ભૂ સૂક્તમ્
பூ சூக்தம் in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
ભૂ સૂક્તમ્ પૃથ્વીની અધિષ્ઠાત્રી ભૂમિ દેવીની મહિમા ગાતું વૈદિક સૂક્ત છે, જે તેમને અસીમ માતા (અદિતિ) રૂપે પૂજે છે — જે સમસ્ત પ્રાણીઓને ધારણ કરે અને અન્ન તથા આશ્રય પ્રદાન કરે છે. તે સ્થિર પ્રતિષ્ઠા, સમૃદ્ધિ અને સુયોગ્ય સંતાનની પ્રાર્થના કરે છે તથા તેમાં પ્રિય 'મધુ' ઋચાઓ (મધુ વાતા ઋતાયતે) સામેલ છે જે વાયુ, નદીઓ, ઔષધિઓ, માટી અને સમસ્ત પ્રકૃતિમાં માધુર્યનું આવાહન કરે છે. લક્ષ્મી અને ભૂદેવી પૂજા, ગૃહ પ્રવેશ, ભૂમિ પૂજન અને સમૃદ્ધિ માટે કરાતા વૈદિક હવનોમાં તેનો પાઠ થાય છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Krishna Yajurveda (Taittiriya tradition) · Vedic seers (apaurusheya — not of human authorship, by tradition) · Vedic period
ભૂ સૂક્તમ્ વૈદિક સંહિતામાંથી લેવાયું છે (કૃષ્ણ યજુર્વેદની તૈત્તિરીય શાખામાં સંરક્ષિત અને મંદિર-પૂજામાં પઠિત) ભૂમિ દેવી, પૃથ્વી, ની સ્તુતિ રૂપે. પૃથ્વીને અદિતિ, અસીમ માતા, રૂપે આવાહિત કરાય છે જે પર્વતો, નદીઓ અને સમસ્ત પ્રાણીઓને પોતાના પર ધારણ કરે છે, અને જે અન્ન, અગ્નિ અને આશ્રય પ્રદાન કરે છે. તે પુરુષ, શ્રી, નીલ અને વિષ્ણુ સૂક્તો સાથે લક્ષ્મી અને વિષ્ણુ પૂજામાં વંચાતા શાસ્ત્રીય 'પંચસૂક્ત' સ્તોત્રોમાંનું એક છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
પરંપરા કહે છે કે કોઈ ભૂમિ પર નિર્માણ કે કૃષિ પહેલાં ભૂ સૂક્તમ્ સાથે ભૂમિ પૂજન કરવાથી સ્થળના દોષ (વાસ્તુ દોષ) દૂર થાય છે, પૃથ્વી શાંત થાય છે, અને ત્યાં સ્થાપિત ઘર કે પાક સ્થિરતા અને પ્રચુરતા સાથે ફળે-ફૂલે છે.
અર્થ સહિત સંપૂર્ણ પાઠ
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
ૐ ભૂમિર્ભૂમ્ના દ્યૌર્વરિણાન્તરિક્ષં મહિત્વા। ઉપસ્થે તે દેવ્યદિતે॒ઽગ્નિમન્નમદેઽન્નાદ્યાય॥
Om Bhūmir bhūmnā dyaur variṇāntarikṣaṁ mahitvā Upasthe te devy adite 'gnim annam ade 'nnādyāya
અર્થ:ભૂમિ પોતાની વિશાળતાથી, દ્યુલોક પોતાના વિસ્તારથી, અંતરિક્ષ પોતાની મહિમાથી — હે દેવિ અદિતિ (અસીમ ભૂમાતા)! તમારી ગોદમાં હું નિત્ય પોષણ માટે અગ્નિ અને અન્નને સ્થાપું છું.
આશાસાનાસોમનસો દિવં દેવાસો અગ્નિમ્। યજન્ત સુક્રતૂન્તરઃ॥
Āśāsānāso manaso divaṁ devāso agnim Yajanta sukratūn taraḥ
અર્થ:મનમાં સ્વર્ગની કામના કરતા દેવોએ અગ્નિનું યજન કર્યું અને શ્રેષ્ઠ, શીઘ્ર કર્મવાળા યજ્ઞો કર્યા.
ભૂમે માતર્નિધેહિ મા ભદ્રયા સુપ્રતિષ્ઠિતમ્। સહ ધીભિશ્ચ દેવિ પ્રજયા સં રરાણયા॥
Bhūme mātar nidhehi mā bhadrayā supratiṣṭhitam Saha dhībhiś ca devi prajayā saṁ rarāṇayā
અર્થ:હે માતા ભૂમિ! મને મંગળ સાથે સારી રીતે સ્થિર કરો — ઉત્તમ બુદ્ધિ અને સમૃદ્ધ સંતાન સહિત, હે દેવિ, અનુગ્રહ પ્રદાન કરતી.
મધુ વાતા ઋતાયતે મધુ ક્ષરન્તિ સિન્ધવઃ। માધ્વીર્નઃ સન્ત્વોષધીઃ॥
Madhu vātā ṛtāyate madhu kṣaranti sindhavaḥ Mādhvīr naḥ santv oṣadhīḥ
અર્થ:ઋતધર્મી (સત્યનિષ્ઠ) માટે વાયુ મધુર વહે, નદીઓ મધુ વહાવે, ઔષધિઓ આપણા માટે મધુમય થાય.
મધુ નક્તમુતોષસો મધુમત્પાર્થિવં રજઃ। મધુ દ્યૌરસ્તુ નઃ પિતા॥
Madhu naktam utoṣaso madhumat pārthivaṁ rajaḥ Madhu dyaur astu naḥ pitā
અર્થ:રાત્રિ અને ઉષાઓ મધુર થાય, પૃથિવીની રજ (માટી) મધુમય થાય, આપણા પિતા દ્યુલોક આપણા માટે મધુર થાય.
મધુમાન્નો વનસ્પતિર્મધુમાં અસ્તુ સૂર્યઃ। માધ્વીર્ગાવો ભવન્તુ નઃ॥
Madhumān no vanaspatir madhumāṁ astu sūryaḥ Mādhvīr gāvo bhavantu naḥ
અર્થ:વનસ્પતિ આપણા માટે મધુમય થાય, સૂર્ય મધુમાન્ થાય, અને આપણી ગાયો મધુમય (પોષણયુક્ત) થાય.
ૐ શાન્તિઃ શાન્તિઃ શાન્તિઃ॥
Om Śāntiḥ Śāntiḥ Śāntiḥ
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
பூ சூக்தம் પાઠના લાભ
જીવનમાં સ્થિરતા, સુરક્ષા અને દૃઢ આધાર માટે ભૂમિ દેવી (માતા પૃથ્વી)ના આશીર્વાદનું આવાહન કરે છે.
ભૂમિ અને ઘરને પવિત્ર કરવા ભૂમિ પૂજન અને ગૃહ પ્રવેશમાં પારંપરિક રીતે પાઠ કરાય છે.
માટીની ફળદ્રુપતા, પ્રચુર પાક અને ભૌતિક સમૃદ્ધિની પ્રાર્થના કરે છે.
'મધુ' ઋચાઓ પ્રકૃતિ અને સંબંધોમાં માધુર્ય અને સામંજસ્ય ફેલાવે છે.
લક્ષ્મી પૂજામાં ધન અને કલ્યાણ માટે ઘણીવાર શ્રી સૂક્તમ્ સાથે વંચાય છે.
સમસ્ત જીવનને ધારણ કરનારી પૃથ્વી પ્રત્યે કૃતજ્ઞતા અને શ્રદ્ધા જગાડે છે.
பூ சூக்தம் જપ વિધિ
પૃથ્વી પ્રત્યે શ્રદ્ધાથી પાઠ કરો, આદર્શ રીતે હવનના સમયે અથવા ભૂમિ દેવીને અર્પણ કરતા, જો શીખ્યા હો તો યોગ્ય વૈદિક સ્વર સાથે. 'ૐ' થી આરંભ કરો અને શાંતિ પાઠથી સમાપન કરો. તેને ઘણીવાર લક્ષ્મી પૂજામાં શ્રી સૂક્તમ્ અને નીલ સૂક્તમ્ સાથે વંચાય છે, અને ભૂમિ, ભવન કે કૃષિ સંબંધિત અનુષ્ઠાન કરતી વખતે તે અત્યંત શુભ છે.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ பூ சூக்தம் શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ