashmayastasya santatah.
Meaningਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾ ਭੋਗਤਾ, ਅੰਨ ਵੰਡਦਾ ਹੋਇਆ ਸਥਿਤ, ਅਕਸ਼ਯ, ਗਿਆਨੀ; ਆੜੇ ਲੇਟ ਕੇ, ਉੱਪਰ ਅਤੇ ਹੇਠਾਂ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਬਿਨਾਂ ਵਿਰਾਮ ਫੈਲੀਆਂ ਹਨ।
Santapayati svam dehamapadatalamastakah;
सन्तापयति स्वं देहमापादतलमस्तकः। तस्य मध्ये वह्निशिखा अणीयोर्ध्वा व्यवस्थिता॥
Santapayati svam dehamapadatalamastakah; Tasya madhye vahnishikha aniyordhva vyavasthita.
Meaningਉਹ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਤਲੀਆਂ ਤੋਂ ਸਿਰ ਤੱਕ ਤਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਅਗਨੀ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਜੁਆਲਾ-ਸ਼ਿਖਾ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਸੂਖਮਤਮ, ਉੱਪਰ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਦੀ।
Nilatoyadamadhyasthadvidyullekheva bhasvara;
नीलतोयदमध्यस्थाद्विद्युल्लेखेव भास्वरा। नीवारशूकवत्तन्वी पीता भास्वत्यणूपमा॥
Nilatoyadamadhyasthadvidyullekheva bhasvara; Nivarashukavattanvi pita bhasvatyanupama.
Meaningਨੀਲੇ ਵਰਖਾ-ਮੇਘ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਸਥਿਤ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਰੇਖਾ ਵਾਂਗ ਦੇਦੀਪਯਮਾਨ; ਝੋਨੇ ਦੇ ਤਿੱਖੇ ਅਗਰਭਾਗ ਵਾਂਗ ਕ੍ਰਿਸ਼, ਸੁਨਹਿਰੀ, ਉੱਜਵਲ, ਅਣੂ-ਸਮਾਨ।
Tasyah shikhaya madhye paramatma vyavasthitah;
तस्याः शिखाया मध्ये परमात्मा व्यवस्थितः। स ब्रह्म स शिवः स हरिः सेन्द्रः सोऽक्षरः परमः स्वराट्॥
Tasyah shikhaya madhye paramatma vyavasthitah; Sa brahma sa shivah sa harih sendrah so'ksharah paramah svarat.
Meaningਉਸ ਜੁਆਲਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਰਮਾਤਮਾ ਸਥਿਤ ਹੈ: ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਿਵ ਹੈ, ਉਹ ਹਰਿ ਹੈ, ਉਹ ਇੰਦਰ ਹੈ; ਉਹ ਅਕਸ਼ਰ ਹੈ, ਪਰਮ, ਸ੍ਵਯੰਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਸਮਰਾਟ।
Ritam satyam param brahma purusham krishnapingalam;
ऋतं सत्यं परं ब्रह्म पुरुषं कृष्णपिङ्गलम्। ऊर्ध्वरेतं विरूपाक्षं विश्वरूपाय वै नमो नमः॥
Ritam satyam param brahma purusham krishnapingalam; Urdhvaretam virupaksham vishvarupaya vai namo namah.
Meaningਰਿਤ, ਸਤਯ, ਪਰਮ ਬ੍ਰਹਮ, ਸ਼ਿਆਮ-ਪੀਤਵਰਣ ਪੁਰਖ, ਸਦਾ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਵਿਚਿੱਤਰ-ਨੇਤਰ ਵਾਲੇ — ਉਸ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਨਮਸਕਾਰ।
Om Narayanaya vidmahe Vasudevaya dhimahi;
ॐ नारायणाय विद्महे वासुदेवाय धीमहि। तन्नो विष्णुः प्रचोदयात्॥ ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः॥
Om Narayanaya vidmahe Vasudevaya dhimahi; Tanno Vishnuh prachodayat. Om shantih shantih shantih.
Meaningਓਮ। ਅਸੀਂ ਨਾਰਾਯਣ ਨੂੰ ਜਾਣੀਏ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੀਏ; ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਨ। ਓਮ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸ਼ਾਂਤੀ।
Word-by-Word Breakdown
Origin & History
Source: Taittiriya Aranyaka (Yajurveda)
Author: Vedic Rishis
Period: 1200-800 BCE
ਨਾਰਾਇਣ ਸੂਕਤਮ੍ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਯਜੁਰਵੇਦ ਦੇ ਤੈਤ੍ਤਿਰੀਯ ਆਰਣ੍ਯਕ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੰਚ ਸੂਕਤਮ੍ (ਪੰਜ ਸੂਕਤ) ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜੋ ਵੈਸ਼ਨਵ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ ਨਿੱਤ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੂਕਤ ਕ੍ਰਮਬੱਧ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਾਰਾਇਣ ਹੀ ਪਰਮ ਵਾਸਤਵਿਕਤਾ ਹੈ — ਉਹੀ ਜੋਤੀ, ਆਤਮਾ, ਸੱਚ, ਧਿਆਤਾ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਆਪ ਹੈ। ਨਾਰਾਇਣ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕੁਝ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਨਹੀਂ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
ਨਾਰਾਇਣ ਸੂਕਤਮ੍ ਕੀ ਹੈ?▼
ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਅਰਥ ਕੀ ਹੈ?▼
ਇਹ ਪੁਰੁਸ਼ ਸੂਕਤਮ੍ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਵੱਖਰਾ ਹੈ?▼
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →