శ్రీమద్భగవద్గీత ౧౬.౨౧ — త్రివిధం నరకస్యేదం ద్వారమ్ — Word-by-Word Meaning
श्रीमद्भगवद्गीता 16.21 — त्रिविधं नरकस्येदं द्वारम्
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
त्रिविधम्
tri-vidham
మూడు రకాల
नरकस्य
narakasya
నరకం యొక్క
इदम्
idam
ఇది
द्वारम्
dvāram
ద్వారం, ప్రవేశద్వారం
नाशनम्
nāśhanam
నాశకరమైన, వినాశకరమైన
आत्मनः
ātmanaḥ
ఆత్మ యొక్క
कामः
kāmaḥ
కామం, వాంఛ
क्रोधः
krodhaḥ
క్రోధం
तथा
tathā
అలాగే, కూడా
लोभः
lobhaḥ
లోభం
तस्मात्
tasmāt
కనుక
एतत्
etat
వీటిని
त्रयम्
trayam
మూడింటిని
त्यजेत्
tyajet
త్యజించాలి
Complete Translation
కామం, క్రోధం మరియు లోభం — ఇవి ఆత్మనాశానికి మూడు రకాల ద్వారాలు, కనుక ఈ మూడింటినీ త్యజించాలి.
Origin & History
Source: Bhagavad Gita Chapter 16, Verse 21
Author: Bhagavan Sri Krishna (as recorded by Maharishi Veda Vyasa)
Period: Ancient (part of the Mahabharata, c. 5th–2nd century BCE in present form)
పదహారవ అధ్యాయంలో దివ్య, ఆసుర ప్రకృతుల వైరుధ్యాన్ని ప్రस्तుతించిన తరువాత, శ్రీకృష్ణుడు ఆసుర మార్గాన్ని దాని మూడు అత్యంత ప్రాణాంతక మూలాలలోకి — కామం, క్రోధం, లోభం — కుదిస్తాడు, ఇవి వినాశపు ద్వారాలని హెచ్చరిస్తాడు. వాంఛ ఎలా క్రోధాన్ని, పతనాన్ని కలిగిస్తుందో చెప్పే మునుపటి భాగాన్ని (౨.౬౨–౬౩) ప్రతిధ్వనిస్తూ, ఈ శ్లోకం గీతలో అత్యధికంగా ఉదహరించబడే నైతిక ఉపదేశాలలో ఒకటి. ఇది ప్రతి సాధకునికి ఒక కాలాతీత హెచ్చరికగా నిలుస్తుంది.
Frequently Asked Questions
భగవద్గీత ౧౬.౨౧ లో నరకపు మూడు ద్వారాలు ఏవి?▼
శ్రీకృష్ణుడు కామం (వాంఛ), క్రోధం, లోభాన్ని నరకపు మూడు ద్వారాలుగా, ఆత్మను నాశనం చేసేవిగా పేర్కొంటాడు. ఈ మూడింటినీ పూర్తిగా త్యజించమని ఆయన ఆదేశిస్తాడు, ఎందుకంటే ఇవి లౌకిక శ్రేయస్సును, ఆధ్యాత్మిక ప్రగతిని రెండింటినీ నాశనం చేస్తాయి.
ఈ మూడింటినే ప్రత్యేకంగా ఎందుకు ఎంచుకున్నారు?▼
కామం, క్రోధం, లోభం అన్ని ఇతర దోషాలు పుట్టే మూల ప్రేరణలు. ఇవి విచక్షణను మసకబారుస్తాయి, మనస్సును కలవరపరుస్తాయి, ఆత్మను దుఃఖంలో బంధిస్తాయి, అందుకే శ్రీకృష్ణుడు వీటిని వినాశకరమని పిలిచి వీటి పూర్తి త్యాగాన్ని కోరతాడు.
ఈ శత్రువులను ఎలా జయించవచ్చు?▼
గీత ఆత్మ-నియంత్రణ, విచక్షణ, వైరాగ్యం, భక్తిని ఉపాయంగా చెబుతుంది. ఈ ప్రేరణలను 'నరకపు ద్వారాలు' గా గుర్తించి వాటిపై చర్య తీసుకోకుండా, మనస్సును ఉన్నతమైన ఆత్మ, భగవంతుని వైపు మళ్ళించడం ద్వారా మనిషి క్రమంగా వీటి పట్టు నుండి విముక్తుడవుతాడు.
వీటి త్యాగం తరువాత ఏమి జరుగుతుందో అధ్యాయం చెబుతుందా?▼
తరువాతి శ్లోకంలో (౧౬.౨౨) శ్రీకృష్ణుడు ఈ మూడు చీకటి ద్వారాల నుండి విముక్తుడైనవాడు ఆత్మ శ్రేయస్సు కోసం ఆచరిస్తాడని, తద్వారా పరమ లక్ష్యాన్ని పొందుతాడని వివరిస్తాడు. కామం, క్రోధం, లోభం త్యాగం మోక్ష మార్గాన్ని తెరుస్తుంది.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →