ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਸ੍ਤੁਤਿ
பிரம்ம ஸ்துதி in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਬ੍ਰਹਮ ਸਤੁਤੀ ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੁਆਰਾ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿੱਚ ਬਾਲਕ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਅਰਪਿਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਭਾਗਵਤ ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੇ ਦਸਮ ਸਕੰਧ (ਅਧਿਆਯ 14) ਵਿੱਚ ਵਰਣਿਤ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਵੱਛਿਆਂ ਤੇ ਗੁਆਲ-ਬਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਅਗਵਾ ਕਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਰੀਖਿਆ ਲੈਣ ਮਗਰੋਂ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਮਨੋਹਰ ਗੋਪ-ਰੂਪ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਖ਼ੁਸ਼ਕ ਗਿਆਨ ਜਾਂ ਕਠੋਰ ਯੋਗ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਕੇਵਲ ਪ੍ਰੇਮ-ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਆਰੰਭਿਕ ਸ਼ਲੋਕ ਵੈਸ਼ਣਵ ਸਾਹਿਤ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਦਧ੍ਰਿਤ ਪੰਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਨ — ਭਗਤੀ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਤਾ ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦੀ ਧੀਰਜ ਭਰੀ ਉਡੀਕ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਮਾਰਗ ਦੱਸਦੇ ਹੋਏ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Srimad Bhagavata Purana, Canto 10, Chapter 14, verses 1–8 (Brahma-stuti, opening verses of Brahma's prayers to Lord Krishna) · Sage Veda-Vyasa (as spoken by Lord Brahma) · Classical Puranic era
ਜਦੋਂ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿੱਚ ਗੁਆਲੇ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਲ-ਲੀਲਾਵਾਂ ਮਾਣ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਭਗਵਾਨ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਬਾਲਕ ਦੀ ਦਿਵਯਤਾ ਪਰਖਣ ਦੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਮਾਯਾ-ਸ਼ਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵੱਛੇ ਤੇ ਗੁਆਲ-ਸਖਾ ਅਗਵਾ ਕਰ ਕੇ ਲੁਕੋ ਦਿੱਤੇ। ਜ਼ਰਾ ਵੀ ਵਿਚਲਿਤ ਹੋਏ ਬਿਨਾਂ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਰ ਗੁਆਚੇ ਵੱਛੇ ਤੇ ਬਾਲਕ ਦੇ ਸਮਰੂਪ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸਤਾਰ ਲਿਆ, ਤੇ ਪੂਰੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਆਪਣੀਆਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਭਰਮਾਈ ਰੱਖਿਆ। ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਪਰਤ ਕੇ ਆਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਲੁਕਾਏ ਵੱਛੇ-ਬਾਲਕ ਤੇ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਸ੍ਵਯੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤੇ ਦੋਹਰੇ ਰੂਪਾਂ ਨੂੰ — ਤੇ ਫਿਰ ਅਣਗਿਣਤ ਚਤੁਰਭੁਜ ਵਿਸ਼ਨੂ-ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ — ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋ ਗਏ। ਆਪਣੇ ਹੰਸ-ਵਾਹਨ ਤੋਂ ਉਤਰ ਕੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ ਨੇ ਉਸ ਗੁਆਲ-ਬਾਲਕ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰ ਕੇ ਇਹ ਸਤੁਤੀ ਡੋਲ੍ਹੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਇਹ ਆਰੰਭਿਕ ਸ਼ਲੋਕ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ ਹਨ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਭਾਗਵਤ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੁਰਾਏ ਵੱਛੇ ਤੇ ਬਾਲਕ ਖੋਜੇ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਹੀ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ ਜਿੱਥੇ ਆਪਣੀ ਮਾਯਾ ਨਾਲ ਲੁਕੋਇਆ ਸੀ — ਤੇ ਨਾਲ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵ੍ਰਿੰਦਾਵਨ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨਾਲ ਵੀ ਹਾਜ਼ਰ ਵੇਖਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਗਵਾਨ ਸ੍ਵਯੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਬਣ ਗਏ ਸਨ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਹਰ ਵੱਛਾ ਤੇ ਬਾਲਕ ਚਤੁਰਭੁਜ ਨਾਰਾਯਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਸਮੂਹ ਜੀਵ ਪੂਜਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ — ਇਸ ਨੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਪਰਮ ਸਰਬੋਚਤਾ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਾ ਦਿੱਤਾ।
ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੂਰਾ ਪਾਠ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਸ਼੍ਰੀਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਨੌਮੀਡ੍ਯ ਤੇऽਭ੍ਰਵਪੁਸ਼ੇ ਤਡਿਦਮ੍ਬਰਾਯ ਗੁਞ੍ਜਾਵਤਂਸਪਰਿਪਿਚ੍ਛਲਸਨ੍ਮੁਖਾਯ । ਵਨ੍ਯਸ੍ਰਜੇ ਕਵਲਵੇਤ੍ਰਵਿਸ਼ਾਣਵੇਣੁ- ਲਕ੍ਸ਼੍ਮਸ਼੍ਰਿਯੇ ਮ੍ਰਿਦੁਪਦੇ ਪਸ਼ੁਪਾਙ੍ਗਜਾਯ ॥ ੧ ॥
śrī-brahmovāca naumīḍya te 'bhra-vapuṣe taḍid-ambarāya guñjāvataṃsa-paripiccha-lasan-mukhāya | vanya-sraje kavala-vetra-viṣāṇa-veṇu- lakṣma-śriye mṛdu-pade paśupāṅgajāya || 1 ||
ਅਰਥ:ਸ਼੍ਰੀਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ — ਹੇ ਵੰਦਨੀਯ ਪ੍ਰਭੂ! ਮੈਂ ਆਪ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਆਪ ਦਾ ਸਰੀਰ ਬੱਦਲ ਵਰਗਾ ਸਾਂਵਲਾ ਹੈ ਤੇ ਵਸਤਰ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗਾ ਚਮਕੀਲਾ; ਗੁੰਜਾ ਦੇ ਕੁੰਡਲਾਂ ਤੇ ਮੋਰਪੰਖ ਨਾਲ ਆਪ ਦਾ ਮੁਖ ਸ਼ੋਭਦਾ ਹੈ। ਵਣ-ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਗ੍ਰਾਸ, ਡੰਡਾ, ਸਿੰਙ ਤੇ ਵੰਝਲੀ ਲੈ ਕੇ, ਕੋਮਲ ਚਰਨਾਂ ਨਾਲ — ਆਪ ਗੋਪਰਾਜ ਨੰਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ੋਭਮਾਨ ਹੋ।
ਅਸ੍ਯਾਪਿ ਦੇਵ ਵਪੁਸ਼ੋ ਮਦਨੁਗ੍ਰਹਸ੍ਯ ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਾਮਯਸ੍ਯ ਨ ਤੁ ਭੂਤਮਯਸ੍ਯ ਕੋऽਪਿ । ਨੇਸ਼ੇ ਮਹਿ ਤ੍ਵਵਸਿਤੁਂ ਮਨਸਾਨ੍ਤਰੇਣ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਤਵੈਵ ਕਿਮੁਤਾਤ੍ਮਸੁਖਾਨੁਭੂਤੇਃ ॥ ੨ ॥
asyāpi deva vapuṣo mad-anugrahasya svecchā-mayasya na tu bhūta-mayasya ko 'pi | neśe mahi tv avasituṃ manasāntareṇa sākṣāt tavaiva kim utātma-sukhānubhūteḥ || 2 ||
ਅਰਥ:ਹੇ ਦੇਵ! ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਲਈ ਆਪ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਇਹ ਦਿਵਯ ਸਰੀਰ, ਜੋ ਭੌਤਿਕ ਤੱਤਾਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ — ਇਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਵੀ ਕੋਈ ਲੰਮੇ ਮਾਨਸਿਕ ਯਤਨ ਨਾਲ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਫਿਰ ਆਤਮ-ਸੁਖ ਦੇ ਅਨੁਭਵ-ਸਰੂਪ ਸਾਕਸ਼ਾਤ ਆਪ ਨੂੰ ਕੌਣ ਸਮਝ ਸਕਦਾ ਹੈ!
ਜ੍ਞਾਨੇ ਪ੍ਰਯਾਸਮੁਦਪਾਸ੍ਯ ਨਮਨ੍ਤ ਏਵ ਜੀਵਨ੍ਤਿ ਸਨ੍ਮੁਖਰਿਤਾਂ ਭਵਦੀਯਵਾਰ੍ਤਾਮ੍ । ਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਥਿਤਾਃ ਸ਼੍ਰੁਤਿਗਤਾਂ ਤਨੁਵਾਙ੍ਮਨੋਭਿ- ਰ੍ਯੇ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ੋऽਜਿਤ ਜਿਤੋऽਪ੍ਯਸਿ ਤੈਸ੍ਤ੍ਰਿਲੋਕ੍ਯਾਮ੍ ॥ ੩ ॥
jñāne prayāsam udapāsya namanta eva jīvanti san-mukharitāṃ bhavadīya-vārtām | sthāne sthitāḥ śruti-gatāṃ tanu-vāṅ-manobhir ye prāyaśo 'jita jito 'py asi tais tri-lokyām || 3 ||
ਅਰਥ:ਜੋ ਲੋਕ ਗਿਆਨ ਦੇ (ਖ਼ੁਸ਼ਕ) ਯਤਨ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕੇਵਲ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸਾਧੂਆਂ ਦੇ ਮੁਖ ਤੋਂ ਗਾਈਆਂ ਆਪ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦੇ ਹਨ — ਆਪੋ-ਆਪਣੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਸਰੀਰ, ਬਾਣੀ ਤੇ ਮਨ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰਵਣ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ (ਆਪ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼) ਪ੍ਰਤੀ ਸਮਰਪਿਤ — ਹੇ ਅਜਿਤ! ਅਜਿਹੇ ਭਗਤ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪ ਜਿੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੇਯਃਸ੍ਰਿਤਿਂ ਭਕ੍ਤਿਮੁਦਸ੍ਯ ਤੇ ਵਿਭੋ ਕ੍ਲਿਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਯੇ ਕੇਵਲਬੋਧਲਬ੍ਧਯੇ । ਤੇਸ਼ਾਮਸੌ ਕ੍ਲੇਸ਼ਲ ਏਵ ਸ਼ਿਸ਼੍ਯਤੇ ਨਾਨ੍ਯਦ੍ਯਥਾ ਸ੍ਥੂਲਤੁਸ਼ਾਵਘਾਤਿਨਾਮ੍ ॥ ੪ ॥
śreyaḥ-sṛtiṃ bhaktim udasya te vibho kliśyanti ye kevala-bodha-labdhaye | teṣām asau kleśala eva śiṣyate nānyad yathā sthūla-tuṣāvaghātinām || 4 ||
ਅਰਥ:ਹੇ ਵਿਭੂ! ਜੋ ਲੋਕ ਸ਼੍ਰੇਯ ਦੇ ਮਾਰਗ ਭਗਤੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕੇਵਲ ਨਿਰਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗਿਆਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਕਲੇਸ਼ ਭੋਗਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਕਲੇਸ਼ ਹੀ ਬਾਕੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ — ਜਿਵੇਂ ਖ਼ਾਲੀ ਤੋਹ ਕੁੱਟਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਿਹਨਤ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਪੁਰੇਹ ਭੂਮਨ੍ਬਹਵੋऽਪਿ ਯੋਗਿਨ- ਸ੍ਤ੍ਵਦਰ੍ਪਿਤੇਹਾ ਨਿਜਕਰ੍ਮਲਬ੍ਧਯਾ । ਵਿਬੁਧ੍ਯ ਭਕ੍ਤ੍ਯੈਵ ਕਥੋਪਨੀਤਯਾ ਪ੍ਰਪੇਦਿਰੇऽਞ੍ਜੋऽਚ੍ਯੁਤ ਤੇ ਗਤਿਂ ਪਰਾਮ੍ ॥ ੫ ॥
pureha bhūman bahavo 'pi yoginas tvad-arpitehā nija-karma-labdhayā | vibudhya bhaktyaiva kathopanītayā prapedire 'ñjo 'cyuta te gatiṃ parām || 5 ||
ਅਰਥ:ਹੇ ਭੂਮਨ! ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਅਨੇਕ ਯੋਗੀ, ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਸਾਧਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਆਪ ਵਿੱਚ ਚੇਸ਼ਟਾ ਅਰਪਣ ਕਰ ਕੇ ਤੇ ਕਥਾ-ਸ਼੍ਰਵਣ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਭਗਤੀ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਪ੍ਰਬੁੱਧ ਹੋ ਕੇ, ਹੇ ਅਚਯੁਤ! ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਆਪ ਦੀ ਪਰਮ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ।
ਤਥਾਪਿ ਭੂਮਨ੍ਮਹਿਮਾਗੁਣਸ੍ਯ ਤੇ ਵਿਬੋਦ੍ਧੁਮਰ੍ਹਤ੍ਯਮਲਾਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਭਿਃ । ਅਵਿਕ੍ਰਿਯਾਤ੍ਸ੍ਵਾਨੁਭਵਾਦਰੂਪਤੋ ਹ੍ਯਨਨ੍ਯਬੋਧ੍ਯਾਤ੍ਮਤਯਾ ਨ ਚਾਨ੍ਯਥਾ ॥ ੬ ॥
tathāpi bhūman mahimāguṇasya te viboddhum arhaty amalāntar-ātmabhiḥ | avikriyāt svānubhavād arūpato hy ananya-bodhyātmatayā na cānyathā || 6 ||
ਅਰਥ:ਫਿਰ ਵੀ, ਹੇ ਭੂਮਨ! ਦਿਵਯ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੇ ਆਪ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਨਿਰਮਲ ਅੰਤਹਕਰਣ ਵਾਲੇ ਹੀ ਜਾਣ ਸਕਦੇ ਹਨ — ਆਪਣੇ ਨਿਰਵਿਕਾਰ, ਅਰੂਪ, ਆਤਮਾਨੁਭਵ ਦੁਆਰਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕੇਵਲ ਆਪ ਹੀ ਜਾਣਨ-ਯੋਗ ਹੋ — ਤੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ।
ਗੁਣਾਤ੍ਮਨਸ੍ਤੇऽਪਿ ਗੁਣਾਨ੍ਵਿਮਾਤੁਂ ਹਿਤਾਵਤੀਰ੍ਣਸ੍ਯ ਕ ਈਸ਼ਿਰੇऽਸ੍ਯ । ਕਾਲੇਨ ਯੈਰ੍ਵਾ ਵਿਮਿਤਾਃ ਸੁਕਲ੍ਪੈਰ੍ ਭੂਪਾਂਸ਼ਵਃ ਖੇ ਮਿਹਿਕਾ ਦ੍ਯੁਭਾਸਃ ॥ ੭ ॥
guṇātmanas te 'pi guṇān vimātuṃ hitāvatīrṇasya ka īśire 'sya | kālena yair vā vimitāḥ su-kalpair bhū-pāṃśavaḥ khe mihikā dyu-bhāsaḥ || 7 ||
ਅਰਥ:ਸਮੂਹ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਜੋ ਜਗਤ ਦੇ ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਅਵਤਰਿਤ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਆਪ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਸਮਰੱਥ ਹੈ? ਕੋਈ ਸਮਰੱਥ ਪੁਰਖ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦੇ ਪਰਮਾਣੂ, ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਬਰਫ਼-ਕਣ, ਜਾਂ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਚਾਨਣ-ਕਣ ਭਾਵੇਂ ਗਿਣ ਲਵੇ, ਪਰ ਆਪ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ।
ਤਤ੍ਤੇऽਨੁਕਮ੍ਪਾਂ ਸੁਸਮੀਕ੍ਸ਼ਮਾਣੋ ਭੁਞ੍ਜਾਨ ਏਵਾਤ੍ਮਕ੍ਰਿਤਂ ਵਿਪਾਕਮ੍ । ਹ੍ਰਿਦ੍ਵਾਗ੍ਵਪੁਰ੍ਭਿਰ੍ਵਿਦਧਨ੍ਨਮਸ੍ਤੇ ਜੀਵੇਤ ਯੋ ਮੁਕ੍ਤਿਪਦੇ ਸ ਦਾਯਭਾਕ੍ ॥ ੮ ॥
tat te 'nukampāṃ su-samīkṣamāṇo bhuñjāna evātma-kṛtaṃ vipākam | hṛd-vāg-vapurbhir vidadhan namas te jīveta yo mukti-pade sa dāya-bhāk || 8 ||
ਅਰਥ:ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਪੂਰਵਕ੍ਰਿਤ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਭੋਗਦਾ, ਹਿਰਦੇ, ਬਾਣੀ ਤੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਆਪ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਉਂਦਾ ਹੈ — ਉਹੀ ਮੁਕਤੀਪਦ ਦਾ ਸੱਚਾ ਅਧਿਕਾਰੀ (ਵਾਰਿਸ) ਹੈ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
பிரம்ம ஸ்துதி ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਖ਼ੁਸ਼ਕ ਤਰਕ-ਗਿਆਨ ਤੇ ਕਠਿਨ ਯੋਗ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਪ੍ਰੇਮ-ਭਗਤੀ ਦੀ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਤਾ ਦਾ ਗੁਣਗਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਤੀਜਾ ਸ਼ਲੋਕ ('ਜ੍ਞਾਨੇ ਪ੍ਰਯਾਸਮੁਦਪਾਸ੍ਯ') ਇੱਕ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ: ਸਮਰਪਣ ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦਾ ਸ਼੍ਰਵਣ ਅਜਿੱਤ ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਅੱਠਵਾਂ ਸ਼ਲੋਕ ('ਤਤ੍ਤੇਨੁਕਮ੍ਪਾਂ') ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਸੂਤਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ — ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਰਮਫਲ ਦਾ ਧੀਰਜ ਭਰਿਆ ਸਹਿਨ।
ਵੰਝਲੀ, ਮੋਰਪੰਖ ਤੇ ਵਣ-ਮਾਲਾ ਵਾਲੇ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਮਨੋਹਰ ਗੋਪ-ਰੂਪ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੇ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਨਿਮਰਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਦਿਵਯ ਰੂਪ ਤੇ ਗੁਣ ਸਮੂਹ ਮਾਪ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹਨ।
ਭਾਗਵਤ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਣ ਕਾਰਨ, ਇਹ ਹਿਰਦੇ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਤੇ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੱਧ ਭਗਤੀ ਜਗਾਉਣ ਵਾਲੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
பிரம்ம ஸ்துதி ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਸਾਹਮਣੇ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪਾਠ ਕਰੋ, ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਮਧੁਰ ਗੋਪ-ਰੂਪ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਅਚੰਭੇ ਤੇ ਇਸ ਮਾਨਤਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਕੇਵਲ ਭਗਤੀ ਹੀ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਖ਼ਾਸ ਕਰ ਕੇ ਤੀਜੇ ਸ਼ਲੋਕ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਸ਼੍ਰਵਣ ਤੇ ਸਮਰਪਣ ਦੇ ਮਾਰਗ ਦਾ ਗੁਣਗਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਅੱਠਵੇਂ ਸ਼ਲੋਕ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਦੀ ਧੀਰਜ ਭਰੀ ਉਡੀਕ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਹੈ, ਮਨ ਟਿਕਾਓ। ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ, ਪ੍ਰੇਮ ਭਰੇ ਸਮਰਪਣ ਦੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਜਾਪ ਕਰੋ, ਜਿਵੇਂ ਸ੍ਵਯੰ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਬਾਲਕ ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸਾਹਮਣੇ ਕੀਤਾ ਸੀ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ பிரம்ம ஸ்துதி ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ