ਪੰਚਮੁਖੀ ਹਨੁਮਾਨ ਕਵਚ — Word-by-Word Meaning
पञ्चमुखी हनुमान कवच
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
पूर्वं तु वानरं वक्त्रं
Pūrvaṃ Tu Vānaraṃ Vaktraṃ
ਪੂਰਬ ਮੂੰਹ — ਵਾਨਰ (ਹਨੁਮਾਨ) ਮੂੰਹ, ਕਰੋੜਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਜੋ ਹਰ ਕਾਮਨਾ ਪੂਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
दक्षिणं वक्त्रं नारसिंहं
Dakṣiṇaṃ Vaktraṃ Nārasiṃhaṃ
ਦੱਖਣ ਮੂੰਹ — ਨਰਸਿੰਘ, ਉਗਰ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਭੈਅ ਅਤੇ ਆਤੰਕ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।
पश्चिमं गारुडं वक्त्रं
Paścimaṃ Gāruḍaṃ Vaktraṃ
ਪੱਛਮ ਮੂੰਹ — ਗਰੁੜ, ਜੋ ਹਰ ਵਿਸ਼, ਸੱਪ ਅਤੇ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
उत्तरं सौकरं वक्त्रं
Uttaraṃ Saukaraṃ Vaktraṃ
ਉੱਤਰ ਮੂੰਹ — ਵਰਾਹ (ਸੂਕਰ), ਜੋ ਜਵਰ, ਰੋਗ, ਰਾਕਸ਼ਸ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ऊर्ध्वं हयाननं
Ūrdhvaṃ Hayānanaṃ
ਊਰਧਵ ਮੂੰਹ — ਹਯਗ੍ਰੀਵ (ਅਸ਼ਵ), ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ, ਗਿਆਨ ਦਾ ਦਾਤਾ।
पञ्चवक्त्रं महाभीमं
Pañcavaktraṃ Mahābhīmaṃ
ਪੰਜ ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਸਰੂਪ, ਪੰਦਰਾਂ ਨੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦਸ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ।
शत्रु संहर मां रक्ष
Śatru Saṃhara Māṃ Rakṣa
"ਮੇਰੇ ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰੋ, ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਹੇ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ, ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਹਰ ਬਿਪਤਾ ਤੋਂ ਉਧਾਰ ਕਰੋ।"
ॐ हरिमर्कटाय स्वाहा
Oṃ Harimarkaṭāya Svāhā
ਸ਼੍ਰੀ ਪੰਚਮੁਖ ਹਨੁਮਾਨ ਦਾ ਮੂਲ ਮੰਤਰ।
Complete Translation
ਓਂ, ਅੰਜਨਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਪੰਚਮੁਖ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਇਸ ਪੰਚਮੁਖ ਹਨੁਮਾਨ ਮੰਤਰ ਦੇ ਰਿਸ਼ੀ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਛੰਦ ਗਾਯਤ੍ਰੀ, ਦੇਵਤਾ ਪੰਚਮੁਖ ਵਿਰਾਟ ਹਨੁਮਾਨ ਹਨ; ਹ੍ਰੀਂ ਬੀਜ, ਸ਼੍ਰੀਂ ਸ਼ਕਤੀ, ਕ੍ਰੌਂ ਕੀਲਕ — ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਗਬੰਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਹੁਣ ਮੈਂ ਦੇਵਦੇਵ ਦੁਆਰਾ ਰਚਿਆ, ਅਤਿ ਪਿਆਰਾ ਹਨੁਮਾਨ ਦਾ ਉਹ ਧਿਆਨ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ। ਉਹ ਪੰਜ ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਭੀਮ, ਪੰਦਰਾਂ ਨੇਤਰਾਂ ਅਤੇ ਦਸ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਮਨੋਰਥਾਂ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੂਰਬ ਮੂੰਹ ਵਾਨਰ ਦਾ ਹੈ, ਕਰੋੜਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗੀ ਪ੍ਰਭਾ ਵਾਲਾ, ਭਿਆਨਕ ਦਾੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਟੇਢੀ ਭ੍ਰੂਕੁਟੀ ਵਾਲਾ। ਦੱਖਣ ਮੂੰਹ ਨਰਸਿੰਘ ਦਾ ਹੈ, ਅਤਿ ਉਗਰ ਤੇਜ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੇ ਭੈਅ ਦਾ ਨਾਸ਼ਕ। ਪੱਛਮ ਮੂੰਹ ਗਰੁੜ ਦਾ ਹੈ, ਸੱਪ, ਵਿਸ਼ ਅਤੇ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ ਦਾ ਸ਼ਮਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ। ਉੱਤਰ ਮੂੰਹ ਵਰਾਹ ਦਾ ਹੈ, ਆਕਾਸ਼ ਵਰਗਾ ਸ਼ਾਮ ਅਤੇ ਦੀਪਤ, ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਸਿੰਘ, ਵੇਤਾਲ, ਜਵਰ ਅਤੇ ਰੋਗਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ਕ। ਊਰਧਵ ਮੂੰਹ ਘੋਰ ਹਯਗ੍ਰੀਵ ਦਾ ਹੈ, ਦਾਨਵਾਂ ਦਾ ਅੰਤਕ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤਾਰਕ ਮਹਾਸੁਰ ਦਾ ਵਧ ਕੀਤਾ।
ਉਹ ਆਪਣੇ ਦਸ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਖੜਗ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ, ਖਟਵਾਂਗ, ਪਾਸ਼, ਅੰਕੁਸ਼, ਪਰਬਤ, ਮੁਸ਼ਟੀ, ਕੌਮੋਦਕੀ ਗਦਾ, ਵ੍ਰਿਕਸ਼, ਕਮੰਡਲ, ਭਿੰਦਿਪਾਲ ਅਤੇ ਗਿਆਨਮੁਦਰਾ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰੇਤਾਸਨ ਉੱਤੇ ਬਿਰਾਜਮਾਨ, ਸਰਵਾਭਰਣ-ਭੂਸ਼ਿਤ, ਦਿਵਯ ਮਾਲਾ-ਵਸਤਰ ਅਤੇ ਦਿਵਯ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਯੁਕਤ — ਸਰਵ ਆਸ਼ਚਰਜਮਯ, ਵਿਸ਼ਵਤੋਮੁਖ ਉਸ ਦੇਵ ਨੂੰ — ਸੁਨਹਿਰੀ ਮੁਕਟਧਾਰੀ, ਪਿੰਗਾਕਸ਼, ਆਦਿ ਕਪਿਰਾਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਿਰੰਤਰ ਮਨ ਨਾਲ ਸਿਮਰਦਾ ਹਾਂ। ਹੇ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ, ਮੇਰੇ ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰੋ, ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਹਰ ਬਿਪਤਾ ਤੋਂ ਉਧਾਰ ਕਰੋ। ਓਂ ਹਰਿਮਰਕਟ ਮਰਕਟ — ਇਸ ਮੰਤਰ ਨਾਲ ਸ਼ਤਰੂਕੁਲ ਨਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਓਂ ਹਰਿਮਰਕਟਾਯ ਸਵਾਹਾ।
Origin & History
Source: Sudarshana Samhita / traditional Hanuman kavacha literature
Author: Traditional
Period: Classical
ਹਨੁਮਾਨ ਦਾ ਪੰਚਮੁਖ (ਪੰਜ ਮੁਖ ਵਾਲਾ) ਸਰੂਪ ਰਾਮਾਇਣ ਪਰੰਪਰਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ: ਜਾਦੂਗਰ ਅਹਿਰਾਵਣ ਦਾ ਵਧ ਕਰਨ ਲਈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਪੰਜ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਲਦੇ ਪੰਜ ਦੀਵਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਥ ਬੁਝਾ ਕੇ ਹੀ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਹਨੁਮਾਨ ਨੇ ਪੰਜ ਮੁਖ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ — ਆਪਣਾ ਅਤੇ ਨ੍ਰਿਸਿੰਘ, ਗਰੁੜ, ਵਰਾਹ ਅਤੇ ਹਯਗ੍ਰੀਵ ਦੇ — ਅਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਾਥ ਬੁਝਾ ਕੇ ਰਾਮ-ਲਛਮਣ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ। ਇਹ ਕਵਚ ਉਸੇ ਸਰਬ-ਰੱਖਿਅਕ ਪੰਚਮੁਖ ਸਰੂਪ ਦਾ ਆਹ੍ਵਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
ਪੰਚਮੁਖੀ ਹਨੁਮਾਨ ਕਵਚ ਕੀ ਹੈ?▼
ਇਹ ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਪੰਚਮੁਖ (ਪੰਜ ਮੁਖ ਵਾਲੇ) ਸਰੂਪ ਦਾ ਰੱਖਿਆ-ਕਵਚ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੰਜ ਮੁਖਾਂ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ — ਹਨੁਮਾਨ (ਪੂਰਬ), ਨ੍ਰਿਸਿੰਘ (ਦੱਖਣ), ਗਰੁੜ (ਪੱਛਮ), ਵਰਾਹ (ਉੱਤਰ) ਅਤੇ ਹਯਗ੍ਰੀਵ (ਊਰਧ੍ਵ) — ਅਤੇ ਅਸਤਰ ਧਾਰਨ ਕੀਤੀਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਦਸ ਭੁਜਾਵਾਂ, ਹਰ ਪਾਸਿਓਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਆਹ੍ਵਾਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ।
ਪੰਚਮੁਖੀ ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਪੰਜ ਮੁਖ ਕਿਹੜੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਕੀ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ?▼
ਪੂਰਬ — ਹਨੁਮਾਨ, ਕਰੋੜਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਜਿਹੀ ਪ੍ਰਭਾ ਨਾਲ, ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ; ਦੱਖਣ — ਨ੍ਰਿਸਿੰਘ, ਡਰ ਅਤੇ ਬੁਰਾਈ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ; ਪੱਛਮ — ਗਰੁੜ, ਵਿਸ਼, ਸੱਪ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਟ ਆਤਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ; ਉੱਤਰ — ਵਰਾਹ (ਸੂਅਰ), ਰੋਗ, ਜ਼ਵਰ ਅਤੇ ਪਾਤਾਲ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਕੱਟਦੇ ਹੋਏ; ਊਰਧ੍ਵ — ਹਯਗ੍ਰੀਵ (ਘੋੜਾ), ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਸੰਹਾਰਕ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੇ ਦਾਤਾ।
ਪੰਚਮੁਖੀ ਹਨੁਮਾਨ ਕਵਚ ਪੜ੍ਹਨ ਦੇ ਕੀ ਲਾਭ ਹਨ?▼
ਇਹ ਦੁਸ਼ਮਣ, ਡਰ, ਰੋਗ, ਵਿਸ਼, ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ ਅਤੇ ਕਾਲੇ ਜਾਦੂ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਗਤ ਨੂੰ ਬਿਪਤਾ ਤੋਂ ਉਧਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਜਿਹਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਹਨੁਮਾਨ ਪਰੰਪਰਾ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਸ਼ਕਤ ਰੱਖਿਆ-ਸਤੋਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਪੰਚਮੁਖੀ ਹਨੁਮਾਨ ਕਵਚ ਕਦੋਂ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?▼
ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮੰਗਲਵਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ — ਹਨੁਮਾਨ ਦੇ ਦਿਨ — ਇਸ਼ਨਾਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪੰਚਮੁਖ ਹਨੁਮਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਤਿਮਾ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਤਿਲ ਦੇ ਤੇਲ ਦੇ ਦੀਵੇ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਿਰੰਤਰ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਇਸ ਨੂੰ ਰੋਜ਼ ਵੀ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →