શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા ૧૧.૪૪ — તસ્માત્પ્રણમ્ય પ્રણિધાય કાયમ્
శ్రీమద్భగవద్గీత ౧౧.౪౪ — తస్మాత్ప్రణమ్య ప్రణిధాయ కాయమ్ in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
વિશ્વરૂપ જોઈને નમ્ર અને વિસ્મિત અર્જુન શ્રીકૃષ્ણ સમક્ષ સાષ્ટાંગ પ્રણામ કરે છે અને પોતાના પૂર્વના અનૌપચારિક વ્યવહાર માટે ક્ષમા માગે છે, એ સ્મરણ કરતા કે તેમણે ભગવાનને સખા માનીને સહજ ભાવે વર્તન કર્યું હતું. તેઓ ત્રણ ઘનિષ્ઠ સંબંધો -- પિતા-પુત્ર, મિત્ર-મિત્ર, અને પ્રેમી-પ્રિયા -- નો આશ્રય લઈને પ્રાર્થના કરે છે કે ભગવાન તેમને એટલી જ કોમળતાથી ક્ષમા કરે. આ શ્લોક નમ્રતા, ભક્તિ અને ભગવાન તથા ભક્તના પ્રેમ-સંબંધની મર્મસ્પર્શી અભિવ્યક્તિ છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Bhagavad Gita Chapter 11, Verse 44 · Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva) · Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
અગિયારમા અધ્યાય વિશ્વરૂપ દર્શન યોગમાં, વિરાટ રૂપના અતિ વિસ્મયકારી દર્શન પછી અર્જુન નમ્રતાથી ભરાઈ જાય છે. પોતાના મિત્ર અને સારથિની પરમ મહિમાનો બોધ થતાં તેઓ સાષ્ટાંગ પ્રણામ કરે છે અને શ્રીકૃષ્ણ પાસે કોઈ પણ પૂર્વ અનૌપચારિકતા માટે ક્ષમા માગે છે, ભગવાનના પ્રેમનો આશ્રય લેતા જેવો એક પિતા, એક મિત્ર અને એક પ્રેમીનો હોય છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
ભક્તિ પરંપરા આ શ્લોકને એ વાતના પ્રમાણ રૂપે સંજોવે છે કે પરમ પ્રભુ ઘનિષ્ઠ રીતે પ્રેમ કરાવામાં આનંદિત થાય છે, અને તેઓ પોતાના ભક્તોની ત્રુટિઓને એટલી જ કોમળતાથી ક્ષમા કરે છે જેમ પિતા બાળકને ક્ષમા કરે છે — કેમ કે દિવ્ય પ્રેમ, એક વાર જાગ્યા પછી, પ્રેમી હૃદયના દરેક દોષની ઉપેક્ષા કરી દે છે.
મંત્ર
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
તસ્માત્પ્રણમ્ય પ્રણિધાય કાયં પ્રસાદયે ત્વામહમીશમીડ્યમ્। પિતેવ પુત્રસ્ય સખેવ સખ્યુઃ પ્રિયઃ પ્રિયાયાર્હસિ દેવ સોઢુમ્॥
tasmāt praṇamya praṇidhāya kāyaṁ prasādaye tvām aham īśham īḍyam piteva putrasya sakheva sakhyuḥ priyaḥ priyāyārhasi deva soḍhum
અર્થ:તેથી હે પ્રભુ! હું શરીરથી સાષ્ટાંગ પ્રણામ કરીને સ્તુતિ-યોગ્ય આપ ઈશ્વરને પ્રસન્ન કરવાની પ્રાર્થના કરું છું. હે દેવ! જેમ પિતા પુત્રના, મિત્ર પોતાના મિત્રના અને પ્રેમી પોતાની પ્રિયાના અપરાધને સહી લે છે, તેમ આપ પણ મારા અપરાધને ક્ષમા કરવા યોગ્ય છો.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
శ్రీమద్భగవద్గీత ౧౧.౪౪ — తస్మాత్ప్రణమ్య ప్రణిధాయ కాయమ్ પાઠના લાભ
નમ્ર સાષ્ટાંગ પ્રણામ અર્પિત કરવા અને ક્ષમા માગવાનો સુંદર શ્લોક
ભક્તને ઈશ્વર પાસે શ્રદ્ધા અને ઘનિષ્ઠતા બંનેથી જવાની શિક્ષા આપે છે
ભક્તિ કે આચરણમાં કોઈ પણ ત્રુટિ માટે સાચા પશ્ચાત્તાપનો આદર્શ રજૂ કરે છે
ભગવાન અને તેમના ભક્ત વચ્ચેના કોમળ, ક્ષમાશીલ સંબંધને પ્રગટ કરે છે
નમ્રતા, સમર્પણ અને એક કોમળ, પ્રેમમય હૃદય વિકસાવે છે
ભગવાનની કૃપા અને ક્ષમાની કામના કરતી વખતે સાંત્વનાદાયક
శ్రీమద్భగవద్గీత ౧౧.౪౪ — తస్మాత్ప్రణమ్య ప్రణిధాయ కాయమ్ જપ વિધિ
આ શ્લોકનો પાઠ ભગવાનને હૃદયથી પ્રણામ અર્પિત કરતા કરો, આદર્શ રીતે નમીને કે સાષ્ટાંગ પ્રણામ કરતા. ઉચ્ચારણ કરતી વખતે અહંકાર ત્યજી દો અને કોઈ પણ ત્રુટિ માટે ક્ષમા માગો, ભગવાનના પ્રેમમાં શરણ લેતા જેમ સંતાન પિતામાં કે મિત્ર મિત્રમાં. એ ખાસ કરીને પૂજાના અંતે ક્ષમા-પ્રાર્થના રૂપે યોગ્ય છે, જે હૃદયને નમ્ર ભક્તિમાં કોમળ બનાવી દે છે.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ శ్రీమద్భగవద్గీత ౧౧.౪౪ — తస్మాత్ప్రణమ్య ప్రణిధాయ కాయమ్ શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ