ਸ਼ਿਵ ਤਾਂਡਵ ਸਤੋਤਰਮ੍ — Complete Lyrics
शिव तांडव स्तोत्रम्
Sanskrit text with English transliteration and translation
Verse 1
जटाटवी गलज्जल प्रवाह पावितस्थले
गलेवलम्ब्य लम्बितां भुजङ्गतुङ्गमालिकाम् ।
डमड्डमड्डमड्डमन्निनादवड्डमर्वयं
चकार चण्डताण्डवं तनोतु नः शिवः शिवम् ॥
Jatatavi galajjala pravaha pavitasthale
Galevalambya lambitam bhujangatungamalikam
Damaddamaddamaddamanninadavaddamarvayam
Chakara chandatandavam tanotu nah shivah shivam
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਟਾ ਰੂਪੀ ਸੰਘਣੀ ਅਟਵੀ ਤੋਂ ਵਗਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਗੰਗਾ ਦੀ ਧਾਰਾ ਥਾਂ ਨੂੰ ਪਾਵਨ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਗਲ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਚੀ ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਲਟਕਦੀ ਹੈ। 'ਡਮਡ੍-ਡਮਡ੍-ਡਮਡ੍' ਡਮਰੂ ਵਜਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਪ੍ਰਚੰਡ ਤਾਂਡਵ ਕੀਤਾ — ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਮੰਗਲ ਬਖ਼ਸ਼ਣ।
Verse 2
जटाकटाहसम्भ्रमभ्रमन्निलिम्पनिर्झरी
विलोलवीचिवल्लरी विराजमानमूर्धनि ।
धगद्धगद्धगज्ज्वलल्ललाट पट्टपावके
किशोरचन्द्रशेखरे रतिः प्रतिक्षणं मम ॥
Jatakatahasambhramabhramannilimpanirjhari
Vilolavichivallari virajamanamurdhani
Dhagaddhagaddhagajjvalallalata pattapavake
Kishorachandrashekhare ratih pratikshanam mama
ਮੇਰਾ ਮਨ ਹਰ ਪਲ ਸ਼ਿਵ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ — ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਦੀ ਜਟਾ ਵਿੱਚ ਦਿਵ੍ਯ ਗੰਗਾ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ 'ਧਗਡ੍-ਧਗਡ੍-ਧਗਡ੍' ਅਗਨੀ ਬਲਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੀ ਟੁਕੜੀ ਨੂੰ ਸਿਰ-ਗਹਿਣੇ ਵਜੋਂ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Verse 3
धराधरेन्द्र नन्दिनी विलासबन्धु बन्धुर
स्फुरद्दिगन्त सन्तति प्रमोद मानमानसे ।
कृपाकटाक्षधोरणी निरुद्ध दुर्धरापदि
क्वचिद्दिगम्बरे मनोविनोदमेतु वस्तुनि ॥
Dharadharendra nandini vilasabandhu bandhura
Sphuraddiganta santati pramoda manamanase
Kripakatakshadhorani niruddha durdharapadi
Kvachiddigambare manovinodametu vastuni
ਮੇਰਾ ਮਨ ਦਿਗੰਬਰ ਸ਼ਿਵ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਪਾਵੇ — ਪਰਬਤਰਾਜ ਦੀ ਧੀ (ਪਾਰਵਤੀ) ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਸਾਥੀ, ਸਮੂਹ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨ ਆਨੰਦਿਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਰੁਣਾ ਭਰੀ ਨਜ਼ਰ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਆਫ਼ਤਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਦੀ ਹੈ।
Verse 4
जटाभुजङ्ग पिङ्गल स्फुरत्फणा मणिप्रभा
कदम्ब कुङ्कुम द्रव प्रलिप्त दिग्वधूमुखे ।
मदान्ध सिन्धुर स्फुरत्त्वगुत्तरीयमेदुरे
मनो विनोदमद्भुतं बिभर्तु भूतभर्तरि ॥
Jatabhujanga pingala sphuratphana maniprabha
Kadamba kunkuma drava pralipta digvadhumukhe
Madandha sindhura sphurattvaguttariyamedure
Mano vinodamadbhutam bibhartu bhutabhartari
ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਦੇ ਪਾਲਕ ਸ਼ਿਵ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਮਨ ਅਦਭੁਤ ਆਨੰਦ ਧਾਰਨ ਕਰੇ — ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਟਾ ਵਿੱਚ ਮਣੀ-ਫਣ ਪਿੰਗਲ ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਮੁਖ ਨੂੰ ਕਦੰਬ-ਕੁੰਕੁਮ ਲੇਪ ਵਾਂਗ ਰੰਗਦੀ ਹੈ, ਹਾਥੀ ਦੀ ਖੱਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਮਕਦਾ ਉੱਤਰੀ ਵਸਤਰ ਹੈ।
Verse 5
सहस्रलोचन प्रभृत्यशेषलेख शेखर
प्रसूनधूलि धोरणी विधूसराङ्घ्रि पीठभूः ।
भुजङ्गराजमालया निबद्ध जाटजूटकः
श्रियै चिराय जायतां चकोरबन्धु शेखरः ॥
Sahasralochana prabhrityasheshalekha shekhara
Prasunadhuli dhorani vidhusaranghri pithabhuh
Bhujangarajamalaya nibaddha jatajutakah
Shriyai chiraya jayatam chakorabandhu shekharah
ਸ਼ਿਵ ਸਾਨੂੰ ਚਿਰਕਾਲ ਸੰਪਦਾ ਦੇਣ — ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਡਿੱਗਦੀ ਫੁੱਲ-ਧੂੜ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਰਨ-ਪੀਠ ਧੂਸਰ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਟਾ ਸੱਪਰਾਜ ਨੇ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੈ, ਚਕੋਰ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨੂੰ ਸਿਖਰ ਵਜੋਂ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Verse 6
ललाट चत्वरज्वलद्धनञ्जय स्फुलिङ्गभा
निपीत पञ्चसायकं नमन्निलिम्पनायकम् ।
सुधामयूखलेखया विराजमान शेखरं
महाकपालि सम्पदे शिरोजटालमस्तु नः ॥
Lalata chatvarajvaladdhananjaya sphulingabha
Nipita panchasayakam namannilimpanayakam
Sudhamayukhalekhaya virajamana shekharam
Mahakapali sampade shirojatalamastu nah
ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਜਟਾ ਸਾਨੂੰ ਮਹਾ ਸੁਭਾਗ ਦੇਵੇ — ਮੱਥੇ ਉੱਤੇ ਬਲਦੀ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਪੰਚਸਾਯਕ ਕਾਮਦੇਵ ਨੂੰ ਪੀ ਜਾਣ ਵਾਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਅੱਗੇ ਦੇਵਨਾਯਕ ਝੁਕਦੇ ਹਨ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਕਿਰਨ ਚੰਦ੍ਰਕਲਾ ਨਾਲ ਸ਼ਿੰਗਾਰੇ।
Verse 7
कराल फालपट्टिका धगद्धगद्धगज्ज्वल
द्धनञ्जयाहुतीकृत प्रचण्ड पञ्चसायके ।
धराधरेन्द्र नन्दिनी कुचाग्र चित्रपत्रक
प्रकल्पनैकशिल्पिनि त्रिलोचने रतिर्मम ॥
Karala phalapattika dhagaddhagaddhagajjvala
Ddhananjayahutikrita prachanda panchasayake
Dharadharendra nandini kuchagra chitrapatraka
Prakalpanaikashilpini trilochane ratirmama
ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰ ਸ਼ਿਵ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਆਨੰਦ — ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਵਕਸ਼ ਉੱਤੇ ਚਿੱਤਰ ਰਚਣ ਵਾਲੇ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਸ਼ਿਲਪੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਮੱਥੇ ਦੀ ਅਗਨੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚੰਡ ਪੰਚਸਾਯਕ ਕਾਮਦੇਵ ਆਹੁਤੀ ਵਜੋਂ ਅਰਪਿਆ ਗਿਆ।
Verse 8
नवीनमेघमण्डली निरुद्ध दुर्धर स्फुरत्
कुहू निशीथिनी तमः प्रबन्ध बद्ध कन्धरः ।
निलिम्प निर्झरीधरस्तनोतु कृत्तिसिन्धुरः
कलानिधान बन्धुरः श्रियं जगद्धुरन्धरः ॥
Navinameghamandali niruddha durdhara sphurat
Kuhu nishithini tamah prabandha baddha kandharah
Nilimpa nirjharidharastanotu krittisindhurah
Kalanidhana bandhurah shriyam jagaddhurandharah
ਸ਼ਿਵ ਸਾਨੂੰ ਸੰਪਦਾ ਦੇਣ — ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਠ ਮੱਸਿਆ ਦੀ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਦੇ ਨਵੇਂ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਸ਼ਿਆਮ ਹੈ, ਜੋ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਹਾਥੀ ਦੀ ਖੱਲ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦਾ ਆਸਰਾ, ਜਗਤ ਦਾ ਭਾਰ ਚੁੱਕਣ ਵਾਲੇ।
Verse 9
प्रफुल्ल नील पङ्कज प्रपञ्च कालिमप्रभा
वलम्बि कण्ठ कन्दली रुचि प्रबद्ध कन्धरम् ।
स्मरच्छिदं पुरच्छिदं भवच्छिदं मखच्छिदं
गजच्छिदान्धकच्छिदं तमन्तकच्छिदं भजे ॥
Praphulla nila pankaja prapancha kalimaprabha
Valambi kantha kandali ruchi prabaddha kandharam
Smarachchhidam purachchhidam bhavachchhidam makhachchhidam
Gajachchhidandhakachchhidam tamantakachchhidam bhaje
ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਮੈਂ ਭਜਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ — ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਠ ਖਿੜੇ ਨੀਲ ਕਮਲ ਵਾਂਗ, ਬ੍ਰਹਿਮੰਡੀ ਹਨੇਰੇ ਵਾਂਗ ਸ਼ਿਆਮ ਹੈ; ਕਾਮ, ਤ੍ਰਿਪੁਰ, ਸੰਸਾਰ, ਦਕਸ਼ਯਜੱਗ, ਗਜਾਸੁਰ, ਅੰਧਕਾਸੁਰ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਯਮ (ਮੌਤ) ਤੱਕ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ।
Verse 10
अखर्व सर्वमङ्गला कलाकदम्बमञ्जरी
रसप्रवाह माधुरी विजृम्भणा मधुव्रतम् ।
स्मरान्तकं पुरान्तकं भवान्तकं मखान्तकं
गजान्तकान्धकान्तकं तमन्तकान्तकं भजे ॥
Akharva sarvamangala kalakadambamanjari
Rasapravaha madhuri vijrimbhana madhuvratam
Smarantakam purantakam bhavantakam makhantakam
Gajantakandhakantakam tamantakantakam bhaje
ਸਰਬ-ਮੰਗਲ ਸਮੂਹ ਕਲਾਵਾਂ ਦੇ ਖਿੜੇ ਫੁੱਲ ਦੇ ਮਧੁਰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਪ੍ਰਵਾਹ ਨੂੰ ਪੀਣ ਵਾਲੇ ਭੌਰੇ ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਮੈਂ ਭਜਨ ਕਰਦਾ ਹਾਂ — ਕਾਮ, ਤ੍ਰਿਪੁਰ, ਭਵ, ਯੱਗ, ਗਜਾਸੁਰ, ਅੰਧਕਾਸੁਰ ਦਾ ਅੰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਮੌਤ ਦਾ ਹੀ ਅੰਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ।
Verse 11
जयत्वदभ्र विभ्रम भ्रमद्भुजङ्गमश्वस
द्विनिर्गमत् क्रमस्फुरत् कराल फालहव्यवाट् ।
धिमिद्धिमिद्धिमिध्वनन् मृदङ्ग तुङ्ग मङ्गल
ध्वनिक्रम प्रवर्तित प्रचण्ड ताण्डवः शिवः ॥
Jayatvadabhra vibhrama bhramadbhujangamashvasa
Dvinirgamat kramasphurat karala phalahavyavat
Dhimiddhimiddhimidhvanan mridanga tunga mangala
Dhvanikrama pravartita prachanda tandavah shivah
ਪ੍ਰਚੰਡ ਤਾਂਡਵ ਕਰਦੇ ਸ਼ਿਵ ਵਿਜਯੀ ਹੋਣ — ਵਲ਼ ਖਾਂਦੇ ਸੱਪਾਂ ਦੀ ਫੁੰਕਾਰ ਅਤੇ ਮੱਥੇ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਅਗਨੀ ਵਿਚਕਾਰ, ਉੱਚੇ ਮ੍ਰਿਦੰਗ ਦੀ 'ਧਿਮਿਦ੍-ਧਿਮਿਦ੍' ਮੰਗਲ-ਧੁਨੀ ਦੀ ਤਾਲ ਉੱਤੇ।
Verse 12
दृषद्विचित्र तल्पयोर्भुजङ्ग मौक्तिक स्रजो
र्गरिष्ठ रत्नलोष्ठयोः सुहृद्विपक्ष पक्षयोः ।
तृणारविन्द चक्षुषोः प्रजामही महेन्द्रयोः
समप्रवृत्तिकः कदा सदाशिवं भजाम्यहम् ॥
Drishadvichitra talpayorbhujanga mauktika srajo
Rgarishtha ratnaloshthayoh suhridvipaksha pakshayoh
Trinaravinda chakshushoh prajamahi mahendrayoh
Samapravrittikah kada sadashivam bhajamyaham
ਪੱਥਰ ਦੀ ਸੇਜ ਅਤੇ ਰਤਨ-ਸੇਜ, ਸੱਪ ਅਤੇ ਮੋਤੀ-ਮਾਲਾ, ਕੰਕਰ ਅਤੇ ਬਹੁਮੁੱਲੇ ਰਤਨ, ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਵੈਰੀ, ਤੀਲਾ ਅਤੇ ਕਮਲ-ਨੈਣੀ ਸੁੰਦਰੀ, ਆਮ ਪਰਜਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਸਮਰਾਟ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਵਿੱਚ ਸਮਾਨ ਨਜ਼ਰ ਰੱਖ ਕੇ ਮੈਂ ਸਦਾਸ਼ਿਵ ਦਾ ਭਜਨ ਕਦੋਂ ਕਰਾਂਗਾ?
Verse 13
कदा निलिम्पनिर्झरी निकुञ्जकोटरे वसन्
विमुक्त दुर्मतिः सदा शिरस्थमञ्जलिं वहन् ।
विलोल लोललोचनो ललामफाललग्नकः
शिवेति मन्त्रमुच्चरन् कदा सुखी भवाम्यहम् ॥
Kada nilimpanirjhari nikunjakotare vasan
Vimukta durmatih sada shirasthamanjalim vahan
Vilola lolalochano lalamaphalalagnakah
Shiveti mantramuchcharan kada sukhi bhavamyaham
ਗੰਗਾ ਦੇ ਕੁੰਜਾਂ ਦੀ ਗੁਫ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਿਆਂ, ਦੁਰਬੁੱਧੀ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਸਦਾ ਅੰਜਲੀ ਧਾਰਨ ਕਰ, ਚੰਚਲ ਨੈਣ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ, 'ਸ਼ਿਵ' ਮੰਤਰ ਉਚਾਰਦਿਆਂ ਮੈਂ ਕਦੋਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸੁਖੀ ਹੋਵਾਂਗਾ?
Verse 14
इमं हि नित्यमेवमुक्तमुत्तमोत्तमं स्तवं
पठन् स्मरन् ब्रुवन्नरो विशुद्धिमेति सन्ततम् ।
हरे गुरौ सुभक्तिमाशु याति नान्यथा गतिं
विमोहनं हि देहिनां सुशङ्करस्य चिन्तनम् ॥
Imam hi nityamevamuktamuttamottamam stavam
Pathan smaran bruvannaro vishuddhimeti santatam
Hare gurau subhaktimashu yati nanyatha gatim
Vimohanam hi dehinam sushankarasya chintanam
ਇਸ ਉੱਤਮੋੱਤਮ ਸਤੋਤਰ ਦਾ ਜੋ ਨਿੱਤ ਪਾਠ, ਸਿਮਰਨ ਜਾਂ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿਰੰਤਰ ਸ਼ੁੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਹਰ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਭਗਤੀ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਹੋਰ ਗਤੀ ਨਹੀਂ — ਸ਼ੰਕਰ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਦੇਹਧਾਰੀਆਂ ਦੇ ਮੋਹ ਨੂੰ ਯਕੀਨਨ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Verse 15
पूजावसानसमये दशवक्त्रगीतं
यः शम्भुपूजनपरं पठति प्रदोषे ।
तस्य स्थिरां रथगजेन्द्र तुरङ्गयुक्तां
लक्ष्मीं सदैव सुमुखीं प्रददाति शम्भुः ॥
Pujavasanasamaye dashavaktragitam
Yah shambhupujanaparam pathati pradoshe
Tasya sthiram rathagajendra turangayuktam
Lakshmim sadaiva sumukhim pradadati shambhuh
ਜੋ ਪ੍ਰਦੋਸ਼ ਵੇਲੇ ਸ਼ੰਭੁ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਦਸ-ਮੁਖ ਰਾਵਣ ਰਚਿਤ ਇਸ ਸਤੋਤਰ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੰਭੁ ਰਥ-ਗਜ-ਅਸ਼੍ਵ ਸਹਿਤ ਸਥਿਰ ਲਕਸ਼੍ਮੀ (ਸੰਪਦਾ) ਸਦਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
Verse 16
॥ इति श्रीरावणकृतं शिवताण्डवस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥
Iti shriravanakritam shivatandavastotram sampurnam
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਸ-ਮੁਖ ਰਾਵਣ ਰਚਿਤ ਸ਼੍ਰੀ ਸ਼ਿਵਤਾਂਡਵ ਸਤੋਤਰ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋਇਆ।
Want to understand every word?
Read Word-by-Word Meaning →