ਸ਼ਿਵ ਰੁਦਰਾਸ਼ਟਕਮ Meaning — Line by Line
शिव रुद्राष्टकम्
Every verse and every word explained in English & Hindi
Meaning — Line by Line
Every verse of ਸ਼ਿਵ ਰੁਦਰਾਸ਼ਟਕਮ with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.
Jump to a verse ▾
- Verse 1. Namamishamishan Nirvanarupam
- Verse 2. Nirakaramonkaramulam Turiyam
- Verse 3. Tusharadri Sankasha Gauram Gambhiram
- Verse 4. Chalakundalam Bhrusunetram Vishalam
- Verse 5. Prachandam Prakrishtam Pragalbham Paresham
- Verse 6. Kalaateeta Kalyana Kalpantakari
- Verse 7. Na Yavad Umanatha Padaaravindam
- Verse 8. Na Janami Yogam Japam Naiva Poojam
Namamishamishan Nirvanarupam
नमामीशमीशान निर्वाणरूपं विभुं व्यापकं ब्रह्मवेदस्वरूपम्। निजं निर्गुणं निर्विकल्पं निरीहं चिदाकाशमाकाशवासं भजेऽहम्॥
Namamishamishan Nirvanarupam Vibhum Vyapakam Brahmavedasvarupam Nijam Nirgunam Nirvikalpam Nireeham Chidakashamakashvasam Bhajeham
Meaningਮੈਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਰੂਪ ਮੋਖ ਹੀ ਹੈ। ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ, ਬ੍ਰਹਮ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਸਾਰ। ਸੁਯੰਭੂ, ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਚਿੰਤਨ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਪਰੇ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਜਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਚਿੱਤ-ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਿਵਾਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Nirakaramonkaramulam Turiyam
निराकारमोंकारमूलं तुरीयं गिरा ज्ञान गोतीतमीशं गिरीशम्। करालं महाकाल कालं कृपालं गुणागार संसारपारं नतोऽहम्॥
Nirakaramonkaramulam Turiyam Gira Gyana Goteetameesha Girisham Karalam Mahakala Kalam Kripalam Gunagara Sansaraparam Natoham
Meaningਨਿਰਾਕਾਰ, ਓਅੰਕਾਰ ਦਾ ਮੂਲ, ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਚੌਥੀ ਅਵਸਥਾ (ਤੁਰੀਆ)। ਬਾਣੀ, ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਤੋਂ ਪਰੇ — ਗਿਰੀਸ਼ (ਪਰਬਤਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ)। ਭਿਆਨਕ ਫਿਰ ਵੀ ਕਰੁਣਾਮਈ, ਆਪ ਮਹਾਕਾਲ, ਕਾਲ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ। ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਧਾਮ, ਸੰਸਾਰਕ ਹੋਂਦ ਤੋਂ ਪਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੈਂ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
Tusharadri Sankasha Gauram Gambhiram
तुषाराद्रि संकाश गौरं गभीरं मनोभूत कोटिप्रभा श्री शरीरम्। स्फुरन्मौलि कल्लोलिनी चारुगंगा लसद्भालबालेन्दु कण्ठे भुजंगा॥
Tusharadri Sankasha Gauram Gambhiram Manobhuta Kotiprabha Shri Shariram Sfuranmauli Kallolini Charuganga Lasat Bhalabaalendu Kanthe Bhujanga
Meaningਬਰਫ਼ ਦੇ ਪਰਬਤ ਵਾਂਗ ਚਿੱਟੇ, ਗੰਭੀਰ ਅਤੇ ਡੂੰਘੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਿੱਬ ਸਰੀਰ ਕਰੋੜਾਂ ਕਾਮਦੇਵਾਂ ਦੀ ਆਭਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਸੁੰਦਰ ਗੰਗਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਅਰਧ-ਚੰਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੱਥੇ ਨੂੰ ਸ਼ਿੰਗਾਰਦਾ ਹੈ, ਸੱਪ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਲ਼ ਨੂੰ ਸ਼ਿੰਗਾਰਦੇ ਹਨ।
Chalakundalam Bhrusunetram Vishalam
चलत्कुण्डलं भ्रूसुनेत्रं विशालं प्रसन्नाननं नीलकण्ठं दयालम्। मृगाधीशचर्माम्बरं मुण्डमालं प्रियं शंकरं सर्वनाथं भजामि॥
Chalakundalam Bhrusunetram Vishalam Prasannaananam Neelakantham Dayalam Mrigadhishcharmambaram Mundamalam Priyam Shankaram Sarvanatham Bhajami
Meaningਝੂਲਦੇ ਕੁੰਡਲਾਂ, ਸੁੰਦਰ ਭਰਵੱਟਿਆਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਨੇਤਰਾਂ ਨਾਲ। ਸ਼ਾਂਤ ਮੁੱਖ, ਨੀਲਕੰਠ ਅਤੇ ਕਰੁਣਾਮਈ ਸੁਭਾਅ ਨਾਲ। ਸ਼ੇਰ ਦੀ ਖੱਲ ਅਤੇ ਮੁੰਡਮਾਲਾ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ। ਮੈਂ ਸਭ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਪਿਆਰੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਭਜਦਾ ਹਾਂ।
Prachandam Prakrishtam Pragalbham Paresham
प्रचण्डं प्रकृष्टं प्रगल्भं परेशं अखण्डं अजं भानुकोटिप्रकाशम्। त्रयः शूलनिर्मूलनं शूलपाणिं भजेऽहं भवानीपतिं भावगम्यम्॥
Prachandam Prakrishtam Pragalbham Paresham Akhandam Ajam Bhanukotiprakasham Trayah Shulanirmoolanam Shulapanim Bhajeham Bhavanipatim Bhavagamyam
Meaningਉਗਰ, ਪਰਮ, ਪ੍ਰਚੰਡ, ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ। ਅਖੰਡ, ਅਜਨਮਾ, ਅਰਬਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਪ੍ਰਜਵਲਿਤ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਲੈ ਕੇ ਤਿੰਨੇ ਤਾਪਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਟ ਸੁੱਟਦੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਭਵਾਨੀਪਤੀ ਨੂੰ ਭਜਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
Kalaateeta Kalyana Kalpantakari
कलातीत कल्याण कल्पान्तकारी सदा सज्जनानन्ददाता पुरारी। चिदानन्दसंदोह मोहापहारी प्रसीद प्रसीद प्रभो मन्मथारी॥
Kalaateeta Kalyana Kalpantakari Sada Sajjanananddadata Purari Chidanandasandoha Mohaphari Praseeda Praseeda Prabho Manmathari
Meaningਕਾਲ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਮੰਗਲਮਈ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵੇਲੇ ਸੰਘਾਰਕ। ਸੱਜਣਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਆਨੰਦ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ। ਆਨੰਦ-ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਪੁੰਜ, ਮੋਹ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ। ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੋ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੋ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਕਾਮ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ।
Na Yavad Umanatha Padaaravindam
न यावद् उमानाथ पादारविन्दं भजन्तीह लोके परे वा नराणाम्। न तावत्सुखं शान्ति सन्तापनाशं प्रसीद प्रभो सर्वभूताधिवासम्॥
Na Yavad Umanatha Padaaravindam Bhajantiha Loke Pare Va Naranaam Na Tavatsukham Shanti Santapanasham Praseeda Prabho Sarvabhutadhivasam
Meaningਜਦੋਂ ਤੱਕ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਲੋਕ ਜਾਂ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਮਾਪਤੀ ਦੇ ਚਰਨ-ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ, ਤਦ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਸੁੱਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਨਾ ਦੁੱਖ ਦਾ ਅੰਤ। ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੋ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹੋ।
Na Janami Yogam Japam Naiva Poojam
न जानामि योगं जपं नैव पूजां नतोऽहं सदा सर्वदा शम्भु तुभ्यम्। जरा जन्म दुःखौघ तातप्यमानं प्रभो पाहि आपन्नमामीश शम्भो॥
Na Janami Yogam Japam Naiva Poojam Natoham Sada Sarvada Shambhu Tubhyam Jara Janma Duhkhaugha Tatapyamanam Prabho Pahi Aapannamameesh Shambho
Meaningਮੈਂ ਨਾ ਯੋਗ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਜਪ, ਨਾ ਹੀ ਪੂਜਾ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਸਦਾ-ਸਰਬਦਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਸ਼ੰਭੂ। ਬੁਢਾਪੇ, ਜਨਮ ਅਤੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਤਾਪ ਨਾਲ ਸੜਦਾ — ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇਸ ਬੇਸਹਾਰੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਹੇ ਈਸ਼, ਹੇ ਸ਼ੰਭੋ!
Word-by-Word Breakdown
Origin & History
Source: Composed by Goswami Tulsidas
Author: Goswami Tulsidas
Period: 16th century CE
ਤੁਲਸੀਦਾਸ ਨੇ ਇਸ ਅਸ਼ਟਕ ਦੀ ਰਚਨਾ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੀ ਡੂੰਘੀ ਭਗਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਗਟਾਵੇ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ। ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰਾਮ-ਭਗਤ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਪਰਮ ਆਦਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ — ਰਾਮਚਰਿਤਮਾਨਸ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਰਾਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਭਗਤ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਅਸ਼ਟਕ ਕੇਵਲ ਅੱਠ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਨਿਰਾਕਾਰ ਤੱਤ (ਨਿਰਗੁਣ ਬ੍ਰਹਮ) ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਆਤਮੀ ਸ਼ਰਣਾਗਤ (ਦੀਨ ਭਗਤ ਦੀ ਪੁਕਾਰ) ਤੱਕ ਦੀ ਪੂਰੀ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਯਾਤਰਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
Frequently Asked Questions
ਰੁਦ੍ਰਾਸ਼ਟਕਮ ਕਿਸਨੇ ਰਚਿਆ?▼
ਅੰਤਿਮ ਸ਼ਲੋਕ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?▼
ਦੂਜੇ ਸ਼ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਦੱਸੀ ਤੁਰੀਯ ਅਵਸਥਾ ਕੀ ਹੈ?▼
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →