Mantra.Tips
subhashitabhartrhariniti-shatakahumility

భవన్తి నమ్రాస్తరవః ఫలోద్గమైః

భవంతి నమ్రాస్తరవః ఫలోద్గమైః (వినయ శ్లోకం) in Telugu · తెలుగు

🕉️ hindu·📿 3× జపం·🕐 ఉదయపు చింతన, లేదా విజయం, సాధన లేదా గౌరవం పొందిన క్షణాల్లో.·📜 Niti Shataka of Bhartrhari (Subhashita)
Share:

అర్థం

భర్తృహరి నీతిశతకంలోని ఈ ప్రియమైన శ్లోకం వినయమే గొప్పతనానికి సహజ లక్షణం అని బోధిస్తుంది. ఫలాలతో నిండిన వృక్షాలు వంగిపోయినట్లు, నీటితో నిండిన మేఘాలు భూమి వైపు వంగినట్లు, నిజమైన సజ్జనులు, పరోపకారులు సమృద్ధి పెరిగే కొద్దీ మరింత వినయవంతులవుతారు, గర్వితులు కాదు. ఇది సంస్కృత సాహిత్యంలో సమృద్ధి, ఔదార్యం, వినయాల మధ్య సంబంధానికి అత్యధికంగా ఉదహరించబడే ఉదాహరణ.

మూలం & కథ

Niti Shataka of Bhartrhari (Subhashita) · Bhartrhari · Classical Sanskrit literature (c. 5th century CE)

భర్తృహరి తన నీతిశతకంలో సజ్జనుని — నిజమైన శ్రేష్ఠ పురుషుని — చారిత్రాన్ని పదేపదే ప్రశంసిస్తారు. ఇక్కడ ఆయన తన బోధనకు ప్రకృతి వైపు మళ్లుతారు: ఫలాలతో నిండిన వృక్షం, నీటిని ధరించిన మేఘం రెండూ భూమి వైపు వినయంగా వంగుతాయి. ఈ ఉదాహరణల నుండి ఆయన పరోపకారులు ఎంత ఎక్కువ సమృద్ధి పొందితే అంత ఎక్కువ వినయవంతులవుతారనే సూత్రాన్ని తీస్తారు — ఇలా వినయం ఔదార్య ఆత్మ యొక్క గుర్తుగా మారుతుంది.

శాస్త్రాలలో చెప్పినట్లు

నీతి ఆచార్యులు తరచూ ఈ ఒక్క శ్లోకం గర్విష్ఠ హృదయాలను మృదువుగా చేసిందని చెబుతారు, ఎందుకంటే ఒక వ్యక్తి వంగే వృక్షాన్ని, దిగే మేఘాన్ని సజ్జన ఆత్మకు అద్దంగా నిజంగా చూసినప్పుడు, సమృద్ధిలో అహంకారం అస్వాభావికంగా అనిపించడం మొదలవుతుంది, వినయం స్వయంగా తన మౌన బహుమతిగా మారుతుంది.

మంత్రం

ఏ పంక్తిపైన అయినా లేదా ▶ బటన్‌పై తాకి వినండి

భవన్తి నమ్రాస్తరవః ఫలోద్గమైః నవామ్బుభిర్భూమివిలమ్బినో ఘనాః। అనుద్ధతాః సత్పురుషాః సమృద్ధిభిః స్వభావ ఏవైష పరోపకారిణామ్॥

bhavanti namrās taravaḥ phalodgamaiḥ navāmbubhir bhūmi-vilambino ghanāḥ। anuddhatāḥ sat-puruṣāḥ samṛddhibhiḥ svabhāva evaiṣa paropakāriṇām॥

అర్థం:వృక్షాలు ఫలాల భారంతో వంగిపోతాయి; కొత్త (వర్షపు) నీటితో నిండిన మేఘాలు భూమి వైపు వంగి కిందికి వస్తాయి; సజ్జనులు సమృద్ధిని పొందినా అనుద్ధతులుగా (అహంకారరహితంగా) ఉంటారు — ఎందుకంటే ఈ వినయమే పరోపకారుల సహజ స్వభావం. భర్తృహరి ప్రకృతిని ఉదాహరణగా చూపి, నిజమైన గొప్పతనం అహంకారం వల్ల కాక వినయం వల్ల ప్రకటమవుతుందని చూపుతారు.

పదం-పదం అర్థం

ఉచ్చారణ వినడానికి ఏ పదంపైన అయినా క్లిక్ చేయండి

భవన్తి🔊bhavantiభవంతి — అవుతాయి, ఉంటాయి
నమ్రాః🔊namrāḥనమ్రాః — వంగినవి, వినయవంతమైనవి, కిందికి వంగేవి
తరవః🔊taravaḥతరవః — వృక్షాలు
ఫలోద్గమైః🔊phalodgamaiḥఫలోద్గమైః — ఫలాల ఉద్గమం / భారం వల్ల
నవామ్బుభిః🔊navāmbubhiḥనవాంబుభిః — కొత్త (వర్షపు) నీటితో
భూమివిలమ్బినః🔊bhūmi-vilambinaḥభూమివిలంబినః — భూమి వైపు వంగినవి
ఘనాః🔊ghanāḥఘనాః — మేఘాలు
అనుద్ధతాః🔊anuddhatāḥఅనుద్ధతాః — అనుద్ధతులు, అహంకారరహితులు, గర్వం లేనివారు
సత్పురుషాః🔊sat-puruṣāḥసత్పురుషాః — సజ్జనులు, శ్రేష్ఠులు, సదాచారవంతులు
సమృద్ధిభిః🔊samṛddhibhiḥసమృద్ధిభిః — సమృద్ధితో, ఐశ్వర్యం, వైభవంతో
స్వభావః🔊svabhāvaḥస్వభావః — సహజ స్వభావం, స్వాభావిక ప్రకృతి
ఏవ ఏషః🔊eva eṣaḥఏవ ఏషః — ఇదే నిశ్చయంగా (అవుతుంది)
పరోపకారిణామ్🔊paropakāriṇāmపరోపకారిణామ్ — పరోపకారుల, ఇతరులకు మేలు చేసేవారి

భవంతి నమ్రాస్తరవః ఫలోద్గమైః (వినయ శ్లోకం) పారాయణ ప్రయోజనాలు

వినయం, శాలీనతను పెంపొందిస్తుంది, ముఖ్యంగా విజయం, సమృద్ధి సమయాల్లో.

నిజమైన గొప్పతనం అహంకారం వల్ల కాక వినయం వల్ల ప్రకటమవుతుందని బోధిస్తుంది.

ఇతరుల పట్ల నిస్వార్థ సేవ (పరోపకారం) భావనను రేకెత్తిస్తుంది.

నిత్య చారిత్రిక చింతనకు ప్రకృతిపై ఆధారపడిన అందమైన ధ్యానం.

ధనం, పదవి లేదా జ్ఞానం పెరిగినప్పుడు అహంకారం, గర్వాన్ని ఎదుర్కొంటుంది.

విలువల విద్య, ఆత్మ-నిర్మాణానికి ఒక కాలాతీత శ్లోకం.

భవంతి నమ్రాస్తరవః ఫలోద్గమైః (వినయ శ్లోకం) పారాయణ విధి

జప సంఖ్య3సార్లు
ఉత్తమ సమయంఉదయపు చింతన, లేదా విజయం, సాధన లేదా గౌరవం పొందిన క్షణాల్లో.

శ్లోకాన్ని పఠించి దాని మూడు దృశ్యాలను ఊహించండి — ఫలాలతో నిండి వంగే వృక్షం, కిందికి వంగే వర్షపు మేఘం, సమృద్ధిలోనూ వినయవంతంగా ఉండే సజ్జనుడు. ప్రతి దృశ్యంతో అనుద్ధతంగా, ఔదార్యంగా ఉండాలనే మీ సంకల్పాన్ని లోతుగా చేయండి. విజయాన్ని వినయంతో ఎదుర్కొనడానికి, ఇతరులకు మౌనంగా సేవ చేయడానికి దీనిని చింతనాత్మక స్మరణగా వాడటం ఉత్తమం.

తరచూ అడిగే ప్రశ్నలు

ఈ పేజీలో పూర్తి భవంతి నమ్రాస్తరవః ఫలోద్గమైః (వినయ శ్లోకం) తెలుగు లిపిలో ఇవ్వబడింది — అవే మూల శ్లోకాలు, అక్షరం-అక్షరం లిప్యంతరించి, మీరు సౌకర్యంగా చదివి పఠించగలిగేలా. ఏ పంక్తిపైన అయినా (లేదా ▶ బటన్) తాకి దాని పఠనం వినండి.
అవును — లిపి మాత్రమే మారుతుంది; పదాలు, వాటి అర్థం మూలమే. ఈ పేజీలోని శ్లోకం-శ్లోకం అర్థం, ప్రయోజనాలు, పారాయణ విధి యథాతథంగా వర్తిస్తాయి.
దీని అర్థం 'వృక్షాలు ఫలాల భారంతో వంగిపోతాయి.' పూర్తి శ్లోకం ఫలాలతో నిండిన వృక్షాలను, నీటితో నిండిన మేఘాలను — రెండూ భూమి వైపు వంగుతాయి — సమృద్ధిలోనూ వినయవంతంగా ఉండే సజ్జనులతో పోలుస్తుంది, వినయం పరోపకారుల సహజ స్వభావమని చూపుతుంది.
ఇది ప్రసిద్ధ సంస్కృత కవి-దార్శనికుడు భర్తృహరి నీతిశతకం నుండి, నీతి, సదాచారంపై ఆయన వంద శ్లోకాల సంకలనం నుండి వచ్చింది.
నిజమైన గొప్పతనం, సమృద్ధి మనిషిని మరింత వినయవంతంగా, ఔదార్యంగా చేయాలి, మరింత గర్వితంగా కాదు. ప్రకృతి స్వయంగా దీనికి ఆదర్శం: సమృద్ధి వృక్షాన్ని, మేఘాన్ని కిందికి వంచుతుంది, అలాగే అది సజ్జనుని మృదువుగా, అనుద్ధతంగా చేస్తుంది.

ఇవి కూడా చదవండి

ఉపయోగపడిందా? ఆత్మీయులతో పంచుకోండి 🙏

Share:

పూర్తి భవంతి నమ్రాస్తరవః ఫలోద్గమైః (వినయ శ్లోకం)ను శ్లోకం-శ్లోకం అర్థంతో చదవండి, లేదా మరిన్ని పవిత్ర పాఠాలు చూడండి