ਸ਼ਬਦ ਹਜ਼ਾਰੇ — Word-by-Word Meaning

ਮਾਝ, ਪੰਜਵੀਂ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ (ਮਹਲਾ ੫), ਚਉਪਦੇ, ਘਰ ਪਹਿਲਾ: ਮੇਰਾ ਮਨ ਗੁਰੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਤਰਸਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਪੀਹੇ ਵਾਂਗ ਵਿਲਕਦਾ ਹੈ। ਪਿਆਰੇ ਸੰਤ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਬਿਨਾਂ ਮੇਰੀ ਤ੍ਰੇਹ ਨਹੀਂ ਉਤਰਦੀ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ। ॥੧॥ ਮੈਂ ਘੋਲੀ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਜਿੰਦ ਘੋਲ ਘੁਮਾਈ, ਪਿਆਰੇ ਸੰਤ ਗੁਰੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਉੱਤੇ। ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਤੇਰਾ ਮੁਖ ਕਿੰਨਾ ਸੁਹਾਵਾ ਹੈ, ਤੇ ਤੇਰੀ ਬਾਣੀ ਦੀ ਧੁਨ ਸਹਿਜ ਗਿਆਨ ਬਖ਼ਸ਼ਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਪਪੀਹੇ ਨੂੰ ਸਾਰਿੰਗਪਾਣੀ (ਪ੍ਰਭੂ) ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਹੋਇਆਂ ਚਿਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਧੰਨ ਹੈ ਉਹ ਦੇਸ ਜਿੱਥੇ ਤੂੰ ਵਸਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਮੇਰੇ ਸੱਜਣ ਮਿੱਤਰ ਮੁਰਾਰੇ। ॥੨॥ ਮੈਂ ਘੋਲੀ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਸਦਾ ਘੋਲ ਘੁਮਾਈ, ਆਪਣੇ ਸੱਜਣ ਮਿੱਤਰ ਮੁਰਾਰੇ ਗੁਰੂ ਉੱਤੇ। ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਇੱਕ ਘੜੀ ਵੀ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਨਾ ਮਿਲ ਸਕਿਆ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕਲਿਜੁਗ ਆ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਦੋਂ ਮਿਲਾਂਗਾ, ਹੇ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਭਗਵੰਤ? ਗੁਰੂ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਬਿਨਾਂ ਮੇਰੀ ਰਾਤ ਨਹੀਂ ਲੰਘਦੀ ਤੇ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ॥੩॥ ਮੈਂ ਘੋਲੀ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਜਿੰਦ ਘੋਲ ਘੁਮਾਈ, ਉਸ ਸੱਚੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਉੱਤੇ। ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਮੇਰਾ ਭਾਗ ਜਾਗਿਆ ਤੇ ਗੁਰੂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਸੰਤ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ। ਮੈਂ ਅਬਿਨਾਸੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਹੀ (ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ) ਪਾ ਲਿਆ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰਾਂਗਾ ਤੇ ਪਲ ਛਿਣ ਵੀ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਨਾ ਵਿਛੁੜਾਂਗਾ। ਦਾਸ ਨਾਨਕ ਤੇਰਾ ਸੇਵਕ ਹੈ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ ਸੁਆਮੀ। ॥੪॥ ਮੈਂ ਘੋਲੀ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਜਿੰਦ ਘੋਲ ਘੁਮਾਈ; ਦਾਸ ਨਾਨਕ ਤੇਰਾ ਸੇਵਕ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ। ॥ ਰਹਾਉ॥੧॥੮॥ ਇੱਕ ਓਅੰਕਾਰ। ਸਤਿ ਹੀ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਪੁਰਖ। ਨਿਰਭਉ। ਨਿਰਵੈਰ। ਅਕਾਲ ਮੂਰਤਿ। ਅਜੂਨੀ। ਸੈਭੰ। ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ। ਧਨਾਸਰੀ, ਪਹਿਲੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ (ਮਹਲਾ ੧), ਘਰ ਪਹਿਲਾ, ਚਉਪਦੇ: ਇੱਕ ਓਅੰਕਾਰ। ਸਤਿ ਹੀ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਪੁਰਖ। ਨਿਰਭਉ। ਨਿਰਵੈਰ। ਅਕਾਲ ਮੂਰਤਿ। ਅਜੂਨੀ। ਸੈਭੰ। ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ। ਮੇਰੀ ਜਿੰਦ ਡਰਦੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਕਿਸ ਅੱਗੇ ਪੁਕਾਰ ਕਰਾਂ? ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਮੇਰੇ ਦੁੱਖ ਭੁਲਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਸਦਾ ਸਦਾ ਦਾਤਾਰ ਹੈ। ॥੧॥ ਮੇਰਾ ਸਾਹਿਬ ਨਿੱਤ ਨਵਾਂ ਹੈ; ਉਹ ਸਦਾ ਸਦਾ ਦਾਤਾਰ ਹੈ। ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਛੁਡਾਏਗਾ। ਸੁਣ-ਸੁਣ ਕੇ, ਹੇ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਜਿੰਦੇ, ਮੈਂ ਪਾਰ ਉਤਰ ਗਿਆ। ॥੨॥ ਹੇ ਦਇਆਲ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਸਦਾ ਤੇਰੇ ਉੱਤੋਂ ਕੁਰਬਾਨ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਹੀ ਸੱਚਾ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ; ਦੂਜਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਉਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਉਹ ਨਦਰਿ ਕਰਦਾ ਹੈ। ॥੩॥ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਰਹਾਂ? ਮੈਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਵਡਿਆਈ ਦੇਹ ਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਹਾਂ। ਦੂਜਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਜਿਸ ਅੱਗੇ ਜਾ ਕੇ ਮੈਂ ਆਖਾਂ। ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਤੋਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮੰਗਦਾ। ਨਾਨਕ ਉਸ ਦਾ ਦਾਸ ਹੈ; ਬਿੰਦ ਬਿੰਦ, ਚੁਖ ਚੁਖ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਉੱਤੋਂ ਕੁਰਬਾਨ ਹੈ। ॥੪॥ ਹੇ ਸਾਹਿਬ, ਤੇਰੇ ਨਾਮ ਉੱਤੋਂ ਮੈਂ ਬਿੰਦ ਬਿੰਦ, ਚੁਖ ਚੁਖ ਹੋ ਕੇ ਕੁਰਬਾਨ ਹਾਂ। ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥੪॥੧॥ ਇੱਕ ਓਅੰਕਾਰ। ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ। ਤਿਲੰਗ, ਪਹਿਲੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ (ਮਹਲਾ ੧), ਘਰ ਤੀਜਾ: ਇੱਕ ਓਅੰਕਾਰ। ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ। ਇਹ ਤਨ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਪਾਹਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ; ਇਹ ਚੋਲਾ ਲੋਭ ਵਿੱਚ ਰੰਗਿਆ ਗਿਆ। ਮੇਰੇ ਕੰਤ (ਪਤੀ-ਪ੍ਰਭੂ) ਨੂੰ ਇਹ ਚੋਲਾ ਨਹੀਂ ਭਾਉਂਦਾ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ; ਫਿਰ ਜੀਵ-ਇਸਤਰੀ ਉਸ ਦੀ ਸੇਜ ਉੱਤੇ ਕਿਵੇਂ ਜਾਏ? ॥੧॥ ਮੈਂ ਕੁਰਬਾਨ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਿਹਰਵਾਨ ਪ੍ਰਭੂ; ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਉੱਤੋਂ ਕੁਰਬਾਨ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੋਂ ਕੁਰਬਾਨ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਤੇਰਾ ਨਾਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੋਂ ਮੈਂ ਸਦਾ ਕੁਰਬਾਨ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਜੇ ਸਰੀਰ ਰੰਗਣ ਦੀ ਮੱਟੀ ਬਣ ਜਾਏ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਤੇ ਨਾਮ ਉਸ ਵਿੱਚ ਮਜੀਠ-ਰੰਗ ਵਜੋਂ ਪਾਇਆ ਜਾਏ, ਤੇ ਰੰਗਣ ਵਾਲਾ ਆਪ ਸਾਹਿਬ ਹੋਵੇ — ਤਾਂ ਅਜਿਹਾ ਰੰਗ ਪਹਿਲਾਂ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਡਿੱਠਾ! ॥੨॥ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚੋਲੇ ਅਜਿਹੇ ਰੰਗੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਤ ਸਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਸ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਿਮਾਣੇ ਜਨਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਮਿਲੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ। ਨਾਨਕ ਆਖਦਾ ਹੈ, ਇਹੀ ਮੇਰੀ ਅਰਦਾਸ ਹੈ। ॥੩॥ ਉਹ ਆਪ ਸਾਜਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਪ ਹੀ ਰੰਗਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਪ ਨਦਰਿ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਨਾਨਕ, ਜੇ ਜੀਵ-ਇਸਤਰੀ ਆਪਣੇ ਕੰਤ ਨੂੰ ਭਾ ਜਾਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ॥੪॥੧॥੩॥ ਤਿਲੰਗ, ਪਹਿਲੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ (ਮਹਲਾ ੧): ਹੇ ਅੰਞਾਣ ਅਬੋਧ ਜੀਵ-ਇਸਤਰੀ, ਤੂੰ ਏਨਾ ਮਾਣ ਕਿਉਂ ਕਰਦੀ ਹੈਂ? ਆਪਣੇ ਹੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਆਨੰਦ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਮਾਣਦੀ? ਤੇਰਾ ਕੰਤ ਬਹੁਤ ਨੇੜੇ ਹੈ, ਹੇ ਕਮਲੀ ਇਸਤਰੀ; ਤੂੰ ਉਸ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕਿਉਂ ਢੂੰਡਦੀ ਹੈਂ? ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਭੈ ਦੀ ਸਲਾਈ ਆਪਣੇ ਨੈਣਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾ, ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰ ਬਣਾ। ਤਦ ਤੂੰ ਸੁਹਾਗਣ ਜਾਣੀ ਜਾਏਂਗੀ, ਜਦੋਂ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਕੰਤ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਮ ਧਾਰੇਂਗੀ। ॥੧॥ ਉਹ ਅੰਞਾਣ ਬਾਲੀ ਕੀ ਕਰੇ, ਜੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੰਤ ਨੂੰ ਨਾ ਭਾਏ? ਉਹ ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨੇ ਵਾਰ ਕਰਣ-ਪੁਕਾਰ ਕਰੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਅਜਿਹੀ ਇਸਤਰੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਮਹਲ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੀ। ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਕਿੰਨਾ ਭੱਜੇ। ਉਹ ਲੋਭ, ਅਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਮਤਵਾਲੀ ਹੋ ਕੇ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਸਮਾਈ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਕੰਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ; ਉਹ ਜੀਵ-ਇਸਤਰੀ ਅੰਞਾਣ ਰਹਿ ਗਈ। ॥੨॥ ਜਾ ਕੇ ਸੁਹਾਗਣਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛੋ, ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਕੰਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ? ਉਹ ਜੋ ਕੁਝ ਕਰੇ ਉਸ ਨੂੰ ਭਲਾ ਕਰ ਕੇ ਮੰਨੋ; ਆਪਣੀ ਚਤੁਰਾਈ ਤੇ ਹੁਕਮ ਛੱਡ ਦਿਓ। ਜਿਸ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਪਦਾਰਥ (ਅਮੋਲਕ ਧਨ) ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਚਿੱਤ ਲਾਓ। ਕੰਤ ਜੋ ਆਖੇ ਸੋ ਕਰੋ, ਤਨ-ਮਨ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਓ, ਅਜਿਹਾ ਪਰਮਲ (ਸੁਗੰਧ) ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਲਾਓ। ਇੰਝ ਸੁਹਾਗਣਾਂ ਆਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਹੇ ਭੈਣ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਕੰਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ॥੩॥ ਆਪਾ ਗਵਾਈਏ ਤਾਂ ਹੀ ਕੰਤ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਕਿਹੋ ਜਿਹੀ ਚਤੁਰਾਈ ਕੰਮ ਆਏ? ਜਿਸ ਦਿਨ ਕੰਤ ਨਦਰਿ ਕਰ ਕੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਿਨ ਸਫਲ ਹੈ — ਜੀਵ-ਇਸਤਰੀ ਨੌਂ ਨਿਧੀਆਂ ਪਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਆਪਣੇ ਕੰਤ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚੀ ਸੁਹਾਗਣ ਹੈ; ਹੇ ਨਾਨਕ, ਉਹੀ ਸਭ ਦੀ ਰਾਣੀ ਹੈ। ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਰੰਗ ਵਿੱਚ ਰੰਗੀ, ਸਹਿਜ ਵਿੱਚ ਮਤਵਾਲੀ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਉਸ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਸਮਾਈ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਸੁੰਦਰ, ਸਰੂਪ ਤੇ ਸਿਆਣੀ ਹੈ; ਉਹੀ ਸੱਚੀ ਬਿਚਖਣ (ਵਿਦਵਾਨ) ਆਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ॥੪॥੨॥੪॥ ਸੂਹੀ, ਪਹਿਲੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ (ਮਹਲਾ ੧): ਕਿਹੜੀ ਤਰਾਜ਼ੀ, ਕਿਹੜੇ ਵੱਟੇ, ਤੇ ਕਿਹੜੇ ਸਰਾਫ਼ ਨੂੰ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸੱਦਾਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ? ਕਿਹੜੇ ਗੁਰੂ ਪਾਸੋਂ ਮੈਂ ਦੀਖਿਆ ਲਵਾਂ? ਕਿਸ ਪਾਸੋਂ ਤੇਰਾ ਮੁੱਲ ਪਵਾਵਾਂ? ॥੧॥ ਹੇ ਮੇਰੇ ਪਿਆਰੇ ਲਾਲ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੇਰਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਤੂੰ ਜਲ, ਥਲ ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਭਰਪੂਰ ਵਿਆਪਕ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਸਰਬ ਸਮਾਇਆ ਹੈਂ। ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਮਨ ਤਰਾਜ਼ੀ ਹੈ, ਚਿੱਤ ਵੱਟੇ ਹਨ, ਤੇ ਤੇਰੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਹੀ ਸਰਾਫ਼ ਹੈ। ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਕੰਤ ਨੂੰ ਤੋਲਦਾ ਹਾਂ; ਇਸ ਵਿਧੀ ਨਾਲ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਚਿੱਤ ਟਿਕਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ॥੨॥ ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਕੰਡਾ, ਤੋਲ ਤੇ ਤਰਾਜ਼ੀ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਆਪ ਹੀ ਤੋਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਆਪ ਵੇਖਦਾ ਹੈਂ, ਆਪ ਬੁੱਝਦਾ ਹੈਂ, ਤੇ ਆਪ ਹੀ ਵਣਜਾਰਾ ਹੈਂ। ॥੩॥ ਅੰਨ੍ਹਾ, ਨੀਚ ਜਾਤ, ਪਰਦੇਸੀ ਜੀਵ ਛਿਣ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦਾ ਤੇ ਤਿਲ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਾਨਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਮੂੜ੍ਹ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਪਾਏ? ॥੪॥੨॥੯॥ ਇੱਕ ਓਅੰਕਾਰ। ਸਤਿ ਹੀ ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਹੈ। ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਪੁਰਖ। ਨਿਰਭਉ। ਨਿਰਵੈਰ। ਅਕਾਲ ਮੂਰਤਿ। ਅਜੂਨੀ। ਸੈਭੰ। ਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ। ਰਾਗ ਬਿਲਾਵਲ, ਪਹਿਲੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ (ਮਹਲਾ ੧), ਚਉਪਦੇ, ਘਰ ਪਹਿਲਾ: ਤੂੰ ਸੁਲਤਾਨ ਹੈਂ, ਤੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮੀਆਂ ਆਖਾਂ — ਇਸ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਵਡਿਆਈ ਵਿੱਚ ਕੀ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਜੋ ਤੂੰ ਦੇਂਦਾ ਹੈਂ ਸੋ ਹੀ ਮੈਂ ਆਖਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਸੁਆਮੀ; ਮੈਂ ਮੂਰਖ, ਕਹਿਣਾ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ॥੧॥ ਮੈਨੂੰ ਅਜਿਹੀ ਸੂਝ ਦੇਹ ਕਿ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਗੁਣ ਗਾਵਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੀ ਰਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਰਹਾਂ। ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਸਭ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਹੀ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸਭ ਤੇਰੀ ਹੀ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਹੈ। ਤੇਰਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਹੇ ਮੇਰੇ ਸਾਹਿਬ; ਮੈਂ ਅੰਨ੍ਹਾ, ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਕੀ ਚਤੁਰਾਈ? ॥੨॥ ਮੈਂ ਕੀ ਆਖਾਂ? ਆਖ-ਆਖ ਕੇ ਵੇਖ ਲਿਆ, ਪਰ ਉਹ ਅਕੱਥ ਆਖਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਭਾਉਂਦਾ ਹੈ ਸੋ ਹੀ ਮੈਂ ਆਖਦਾ ਹਾਂ; ਇਹ ਤੇਰੀ ਵਡਿਆਈ ਦਾ ਤਿਲ ਮਾਤਰ ਹੈ। ॥੩॥ ਏਨੇ ਕੁੱਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਬੇਗਾਨਾ ਹਾਂ; ਆਪਣੇ ਤਨ ਦੇ ਢਿੱਡ ਲਈ ਭੌਂਕਦਾ ਹਾਂ। ਜੇ ਨਾਨਕ ਭਗਤੀ-ਹੀਣ ਵੀ ਹੋ ਜਾਏ, ਤਾਂ ਵੀ ਖਸਮ (ਸੁਆਮੀ) ਦਾ ਨਾਮ ਉਸ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ॥੪॥੧॥ ਬਿਲਾਵਲ, ਪਹਿਲੀ ਪਾਤਸ਼ਾਹੀ (ਮਹਲਾ ੧): ਮੇਰਾ ਮਨ ਮੰਦਰ ਹੈ, ਤੇ ਮੇਰਾ ਤਨ ਨਿਮਾਣੇ ਸਾਧਕ ਦਾ ਸਾਦਾ ਵੇਸ ਹੈ; ਆਪਣੇ ਹਿਰਦੇ ਅੰਦਰ ਹੀ ਮੈਂ ਤੀਰਥ ਉੱਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਇੱਕ ਅੱਖਰ ਮੇਰੇ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਮੁੜ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ। ॥੧॥ ਮੇਰਾ ਮਨ ਦਇਆਲ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਮੇਰੀ ਮਾਂ! ਦੂਜੇ ਦੀ ਪੀੜ ਕੌਣ ਜਾਣੇ? ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ॥੧॥ ਰਹਾਉ॥ ਹੇ ਅਗਮ, ਅਗੋਚਰ, ਅਲਖ, ਅਪਾਰ: ਮੇਰੀ ਚਿੰਤਾ ਤੂੰ ਕਰ! ਜਲ, ਥਲ ਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਭਰਪੂਰ ਵਿਆਪਕ ਹੈਂ। ਹਰ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਹੀ ਜੋਤਿ ਹੈ। ॥੨॥ ਸਾਰੀ ਸਿੱਖਿਆ, ਮੱਤ ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਤੇਰੀ ਹੈ; ਮੰਦਰ ਤੇ ਛਾਂ ਵੀ ਤੇਰੇ ਹੀ ਹਨ। ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਹੇ ਮੇਰੇ ਸਾਹਿਬ; ਮੈਂ ਨਿੱਤ ਤੇਰੇ ਗੁਣ ਗਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ॥੩॥ ਸਾਰੇ ਜੀਅ-ਜੰਤ ਤੇਰੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਾਰੀ ਚਿੰਤਾ ਤੇਰੇ ਪਾਸ ਹੈ। ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਭਾਉਂਦਾ ਹੈ ਸੋ ਹੀ ਚੰਗਾ ਹੈ; ਇਹੀ ਨਾਨਕ ਦੀ ਇੱਕ ਅਰਦਾਸ ਹੈ। ॥੪॥੨॥