ਅਹੋਈ ਅਸ਼ਟਮੀ ਵ੍ਰਤ ਕਥਾ
ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਲਈ ਮਾਂ ਦਾ ਵ੍ਰਤ
ਅਹੋਈ ਅਸ਼ਟਮੀ ਕੱਤਕ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਦੀ ਅਸ਼ਟਮੀ ਨੂੰ, ਦੀਵਾਲੀ ਤੋਂ ਅੱਠ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਮਾਵਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ — ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪੁੱਤਰਾਂ — ਦੀ ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਅਰੋਗਤਾ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਲਈ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੋਂ ਨਿਰਜਲ ਵ੍ਰਤ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਹੋਈ ਮਾਤਾ (ਦੇਵੀ ਦਾ ਇੱਕ ਰੂਪ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਤਾਰੇ (ਜਾਂ ਚੰਦ) ਵੇਖ ਕੇ ਹੀ ਵ੍ਰਤ ਖੋਲ੍ਹਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਕਥਾ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਸੁਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਮਾਂ ਤੋਂ ਹੋਈ ਭੁੱਲ
ਕਿਸੇ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਔਰਤ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਦੀਵਾਲੀ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੀ ਲਿਪਾਈ-ਪੁਤਾਈ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣੀ ਕਹੀ ਲੈ ਕੇ ਮਿੱਟੀ ਪੁੱਟਣ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਈ। ਇੱਕ ਟਿੱਬੇ ਦੀ ਤਲ਼ੀ ਵਿੱਚ ਪੁੱਟਦਿਆਂ ਉਸ ਦੀ ਕਹੀ ਦੀ ਧਾਰ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਉੱਥੇ ਲੁਕੇ ਹੋਏ ਇੱਕ ਸਿਆਹੁ (ਸੇਹ ਵਰਗੇ ਜੀਵ) ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਉੱਤੇ ਜਾ ਵੱਜੀ ਅਤੇ ਉਹ ਮਰ ਗਏ। ਆਪਣੇ ਹੱਥੋਂ ਹੋਈ ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਔਰਤ ਸੋਗ ਅਤੇ ਪਛਤਾਵੇ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈ ਅਤੇ ਦੁਖੀ ਮਨ ਨਾਲ ਘਰ ਪਰਤ ਆਈ।
ਉਸੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਉੱਤੇ ਮੁਸੀਬਤ ਆ ਪਈ: ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਦਰ-ਅੰਦਰ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਰੋਗੀ ਹੋ ਕੇ ਮਰ ਗਏ, ਅਤੇ ਉਹ ਔਲਾਦ ਤੋਂ ਸੱਖਣੀ ਰਹਿ ਗਈ। ਟੁੱਟੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਬਜ਼ੁਰਗ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਦੱਸਿਆ ਅਤੇ ਸਿਆਹੁ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨੀ।
ਅਹੋਈ ਮਾਤਾ ਦਾ ਵ੍ਰਤ
ਸਿਆਣੀਆਂ ਬਜ਼ੁਰਗ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਇਹ ਕਸ਼ਟ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਪਾਪ ਕਾਰਨ ਆਇਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਅਹੋਈ ਮਾਤਾ ਤੋਂ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਕੰਧ ਉੱਤੇ ਅਹੋਈ ਮਾਤਾ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਸਿਆਹੁ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਸਮੇਤ ਬਣਾਏ, ਅਤੇ ਕੱਤਕ ਦੀ ਅਸ਼ਟਮੀ ਨੂੰ ਪਛਤਾਵੇ ਭਰੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਵ੍ਰਤ ਰੱਖ ਕੇ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੇ, ਮਾਫ਼ੀ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਅਰਦਾਸ ਕਰੇ।
ਉਹ ਔਰਤ ਹਰ ਸਾਲ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਅਹੋਈ ਅਸ਼ਟਮੀ ਦਾ ਵ੍ਰਤ ਰੱਖਦੀ ਰਹੀ, ਡੂੰਘੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੀ ਅਤੇ ਰਹਿਮ ਦੀ ਯਾਚਨਾ ਕਰਦੀ ਰਹੀ। ਉਸ ਦੇ ਸੱਚੇ ਪਛਤਾਵੇ ਅਤੇ ਅਟੱਲ ਸ਼ਰਧਾ ਤੋਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਅਹੋਈ ਮਾਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਕਿਰਪਾ ਬਖ਼ਸ਼ੀ; ਉਸ ਦਾ ਘਰ ਮੁੜ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਜੋ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਜੀਏ ਅਤੇ ਵਧੇ-ਫੁੱਲੇ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਮਾਵਾਂ ਹਰ ਸਾਲ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਭਲੇ ਲਈ ਅਹੋਈ ਅਸ਼ਟਮੀ ਦਾ ਵ੍ਰਤ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। 'ਜੈ ਅਹੋਈ ਮਾਂ।'
The Fruit of the Vrat
ਅਹੋਈ ਅਸ਼ਟਮੀ ਵ੍ਰਤ ਮਾਵਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚਿਆਂ — ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਪੁੱਤਰਾਂ — ਦੀ ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਅਰੋਗਤਾ ਅਤੇ ਸਫ਼ਲਤਾ ਤਥਾ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਔਲਾਦ ਦੀ ਚਾਹ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਵੀ ਅਹੋਈ ਮਾਤਾ ਤੋਂ ਔਲਾਦ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਅਰਦਾਸ ਕਰਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਇਹ ਵ੍ਰਤ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ।
Mantras & Aarti for this Puja
Frequently Asked Questions
When is Ahoi Ashtami observed?
On the Ashtami (eighth day) of the Krishna Paksha in the month of Kartik — eight days before Diwali and about a week after Karva Chauth, usually in October or November.
How is the Ahoi Ashtami fast broken?
Mothers keep a waterless (nirjala) fast through the day and break it in the evening after sighting the stars; in some regions the fast is broken after seeing the moon. The image of Ahoi Mata is worshipped and the katha is heard before breaking the fast.
Who is Ahoi Mata?
Ahoi Mata is venerated as a form of the Divine Mother (Parvati) who protects children. She is traditionally depicted on the wall with her own offspring and the syahu and her cubs, recalling the katha.