ਸਿੱਖ ਆਰਤੀ (ਗਗਨ ਮੈ ਥਾਲੁ) — Word-by-Word Meaning

ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ — ਇੱਕ ਓਅੰਕਾਰ, ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ। ਧਨਾਸਰੀ, ਪਹਿਲਾ ਮਹਲਾ, ਆਰਤੀ। ੴ ਸਤਿਗੁਰ ਪ੍ਰਸਾਦਿ — ਇੱਕ ਓਅੰਕਾਰ, ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ। ਅਕਾਸ਼ ਰੂਪੀ ਥਾਲ ਵਿੱਚ ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਚੰਦ ਦੀਵੇ ਹਨ; ਤਾਰਾਮੰਡਲ ਦੇ ਤਾਰੇ ਮੋਤੀ ਹਨ। ਚੰਦਨ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਧੂਪ ਹੈ, ਪੌਣ ਚੌਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਾਰੀ ਬਨਸਪਤੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਫੁੱਲ ਹਨ, ਹੇ ਜੋਤਿ-ਸਰੂਪ ਪ੍ਰਭੂ। ॥1॥ ਇਹ ਕੈਸੀ ਅਦਭੁਤ ਆਰਤੀ ਹੈ! ਹੇ ਭੈ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ, ਇਹੀ ਤੁਹਾਡੀ ਆਰਤੀ ਹੈ, ਤੁਹਾਡੀ ਪੂਜਾ ਹੈ। ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਅਨਹਦ ਨਾਦ ਮੰਦਰ ਦੇ ਨਗਾਰਿਆਂ ਦਾ ਵੱਜਣਾ ਹੈ। ॥1॥ਰਹਾਉ॥ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਕੋਈ ਅੱਖ ਨਹੀਂ; ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਰੂਪ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਤੁਹਾਡਾ ਇੱਕ ਵੀ ਰੂਪ ਨਹੀਂ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨ-ਕਮਲ ਹਨ, ਫਿਰ ਵੀ ਤੁਹਾਡਾ ਕੋਈ ਚਰਨ ਨਹੀਂ; ਨੱਕ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਨੱਕ ਹਨ। ਤੁਹਾਡੀ ਇਸ ਲੀਲਾ ਉੱਤੇ ਮੈਂ ਮੋਹਿਤ ਹਾਂ! ॥2॥ ਦਿਵ੍ਯ ਜੋਤਿ ਸਭ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਉਹ ਜੋਤਿ ਹੋ। ਉਹ ਜੋਤਿ ਤੁਹਾਡੀ ਹੀ ਹੈ ਜੋ ਸਭ ਦੇ ਅੰਦਰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਇਹ ਦਿਵ੍ਯ ਜੋਤਿ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਭਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚੀ ਆਰਤੀ ਹੈ। ॥3॥ ਮੇਰੀ ਆਤਮਾ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਮਿੱਠੇ ਚਰਨ-ਕਮਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਹਿਤ ਹੈ; ਦਿਨ-ਰਾਤ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਤਿਹਾਇਆ ਹਾਂ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤਿਹਾਏ ਚਾਤ੍ਰਿਕ ਨਾਨਕ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਿਰਪਾ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਮ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕਰੇ। ॥4॥1॥7॥9॥ ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ ਹੀ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧੀ ਦਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਹੈ। ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਸਾਰਾ ਆਡੰਬਰ ਵਿਅਰਥ ਹੈ। ॥1॥ਰਹਾਉ॥ ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ ਮੇਰਾ ਆਸਣ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ ਚੰਦਨ ਘਸਾਉਣ ਦਾ ਪੱਥਰ ਹੈ। ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ ਉਹ ਕੇਸਰ ਹੈ ਜੋ ਲੈ ਕੇ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ ਜਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ ਚੰਦਨ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਨਾਮ ਦਾ ਜਪ ਹੀ ਚੰਦਨ ਘਸਾਉਣਾ ਹੈ। ਉਹ ਲੈ ਕੇ ਇਹ ਸਭ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ॥1॥ ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ ਦੀਵਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ ਬੱਤੀ ਹੈ। ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ ਉਹ ਤੇਲ ਹੈ ਜੋ ਮੈਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਪਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ ਇਸ ਦੀਵੇ ਵਿੱਚ ਲਾਈ ਜੋਤਿ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ। ॥2॥ ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ ਧਾਗਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਹੈ। ਅਠਾਰਾਂ ਭਾਰ ਬਨਸਪਤੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਨ ਲਈ ਅਤਿ ਅਪਵਿੱਤਰ ਹੈ। ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਆਪ ਰਚਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਿਉਂ ਅਰਪਣ ਕਰਾਂ? ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ ਹੀ ਚੌਰ ਹੈ, ਜੋ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਝੁਲਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ॥3॥ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਅਠਾਰਾਂ ਪੁਰਾਣਾਂ, ਅਠਾਹਠ ਤੀਰਥਾਂ, ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਚਾਰ ਸੋਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੈ। ਰਵਿਦਾਸ ਆਖਦਾ ਹੈ, ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਮ ਹੀ ਮੇਰੀ ਆਰਤੀ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਹੈ। ਸਤਿਨਾਮ, ਇਹ ਸੱਚਾ ਨਾਮ ਹੀ ਉਹ ਭੋਜਨ ਹੈ ਜੋ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ॥4॥3॥ ਸ੍ਰੀ ਸੈਨ। ਮੈਂ ਲਕਸ਼ਮੀਪਤੀ ਪ੍ਰਭੂ ਉੱਤੋਂ ਬਲਿਹਾਰ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ। ॥1॥ ਤੁਹਾਡੀ ਜੈ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡੀ ਜੈ ਹੋਵੇ! ਉੱਤਮ ਹੈ ਦੀਵਾ, ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਬੱਤੀ। ਤੁਸੀਂ ਨਿਰਮਲ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ, ਹੇ ਧਨ ਦੇ ਤੇਜਸਵੀ ਸੁਆਮੀ! ॥2॥ ਰਾਮਾਨੰਦ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਭਗਤੀ-ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਭੂ ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਪਰਮ ਅਨੰਦ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ। ॥3॥ ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਭਿਆਨਕ ਭਵਸਾਗਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਉਤਾਰਿਆ। ਸੈਨ ਆਖਦਾ ਹੈ, ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰੋ, ਜੋ ਪਰਮ ਅਨੰਦ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ! ॥4॥2॥ ਪ੍ਰਭਾਤੀ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰੀ ਅਰਦਾਸ ਸੁਣੋ; ਤੁਸੀਂ ਦੇਵਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਆਦਿ, ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕ ਸੁਆਮੀ ਹੋ। ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਸਿੱਧ ਵੀ ਤੁਹਾਡੀ ਸੀਮਾ ਨਾ ਪਾ ਸਕੇ। ਉਹ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨੂੰ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਤਾ ਨਾਲ ਫੜੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ॥1॥ ਸ਼ੁੱਧ, ਆਦਿ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਅਰਾਧਨਾ ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਦੇ ਭਾਈ-ਬੰਧੂਓ। ਉਸ ਦੇ ਦਰ ਉੱਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ॥1॥ਰਹਾਉ॥ ਤੱਤ-ਅਸਲੀਅਤ ਦੇ ਗਿਆਨ ਰੂਪੀ ਤੇਲ ਅਤੇ ਨਾਮ ਰੂਪੀ ਬੱਤੀ ਨਾਲ, ਇਹ ਦੀਵਾ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੀ ਜੋਤਿ ਲਾ ਕੇ ਇਹ ਦੀਵਾ ਜਗਾਇਆ ਹੈ। ਅੰਤਰਜਾਮੀ ਪ੍ਰਭੂ ਸਭ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ॥2॥ ਪੰਚ ਸ਼ਬਦ — ਪੰਜ ਆਦਿ ਨਾਦਾਂ — ਦੀ ਅਨਹਦ ਧੁਨੀ ਗੂੰਜਦੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਿਧੁਨਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨਾਲ ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਕਬੀਰ, ਤੁਹਾਡਾ ਦਾਸ, ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇਹ ਆਰਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਨਿਰਾਕਾਰ ਨਿਰਵਾਣ ਦੇ ਸੁਆਮੀ। ॥3॥5॥ ਧੰਨਾ। ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਇਹੀ ਤੁਹਾਡੀ ਆਰਤੀ ਹੈ। ਜੋ ਨਿਮਾਣੇ ਜਨ ਤੁਹਾਡੀ ਭਗਤੀ-ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜ ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਸੰਵਾਰਦੇ ਹੋ। ॥1॥ਰਹਾਉ॥ ਦਾਲ, ਆਟਾ ਅਤੇ ਘਿਉ — ਇਹ ਵਸਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ। ਮੇਰਾ ਮਨ ਸਦਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਰਹੇ। ਜੁੱਤੀਆਂ, ਸੋਹਣੇ ਵਸਤਰ, ਇੱਕ ਦੁਧਾਰੂ ਗਾਂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮੱਝ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਤੋਂ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਉੱਤਮ ਤੁਰਕੀ ਘੋੜਾ। ਮੇਰੇ ਘਰ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਇੱਕ ਚੰਗੀ ਪਤਨੀ — ਤੁਹਾਡਾ ਨਿਮਾਣਾ ਸੇਵਕ ਧੰਨਾ ਇਹ ਵਸਤਾਂ ਮੰਗਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ। ॥2॥4॥