భగవద్గీత ౬.౩౪ — చంచలం హి మనః కృష్ణ — Word-by-Word Meaning
श्रीमद्भगवद्गीता ६.३४ — चञ्चलं हि मनः कृष्ण
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
चञ्चलम्
chañchalam
చంచలమైన
हि
hi
నిశ్చయంగా
मनः
manaḥ
మనస్సు
कृष्ण
kṛiṣhṇa
ఓ కృష్ణా
प्रमाथि
pramāthi
క్షోభింపజేసేది, కలవరపెట్టేది
बलवत्
bala-vat
బలమైన
दृढम्
dṛiḍham
మొండి, లొంగని
तस्य
tasya
దాని
अहम्
aham
నేను
निग्रहम्
nigraham
నిగ్రహం, వశపరచుట
मन्ये
manye
భావిస్తున్నాను, తలుస్తున్నాను
वायोः
vāyoḥ
వాయువు యొక్క
इव
iva
వలె
सुदुष्करम्
su-duṣhkaram
అత్యంత కష్టమైన
Complete Translation
ఓ కృష్ణా! ఈ మనస్సు నిజంగా చంచలమైనది, క్షోభింపజేసేది, బలమైనది, మొండిది; దీని నిగ్రహం వాయువు వలె అత్యంత కష్టమని నేను భావిస్తున్నాను.
Origin & History
Source: Bhagavad Gita Chapter 6, Verse 34
Author: Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva)
Period: Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
ఆరవ అధ్యాయం, ధ్యానయోగంలో, శ్రీకృష్ణుడు ధ్యానం మరియు సమత్వ సాధనను వర్ణిస్తాడు. అర్జునుడు స్పష్టంగా బదులిస్తాడు — అటువంటి చంచల మనస్సును వశపరచడం వాయువును నిలువరించడం వలె కష్టంగా కనిపిస్తుందని. ఆయన నిజాయితీగల సందేహం, అభ్యాసం మరియు వైరాగ్యం ద్వారా మనస్సును వశపరచవచ్చనే శ్రీకృష్ణుడి ప్రసిద్ధ భరోసాకు దారితీస్తుంది.
Frequently Asked Questions
భగవద్గీత ౬.౩౪లో అర్జునుడు మనస్సును వాయువుతో ఎందుకు పోలుస్తాడు?▼
మనస్సు వాయువు వలె వశపరచడం కష్టమని అర్జునుడు అంటాడు, ఎందుకంటే రెండూ చంచలమైనవి, బలమైనవి, పట్టుకోవడం లేదా నిలువరించడం అసాధ్యమైనవిగా కనిపిస్తాయి. మనస్సు ధ్యానంలో ఎలా నిరంతరం కదులుతూ, నిశ్చలంగా ఉండటాన్ని ఎదిరిస్తుందో ఈ పోలిక సజీవంగా చూపిస్తుంది.
ఈ ఫిర్యాదుకు శ్రీకృష్ణుడి సమాధానం ఏమిటి?▼
తరువాతి శ్లోకంలోనే (౬.౩౫) శ్రీకృష్ణుడు మనస్సు చంచలమైనదని, వశపరచడం కష్టమని అంగీకరిస్తాడు, కానీ అభ్యాస (నిరంతర సాధన) మరియు వైరాగ్య (అనాసక్తి) ద్వారా దాన్ని నిశ్చయంగా వశపరచవచ్చని అర్జునుడికి భరోసా ఇస్తాడు. అందువల్ల ౬.౩౪ ప్రశ్న అయితే ౬.౩౫ ఆచరణాత్మక పరిష్కారం.
ఇక్కడ పేర్కొన్న మనస్సు యొక్క నాలుగు లక్షణాలు ఏవి?▼
అర్జునుడు మనస్సును చంచల (అస్థిర), ప్రమాథి (క్షోభింపజేసేది, ఇంద్రియాలను శరీరాన్ని కూడా కలవరపెట్టేది), బలవత్ (బలమైన), దృఢ (మొండి లేదా లొంగని) అని వర్ణిస్తాడు. ఇవి కలిసి మనస్సును వశపరచడం ఎందుకు అంత కష్టమో వివరిస్తాయి.
ఈ శ్లోకం నేటి సాధకులకు ఎలా ఉపయోగపడుతుంది?▼
తిరుగాడే మనస్సు సహజమని, నిజాయితీగల సాధకులకు కూడా అని ఇది సాధకులకు భరోసా ఇస్తుంది. కష్టాన్ని నిజాయితీగా అంగీకరించి, తరువాత శ్రీకృష్ణుడు సలహా ఇచ్చినట్లు నిరంతర సాధన మరియు వైరాగ్యం అన్వయించడం ద్వారా, ఎవరైనా క్రమంగా చంచల మనస్సుపై ఆధిపత్యం పొందవచ్చు.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →