శ్రీమద్భగవద్గీత 16.3 — తేజః క్షమా ధృతిః శౌచమ్ — Word-by-Word Meaning
श्रीमद्भगवद्गीता 16.3 — तेजः क्षमा धृतिः शौचम्
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
तेजः
tejaḥ
తేజస్సు, ఆధ్యాత్మిక శక్తి
क्षमा
kṣhamā
క్షమ
धृतिः
dhṛitiḥ
ధైర్యం, దృఢ సంకల్పం
शौचम्
śhaucham
శుభ్రత, శుద్ధి
अद्रोहः
adrohaḥ
ఎవరిపైనా శత్రుత్వం లేకపోవడం, ద్వేషరాహిత్యం
न अतिमानिता
na ati-mānitā
గర్వం / అతిగర్వం లేకపోవడం
भवन्ति
bhavanti
అవుతాయి, ఉంటాయి
सम्पदम्
sampadam
గుణాలు, సంపద
दैवीम्
daivīm
దైవికమైన, దివ్యమైన
अभिजातस्य
abhijātasya
వీటితో సంపన్నుడైనవాని / దీని కోసం జన్మించినవాని
भारत
bhārata
ఓ భరతవంశీయుడా (అర్జునా)
Complete Translation
ఓ అర్జునా! తేజస్సు, క్షమ, ధైర్యం, శుద్ధి, ద్వేషరాహిత్యం, గర్వరాహిత్యం — ఇవి దైవీ స్థితి కోసం జన్మించిన వ్యక్తి యొక్క లక్షణాలు.
Origin & History
Source: Bhagavad Gita Chapter 16, Verse 3
Author: Bhagavan Sri Krishna (as recorded by Maharishi Veda Vyasa)
Period: Ancient (part of the Mahabharata, c. 5th–2nd century BCE in present form)
పదహారవ అధ్యాయం, దైవాసుర-సంపద-విభాగ యోగం, దైవీ భాగ్యం కోసం జన్మించినవారి గుణాలను శ్రీకృష్ణుడు వివరించడంతో ప్రారంభమవుతుంది. ఈ శ్లోకం సుమారు ఇరవై ఆరు దైవీ సద్గుణాల ప్రారంభ జాబితాను పూర్తి చేస్తుంది, ఆ తరువాత శ్రీకృష్ణుడు విరుద్ధమైన ఆసురీ లక్షణాలను వర్ణిస్తాడు. ఈ ప్రసంగం చాలాకాలంగా సాత్త్విక ఆత్మవికాసానికి గీటురాయిగా ఉంది.
Frequently Asked Questions
భగవద్గీత 16.3లో దైవీ సంపద అంటే ఏమిటి?▼
దైవీ సంపద అంటే ఉన్నత గుణాల 'దైవీ సంపద'. ఈ శ్లోకం తేజస్సు (తేజస్), క్షమ, ధైర్యం (ధృతి), శుద్ధి (శౌచం), ద్వేషరాహిత్యం (అద్రోహ), గర్వరాహిత్యం (న అతిమానిత)లను దైవీ భాగ్యం కోసం జన్మించినవాని లక్షణాలుగా పేర్కొంటుంది.
శ్రీకృష్ణుడు ఈ గుణాలను ఎందుకు పేర్కొంటాడు?▼
పదహారవ అధ్యాయం దైవీ, ఆసురీ స్వభావాలను పోల్చుతుంది. శ్రీకృష్ణుడు దైవీ గుణాలను (16.1–16.3 శ్లోకాలలో) వివరిస్తాడు, తద్వారా సాధకుడు వాటిని గుర్తించి, పెంపొందించి, బలోపేతం చేసుకోగలడు; ఎందుకంటే ఇవి మోక్షం వైపు నడిపిస్తే, ఆసురీ లక్షణాలు బంధనం వైపు నడిపిస్తాయి.
అద్రోహ అంటే ఏమిటి?▼
అద్రోహ అంటే ఏ ప్రాణిపైనా ద్వేషం లేదా శత్రుత్వం లేకపోవడం. ఇది సద్భావన, హాని చేయాలనే కోరిక లేకపోవడం — శ్రీకృష్ణుడు ఈ శ్లోకంలో ప్రశంసించే దైవీ స్వభావ ప్రధాన లక్షణం.
ఈ శ్లోకం నేడు ఎలా ఉపయోగపడుతుంది?▼
ఇది పెంపొందించుకోదగిన సద్గుణాల స్పష్టమైన, ఆచరణాత్మక జాబితాను అందిస్తుంది — క్షమ, స్థైర్యం, శుభ్రత, సద్భావన, వినయాలతో సమతుల్యమైన ధైర్యం, శక్తి. దీనిపై ధ్యానించడం వ్యక్తి సచేతనంగా ఉన్నతమైన, సాత్త్విక శీలాన్ని పెంపొందించుకోవడంలో సహాయపడుతుంది.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →