ਨਿਰਵਾਣ ਸ਼ਟਕਮ੍ (ਆਤਮ ਸ਼ਟਕਮ੍) Meaning — Line by Line
निर्वाण षट्कम् (आत्म षट्कम्)
Every verse and every word explained in English & Hindi
Meaning — Line by Line
Every verse of ਨਿਰਵਾਣ ਸ਼ਟਕਮ੍ (ਆਤਮ ਸ਼ਟਕਮ੍) with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.
Jump to a verse ▾
Manobuddhyahamkarachittani naham
मनोबुद्ध्यहंकारचित्तानि नाहं न च श्रोत्रजिह्वे न च घ्राणनेत्रे । न च व्योम भूमिर्न तेजो न वायुः चिदानन्दरूपः शिवोऽहम् शिवोऽहम् ॥
Manobuddhyahamkarachittani naham Na cha shrotrajihve na cha ghrananetre Na cha vyoma bhumirna tejo na vayuh Chidanandarupah shivoham shivoham
Meaningਮੈਂ ਮਨ, ਬੁੱਧੀ, ਹੰਕਾਰ ਜਾਂ ਚਿੱਤ ਨਹੀਂ ਹਾਂ; ਨਾ ਕੰਨ ਜਾਂ ਜੀਭ, ਨਾ ਨੱਕ ਜਾਂ ਅੱਖਾਂ; ਨਾ ਆਕਾਸ਼, ਧਰਤੀ, ਅਗਨੀ ਜਾਂ ਵਾਯੂ। ਮੈਂ ਚੈਤਨ੍ਯ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹਾਂ — ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਹਾਂ।
Na cha pranasamjno na vai panchavayuh
न च प्राणसंज्ञो न वै पञ्चवायुः न वा सप्तधातुर्न वा पञ्चकोशः । न वाक्पाणिपादं न चोपस्थपायू चिदानन्दरूपः शिवोऽहम् शिवोऽहम् ॥
Na cha pranasamjno na vai panchavayuh Na va saptadhaturna va panchakoshah Na vakpanipadam na chopasthapayu Chidanandarupah shivoham shivoham
Meaningਮੈਂ ਪ੍ਰਾਣ ਨਹੀਂ ਹਾਂ, ਨਾ ਪੰਜੇ ਵਾਯੂ; ਨਾ ਸੱਤ ਧਾਤੂਆਂ, ਨਾ ਪੰਜ ਕੋਸ਼; ਨਾ ਬਾਣੀ, ਹੱਥ, ਪੈਰ, ਨਾ ਜਨਨੇਂਦ੍ਰਿਯ ਅਤੇ ਗੁਦਾ। ਮੈਂ ਚੈਤਨ੍ਯ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹਾਂ — ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਹਾਂ।
Na me dvesharagau na me lobhamohau
न मे द्वेषरागौ न मे लोभमोहौ मदो नैव मे नैव मात्सर्यभावः । न धर्मो न चार्थो न कामो न मोक्षः चिदानन्दरूपः शिवोऽहम् शिवोऽहम् ॥
Na me dvesharagau na me lobhamohau Mado naiva me naiva matsaryabhavah Na dharmo na chartho na kamo na mokshah Chidanandarupah shivoham shivoham
Meaningਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਨਾ ਦ੍ਵੇਸ਼ ਹੈ ਨਾ ਰਾਗ, ਨਾ ਲੋਭ ਨਾ ਮੋਹ; ਨਾ ਮਦ, ਨਾ ਹੀ ਈਰਖਾ ਦਾ ਕੋਈ ਭਾਵ; ਮੈਂ ਧਰਮ, ਅਰਥ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਮੋਕਸ਼ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਚੈਤਨ੍ਯ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹਾਂ — ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਹਾਂ।
Na punyam na papam na saukhyam na duhkham
न पुण्यं न पापं न सौख्यं न दुःखं न मन्त्रो न तीर्थं न वेदा न यज्ञाः । अहं भोजनं नैव भोज्यं न भोक्ता चिदानन्दरूपः शिवोऽहम् शिवोऽहम् ॥
Na punyam na papam na saukhyam na duhkham Na mantro na tirtham na veda na yajnah Aham bhojanam naiva bhojyam na bhokta Chidanandarupah shivoham shivoham
Meaningਮੈਂ ਨਾ ਪੁੰਨ ਹਾਂ ਨਾ ਪਾਪ, ਨਾ ਸੁਖ ਨਾ ਦੁੱਖ; ਨਾ ਮੰਤਰ, ਨਾ ਤੀਰਥ, ਨਾ ਵੇਦ, ਨਾ ਯੱਗ; ਮੈਂ ਨਾ ਭੋਜਨ ਹਾਂ, ਨਾ ਭੋਜ੍ਯ, ਨਾ ਭੋਕਤਾ। ਮੈਂ ਚੈਤਨ੍ਯ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹਾਂ — ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਹਾਂ।
Na me mrityushamka na me jatibhedah
न मे मृत्युशंका न मे जातिभेदः पिता नैव मे नैव माता न जन्म । न बन्धुर्न मित्रं गुरुर्नैव शिष्यः चिदानन्दरूपः शिवोऽहम् शिवोऽहम् ॥
Na me mrityushamka na me jatibhedah Pita naiva me naiva mata na janma Na bandhurna mitram gururnaiva shishyah Chidanandarupah shivoham shivoham
Meaningਮੈਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸ਼ੰਕਾ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਜਾਤ ਦਾ ਕੋਈ ਭੇਦ; ਨਾ ਮੇਰਾ ਪਿਤਾ ਹੈ, ਨਾ ਮਾਤਾ, ਨਾ ਹੀ ਜਨਮ; ਨਾ ਬੰਧੂ, ਨਾ ਮਿੱਤਰ, ਨਾ ਗੁਰੂ, ਨਾ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯ। ਮੈਂ ਚੈਤਨ੍ਯ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹਾਂ — ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਹਾਂ।
Aham nirvikalpo nirakararupo
अहं निर्विकल्पो निराकाररूपो विभुत्वाच्च सर्वत्र सर्वेन्द्रियाणाम् । न चासंगतं नैव मुक्तिर्न मेयः चिदानन्दरूपः शिवोऽहम् शिवोऽहम् ॥
Aham nirvikalpo nirakararupo Vibhutvachcha sarvatra sarvendriyanam Na chasamgatam naiva muktirna meyah Chidanandarupah shivoham shivoham
Meaningਮੈਂ ਨਿਰਵਿਕਲਪ ਹਾਂ, ਨਿਰਾਕਾਰ ਸਰੂਪ; ਸਰਬ-ਵਿਆਪਤ, ਸਾਰੀਆਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ; ਨਾ ਮੈਂ ਬੰਧਿਆ ਹਾਂ, ਨਾ ਮੁਕਤ, ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਜਾਣਨ-ਯੋਗ ਵਸਤੂ। ਮੈਂ ਚੈਤਨ੍ਯ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹਾਂ — ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਹਾਂ, ਮੈਂ ਸ਼ਿਵ ਹਾਂ।
Word-by-Word Breakdown
Origin & History
Source: Composed by Adi Shankaracharya
Author: Adi Shankaracharya
Period: 8th century CE
ਪਰੰਪਰਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਯੁਵਾ ਸ਼ੰਕਰ, ਇੱਕ ਗੁਰੂ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ, ਰਿਸ਼ੀ ਗੋਵਿੰਦ ਭਗਵਤਪਾਦ ਦੁਆਰਾ ਪੁੱਛੇ ਗਏ 'ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ?' ਦੇ ਜਵਾਬ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਛੇ ਸ਼ਲੋਕਾਂ — ਨਿਰਵਾਣ ਸ਼ਟਕਮ — ਨੂੰ ਗਾਇਆ, ਇਹ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਉਹ ਸਰੀਰ, ਇੰਦਰੀਆਂ, ਮਨ ਜਾਂ ਅਹੰਕਾਰ ਨਹੀਂ, ਜਨਮ ਜਾਂ ਮਤ ਨਾਲ ਬੱਝੇ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਨਿਰਾਕਾਰ ਆਤਮਾ, ਸਵਯੰ ਚੈਤੰਨ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਹਨ: 'ਸ਼ਿਵੋਹਮ੍, ਸ਼ਿਵੋਹਮ੍।' ਇਹ ਅਦਵੈਤ ਵੇਦਾਂਤ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਕਥਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਜੋਂ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
ਨਿਰਵਾਣ ਸ਼ਟਕਮ ਕੀ ਹੈ?▼
'ਸ਼ਿਵੋਹਮ੍' ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?▼
ਨਿਰਵਾਣ ਸ਼ਟਕਮ ਕਿਸ ਨੇ ਅਤੇ ਕਿਉਂ ਲਿਖਿਆ?▼
ਨਿਰਵਾਣ ਸ਼ਟਕਮ ਕਦੋਂ ਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?▼
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →