భగవద్గీత 11.16 — అనేకబాహూదరవక్త్రనేత్రమ్ — Word-by-Word Meaning
श्रीमद्भगवद्गीता ११.१६ — अनेकबाहूदरवक्त्रनेत्रम्
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
अनेकबाहु
aneka-bāhu
అనేక బాహువులు గలవాడు
उदर
udara
ఉదరాలు
वक्त्र
vaktra
ముఖాలు
नेत्रम्
netram
నేత్రాలు
पश्यामि त्वाम्
paśhyāmi tvām
నిన్ను నేను చూస్తున్నాను
सर्वतः
sarvataḥ
అన్ని వైపులా; అన్ని దిక్కులలో
अनन्तरूपम्
ananta-rūpam
అనంతరూపుడవైన
न अन्तम्
na antam
అంతము లేదు
न मध्यम्
na madhyam
మధ్యము లేదు
न पुनः तव आदिम्
na punas tava ādim
నీకు ఆదియు లేదు
विश्वेश्वर
viśhveśhvara
ఓ విశ్వనాథా
विश्वरूप
viśhva-rūpa
ఓ విశ్వరూపా
Complete Translation
అనేక బాహువులు, ఉదరాలు, ముఖాలు, నేత్రాలతో, అన్ని దిక్కులలో అనంతరూపుడవైన నిన్ను నేను చూస్తున్నాను. ఓ విశ్వేశ్వరా! ఓ విశ్వరూపా! నీకు అంతముగాని, మధ్యముగాని, ఆదిగాని నాకు కనిపించడం లేదు.
Origin & History
Source: Bhagavad Gita Chapter 11, Verse 16
Author: Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva)
Period: Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
పదకొండవ అధ్యాయం విశ్వరూపదర్శనయోగంలో, అర్జునుడు దివ్యదృష్టితో విశ్వరూపాన్ని దర్శించినప్పుడు, దాని అనంత లక్షణాలను వర్ణిస్తాడు. ఇక్కడ అన్ని దిక్కులలో లెక్కలేని బాహువులు, ముఖాలు, నేత్రాలను చూస్తూ, శ్రీకృష్ణుని విశ్వనాథుడిగా సంబోధిస్తూ, ఆ అపరిమిత రూపానికి ఆది, మధ్య, అంతము కనిపించడం లేదని విస్మయపడతాడు.
Frequently Asked Questions
భగవద్గీత 11.16లో అర్జునుడు ఏమి వర్ణిస్తాడు?▼
అర్జునుడు విశ్వరూపాన్ని లెక్కలేని బాహువులు, ఉదరాలు, ముఖాలు, నేత్రాలతో అన్ని దిక్కులలో అనంతంగా వర్ణిస్తాడు. శ్రీకృష్ణుని విశ్వనాథుడిగా, విశ్వరూపుడిగా సంబోధిస్తూ, తనకు భగవంతుని ఆది, మధ్య, అంతము కనిపించడం లేదని చెబుతాడు.
అర్జునునికి ఆది, మధ్య, అంతము ఎందుకు కనిపించవు?▼
ఎందుకంటే విశ్వరూపం అనంతమైనది, అపరిమితమైనది. పరమ సత్యంగా భగవంతుడు సమస్త దేశ-కాల పరిమితులకు అతీతుడు, కాబట్టి ఆ దర్శనం అన్ని దిక్కులలో అనంతంగా విస్తరిస్తుంది, భగవంతుని అపరిమిత, శాశ్వత స్వరూపాన్ని ప్రకటిస్తుంది.
'విశ్వేశ్వర', 'విశ్వరూప' అనే పేర్ల అర్థం ఏమిటి?▼
'విశ్వేశ్వర' అంటే విశ్వనాథుడు లేదా విశ్వాన్ని పాలించేవాడు, 'విశ్వరూప' అంటే విశ్వరూపుడు (సమస్త బ్రహ్మాండమే రూపమైనవాడు). అర్జునుడు ఈ పేర్లతో శ్రీకృష్ణుని సర్వవ్యాపి పరమ సత్తగా సంబోధిస్తాడు, ఆయన రూపం సమస్త బ్రహ్మాండాన్ని కలిగి, వ్యాపించి ఉంటుంది.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →