ਤਪਃਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯੇਸ਼੍ਵਰਪ੍ਰਣਿਧਾਨਾਨਿ ਕ੍ਰਿਯਾਯੋਗਃ (ਯੋਗ ਸੂਤਰ 2.1) — Word-by-Word Meaning
तपःस्वाध्यायेश्वरप्रणिधानानि क्रियायोगः
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
तपः
tapah
ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ, ਤਪੱਸਿਆ — ਯਤਨ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਸੰਜਮ ਰਾਹੀਂ ਸਵੀਕਾਰੀ ਗਈ ਸ਼ੁੱਧੀ
स्वाध्याय
svadhyaya
ਸਵਾਧਿਆਇ — ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਮੰਤਰ-ਜਾਪ; ਆਤਮ-ਨਿਰੀਖਣ
ईश्वर
ishvara
ਈਸ਼ਵਰ, ਪਰਮਾਤਮਾ, ਭਗਵਾਨ
प्रणिधानानि
pranidhanani
ਸਮਰਪਣ, ਭਗਤੀ, ਅਰਪਣ (ਇੱਥੇ: ਸਾਰੇ ਕਰਮਾਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਦਾ)
ईश्वरप्रणिधान
ishvara-pranidhana
ਈਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਪਣ ਅਤੇ ਭਗਤੀ; ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਨਾ
क्रिया
kriya
ਕਰਮ, ਅਭਿਆਸ, ਕਿਰਿਆਤਮਕ ਜਾਂ ਵਿਹਾਰਕ
योगः
yogah
ਯੋਗ
क्रियायोगः
kriya-yogah
ਕਰਮ ਦਾ ਯੋਗ / ਵਿਹਾਰਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਯੋਗ — ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਮਿਲ ਕੇ
Complete Translation
ਤਪ, ਸਵਾਧਿਆਇ ਅਤੇ ਈਸ਼ਵਰ-ਪ੍ਰਣਿਧਾਨ — ਇਹ ਤਿੰਨੇ ਕ੍ਰਿਆਯੋਗ ਹਨ (ਕਰਮ-ਯੋਗ, ਸਾਧਨਾ ਦਾ ਵਿਹਾਰਕ ਰਾਹ)।
Origin & History
Source: Patanjali Yoga Sutras 2.1
Author: Patanjali
Period: Classical (c. 2nd century BCE – 4th century CE)
ਇਹ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਪਤੰਜਲੀ ਦੇ ਯੋਗ ਸੂਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਾਧਨ ਪਾਦ — ਅਭਿਆਸ ਦੇ ਅਧਿਆਇ — ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਸੂਤਰ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਅਧਿਆਇ ਵਿੱਚ ਮਨ ਦੇ ਸਰੂਪ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਤੰਜਲੀ ਹੁਣ ਵਿਹਾਰਕ ਸਾਧਨਾਂ ਵੱਲ ਮੁੜਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਆਯੋਗ — ਕਰਮ ਦੇ ਯੋਗ — ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦੇ ਹਨ: ਤਪ, ਸਵਾਧਿਆਇ ਅਤੇ ਈਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਪਣ। ਇਹ ਤਿੱਕੜੀ ਯੋਗ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਦੀ ਨੀਂਹ ਬਣ ਗਈ।
Frequently Asked Questions
ਯੋਗ ਸੂਤਰ 2.1 ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?▼
ਇਸ ਦਾ ਅਰਥ ਹੈ 'ਤਪ (ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ), ਸਵਾਧਿਆਇ (ਆਤਮ-ਅਧਿਐਨ) ਅਤੇ ਈਸ਼ਵਰ-ਪ੍ਰਣਿਧਾਨ (ਈਸ਼ਵਰ ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਪਣ) — ਇਹ ਕ੍ਰਿਆਯੋਗ ਹਨ।' ਇਹ ਪਤੰਜਲੀ ਯੋਗ ਸੂਤਰਾਂ ਦੇ ਦੂਜੇ ਅਧਿਆਇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕਰਦਿਆਂ ਕਰਮ ਦੇ ਯੋਗ — ਸਾਧਕ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਹਾਰਕ ਸਾਧਨਾਂ — ਦੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਯੋਗ ਸੂਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰਿਆਯੋਗ ਕੀ ਹੈ?▼
ਕ੍ਰਿਆਯੋਗ 'ਕਰਮ ਦਾ ਯੋਗ' ਹੈ — ਤਪ, ਸਵਾਧਿਆਇ ਅਤੇ ਈਸ਼ਵਰ-ਪ੍ਰਣਿਧਾਨ ਇਹ ਤਿੰਨ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਸਾਧਨ। ਅਗਲਾ ਸੂਤਰ (2.2) ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਦੱਸਦਾ ਹੈ: ਸਮਾਧੀ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨੀ ਅਤੇ ਮਨ ਦੇ ਕਲੇਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਨਾ।
ਤਪ, ਸਵਾਧਿਆਇ ਅਤੇ ਈਸ਼ਵਰ-ਪ੍ਰਣਿਧਾਨ ਦਾ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ?▼
ਤਪ ਹੈ ਅਨੁਸ਼ਾਸਿਤ, ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਯਤਨ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਸੰਜਮ; ਸਵਾਧਿਆਇ ਹੈ ਆਤਮ-ਅਧਿਐਨ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਜਾਂ ਪਾਠ; ਈਸ਼ਵਰ-ਪ੍ਰਣਿਧਾਨ ਹੈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਈਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਨਾ। ਇਹੀ ਤਿੰਨੇ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਯੋਗ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮੁੜ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਕ੍ਰਿਆਯੋਗ ਦਾ ਅੱਠ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਕੀ ਸੰਬੰਧ ਹੈ?▼
ਕ੍ਰਿਆਯੋਗ ਦੇ ਤਿੰਨੇ ਅੰਗ ਅਸ਼ਟਾਂਗ ਮਾਰਗ ਦੇ ਆਖਰੀ ਤਿੰਨ ਨਿਯਮ ਵੀ ਹਨ। ਪਤੰਜਲੀ ਕ੍ਰਿਆਯੋਗ ਨੂੰ ਵਿਹਾਰਕ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਬਿੰਦੂ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰ ਕੇ ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਸਮਾਧੀ ਦੇ ਡੂੰਘੇ ਅੰਗਾਂ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →