ਮੰਗਲਾ ਗੌਰੀ ਵ੍ਰਤ ਕਥਾ
ਪਤੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਲਈ ਮੰਗਲਵਾਰ ਦਾ ਗੌਰੀ ਦੇਵੀ ਦਾ ਵ੍ਰਤ
ਮੰਗਲਾ ਗੌਰੀ ਵ੍ਰਤ ਨਵ-ਵਿਆਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਸਾਉਣ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਮੰਗਲਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਗੌਰੀ ਦੇਵੀ (ਪਾਰਵਤੀ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਤੰਦਰੁਸਤ ਸੰਤਾਨ ਲਈ ਅਤੇ ਅਖੰਡ ਵਿਆਹੁਤਾ ਸੁਖ ਲਈ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਹੇਠ ਲਿਖੀ ਕਥਾ ਪੂਜਾ ਵੇਲੇ ਸੁਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਸ਼ਰਤ ਸਹਿਤ ਵਰਦਾਨ
ਕਿਸੇ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਧਰਮਪਾਲ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਵਪਾਰੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਸੁਖ-ਵੈਭਵ ਸੀ, ਪਰ ਕੋਈ ਸੰਤਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਦੁਖੀ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਆਪਣੀ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਪੂਜਾ-ਅਰਚਨਾ ਨਾਲ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਈ — ਪਰ ਇਹ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਹੋਈ ਕਿ ਉਹ ਬਾਲਕ ਸਿਰਫ਼ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਹੀ ਜਿਉਂਦਾ ਰਹੇਗਾ ਅਤੇ ਸੱਪ ਦੇ ਡੰਗ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆ, ਪਰ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਉੱਤੇ ਸਦਾ ਉਸ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਦਾ ਪਰਛਾਵਾਂ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ।
ਜਦੋਂ ਬਾਲਕ ਸੋਲ੍ਹਵੇਂ ਸਾਲ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਟਾਲਣ ਦੀ ਆਸ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਮਾਮੇ ਨਾਲ ਯਾਤਰਾ ਉੱਤੇ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਉਹ ਇੱਕ ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਰੁਕੇ, ਜਿੱਥੇ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਸੁਸ਼ੀਲ ਕੰਨਿਆ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਵਿਆਹ ਤੈਅ ਹੋ ਗਿਆ — ਉਹ ਉਸ ਔਰਤ ਦੀ ਧੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਪੂਰਨ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਮੰਗਲਾ ਗੌਰੀ ਵ੍ਰਤ ਰੱਖਿਆ ਸੀ।
ਉਮਰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਵ੍ਰਤ
ਕਿਉਂਕਿ ਕੰਨਿਆ ਦੀ ਮਾਤਾ ਨੇ ਇੰਨੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਮੰਗਲਾ ਗੌਰੀ ਵ੍ਰਤ ਰੱਖਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਗੌਰੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਵਰਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਕਦੇ ਵਿਧਵਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਸ ਲਈ ਜਦੋਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਰਾਤ ਆਈ ਅਤੇ ਮੌਤ ਦਾ ਸੱਪ ਉਸ ਨੌਜਵਾਨ ਦੇ ਪ੍ਰਾਣ ਲੈਣ ਲਈ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਵ੍ਰਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਰੱਖਿਅਕ ਕਿਰਪਾ ਕਾਰਨ ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਕੁਝ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਕਰ ਸਕਿਆ। ਜੋ ਬਾਲਕ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਮਰਨ ਨੂੰ ਨਿਯਤ ਸੀ, ਉਹ ਬਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਜਿਉਂਦਾ ਰਿਹਾ।
ਮੰਗਲਾ ਗੌਰੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਪੂਰਨ ਅਤੇ ਖ਼ੁਸ਼ਹਾਲ ਜੀਵਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਹੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਸਾਉਣ ਦੇ ਮੰਗਲਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਮੰਗਲਾ ਗੌਰੀ ਵ੍ਰਤ ਰੱਖਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀਆਂ ਦੀ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਤੇ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਭਲਾਈ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਨ ਲੱਗੀਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਮੰਗਲਾ ਗੌਰੀ ਵ੍ਰਤ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਖੰਡ ਸੌਭਾਗ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
The Fruit of the Vrat
ਮੰਗਲਾ ਗੌਰੀ ਵ੍ਰਤ ਸੁਹਾਗਣ ਔਰਤਾਂ ਪਤੀ ਦੀ ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਅਤੇ ਸਫਲਤਾ ਲਈ, ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਭਲਾਈ ਅਤੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਲਈ ਅਤੇ ਸਥਾਈ ਵਿਆਹੁਤਾ ਸੁਖ (ਅਖੰਡ ਸੌਭਾਗ) ਲਈ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਵਿਆਹ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸਾਲ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੰਜ ਸਾਲ ਤੱਕ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਦਯਾਪਨ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
Mantras & Aarti for this Puja
Frequently Asked Questions
When is the Mangala Gauri vrat kept?
On every Tuesday of the holy month of Shravan (Sawan). It is begun by women in the first year of their marriage and usually continued for five years, after which the udyapan ceremony is performed.
Which goddess is worshipped in the Mangala Gauri vrat?
Goddess Mangala Gauri — a form of Parvati (Gauri). She is worshipped with sixteen of each offering (sixteen flowers, garlands, bel-patra, laddoos, etc.), reflecting the sixteen marks of a married woman's good fortune (solah shringar).
Why do newly married women keep this vrat?
As the katha shows, the vrat earns the grace of Gauri for an unbroken marriage and the long life of one's husband and children, so it is especially observed by women in the early years of married life.