ਭੂ ਸੂਕ੍ਤਮ੍
భూ సూక్తం in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਭੂ ਸੂਕਤਮ੍ ਧਰਤੀ ਦੀ ਅਧਿਸ਼ਠਾਤ੍ਰੀ ਭੂਮੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਉਣ ਵਾਲਾ ਵੈਦਿਕ ਸੂਕਤ ਹੈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਮ ਮਾਤਾ (ਅਦਿਤੀ) ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪੂਜਦਾ ਹੈ — ਜੋ ਸਮੁੱਚੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਅਤੇ ਅੰਨ ਤੇ ਆਸ਼ਰਯ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਿਰ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਠਾ, ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਅਤੇ ਸੁਯੋਗ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰੀਆਂ 'ਮਧੁ' ਰਿਚਾਵਾਂ (ਮਧੁ ਵਾਤਾ ਰਿਤਾਯਤੇ) ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜੋ ਵਾਯੂ, ਨਦੀਆਂ, ਔਸ਼ਧੀਆਂ, ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਵਿੱਚ ਮਾਧੁਰਯ ਦਾ ਆਵਾਹਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਭੂਦੇਵੀ ਪੂਜਾ, ਗ੍ਰਿਹ ਪ੍ਰਵੇਸ਼, ਭੂਮੀ ਪੂਜਨ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਲਈ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਵੈਦਿਕ ਹਵਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਪਾਠ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Krishna Yajurveda (Taittiriya tradition) · Vedic seers (apaurusheya — not of human authorship, by tradition) · Vedic period
ਭੂ ਸੂਕਤਮ੍ ਵੈਦਿਕ ਸੰਹਿਤਾ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਯਜੁਰਵੇਦ ਦੀ ਤੈੱਤਿਰੀਯ ਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ ਸੰਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਮੰਦਿਰ-ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ) ਭੂਮੀ ਦੇਵੀ, ਧਰਤੀ, ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ। ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਅਦਿਤੀ, ਅਸੀਮ ਮਾਤਾ, ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਵਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਰਬਤਾਂ, ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਸਮੁੱਚੇ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਧਾਰਨ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੋ ਅੰਨ, ਅਗਨੀ ਅਤੇ ਆਸ਼ਰਯ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੁਰੁਸ਼, ਸ਼੍ਰੀ, ਨੀਲ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਸੂਕਤਾਂ ਨਾਲ ਲਕਸ਼ਮੀ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੂ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਂਦੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ 'ਪੰਚਸੂਕਤ' ਸਤੋਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਪਰੰਪਰਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਸੇ ਭੂਮੀ ਉੱਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਜਾਂ ਖੇਤੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭੂ ਸੂਕਤਮ੍ ਨਾਲ ਭੂਮੀ ਪੂਜਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਥਾਨ ਦੇ ਦੋਸ਼ (ਵਾਸਤੂ ਦੋਸ਼) ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਧਰਤੀ ਸ਼ਾਂਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਸਥਾਪਿਤ ਘਰ ਜਾਂ ਫਸਲ ਸਥਿਰਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਚੁਰਤਾ ਨਾਲ ਫਲਦੀ-ਫੁੱਲਦੀ ਹੈ।
ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੂਰਾ ਪਾਠ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ੴ ਭੂਮਿਰ੍ਭੂਮ੍ਨਾ ਦ੍ਯੌਰ੍ਵਰਿਣਾਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ਂ ਮਹਿਤ੍ਵਾ। ਉਪਸ੍ਥੇ ਤੇ ਦੇਵ੍ਯਦਿਤੇ॒ऽਗ੍ਨਿਮਨ੍ਨਮਦੇऽਨ੍ਨਾਦ੍ਯਾਯ॥
Om Bhūmir bhūmnā dyaur variṇāntarikṣaṁ mahitvā Upasthe te devy adite 'gnim annam ade 'nnādyāya
ਅਰਥ:ਭੂਮੀ ਆਪਣੀ ਵਿਸ਼ਾਲਤਾ ਨਾਲ, ਦ੍ਯੁਲੋਕ ਆਪਣੇ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ, ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ — ਹੇ ਦੇਵੀ ਅਦਿਤੀ (ਅਸੀਮ ਭੂਮਾਤਾ)! ਤੇਰੀ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਨਿੱਤ ਪੋਸ਼ਣ ਲਈ ਅਗਨੀ ਅਤੇ ਅੰਨ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਆਸ਼ਾਸਾਨਾਸੋਮਨਸੋ ਦਿਵਂ ਦੇਵਾਸੋ ਅਗ੍ਨਿਮ੍। ਯਜਨ੍ਤ ਸੁਕ੍ਰਤੂਨ੍ਤਰਃ॥
Āśāsānāso manaso divaṁ devāso agnim Yajanta sukratūn taraḥ
ਅਰਥ:ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਵਰਗ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਅਗਨੀ ਦਾ ਯਜਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੇਜ਼ ਕਰਮ ਵਾਲੇ ਯੱਗ ਕੀਤੇ।
ਭੂਮੇ ਮਾਤਰ੍ਨਿਧੇਹਿ ਮਾ ਭਦ੍ਰਯਾ ਸੁਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਠਿਤਮ੍। ਸਹ ਧੀਭਿਸ਼੍ਚ ਦੇਵਿ ਪ੍ਰਜਯਾ ਸਂ ਰਰਾਣਯਾ॥
Bhūme mātar nidhehi mā bhadrayā supratiṣṭhitam Saha dhībhiś ca devi prajayā saṁ rarāṇayā
ਅਰਥ:ਹੇ ਮਾਤਾ ਭੂਮੀ! ਮੈਨੂੰ ਮੰਗਲ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਥਿਰ ਕਰ — ਉੱਤਮ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਸਮ੍ਰਿੱਧ ਸੰਤਾਨ ਸਹਿਤ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੀ।
ਮਧੁ ਵਾਤਾ ਰਿਤਾਯਤੇ ਮਧੁ ਕ੍ਸ਼ਰਨ੍ਤਿ ਸਿਨ੍ਧਵਃ। ਮਾਧ੍ਵੀਰ੍ਨਃ ਸਨ੍ਤ੍ਵੋਸ਼ਧੀਃ॥
Madhu vātā ṛtāyate madhu kṣaranti sindhavaḥ Mādhvīr naḥ santv oṣadhīḥ
ਅਰਥ:ਰਿਤਧਰਮੀ (ਸੱਚਨਿਸ਼ਠ) ਲਈ ਵਾਯੂ ਮਧੁਰ ਵਗਣ, ਨਦੀਆਂ ਮਧੁ ਵਹਾਉਣ, ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਸਾਡੇ ਲਈ ਮਧੁਮਯ ਹੋਣ।
ਮਧੁ ਨਕ੍ਤਮੁਤੋਸ਼ਸੋ ਮਧੁਮਤ੍ਪਾਰ੍ਥਿਵਂ ਰਜਃ। ਮਧੁ ਦ੍ਯੌਰਸ੍ਤੁ ਨਃ ਪਿਤਾ॥
Madhu naktam utoṣaso madhumat pārthivaṁ rajaḥ Madhu dyaur astu naḥ pitā
ਅਰਥ:ਰਾਤ ਅਤੇ ਉਸ਼ਾਵਾਂ ਮਧੁਰ ਹੋਣ, ਪ੍ਰਿਥਵੀ ਦੀ ਰਜ (ਮਿੱਟੀ) ਮਧੁਮਯ ਹੋਵੇ, ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ ਦ੍ਯੁਲੋਕ ਸਾਡੇ ਲਈ ਮਧੁਰ ਹੋਣ।
ਮਧੁਮਾਨ੍ਨੋ ਵਨਸ੍ਪਤਿਰ੍ਮਧੁਮਾਂ ਅਸ੍ਤੁ ਸੂਰ੍ਯਃ। ਮਾਧ੍ਵੀਰ੍ਗਾਵੋ ਭਵਨ੍ਤੁ ਨਃ॥
Madhumān no vanaspatir madhumāṁ astu sūryaḥ Mādhvīr gāvo bhavantu naḥ
ਅਰਥ:ਵਨਸਪਤੀ ਸਾਡੇ ਲਈ ਮਧੁਮਯ ਹੋਵੇ, ਸੂਰਜ ਮਧੁਮਾਨ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਸਾਡੀਆਂ ਗਾਵਾਂ ਮਧੁਮਯ (ਪੋਸ਼ਣਯੁਕਤ) ਹੋਣ।
ੴ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਃ॥
Om Śāntiḥ Śāntiḥ Śāntiḥ
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
భూ సూక్తం ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰਤਾ, ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਆਧਾਰ ਲਈ ਭੂਮੀ ਦੇਵੀ (ਮਾਤਾ ਧਰਤੀ) ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਆਵਾਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਭੂਮੀ ਅਤੇ ਘਰ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਲਈ ਭੂਮੀ ਪੂਜਨ ਅਤੇ ਗ੍ਰਿਹ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਉਪਜਾਊਤਾ, ਪ੍ਰਚੁਰ ਫਸਲ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਸਮ੍ਰਿੱਧੀ ਦੀ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।
'ਮਧੁ' ਰਿਚਾਵਾਂ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਾਧੁਰਯ ਅਤੇ ਸਾਮੰਜਸਯ ਫੈਲਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਲਕਸ਼ਮੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਧਨ ਅਤੇ ਕਲਿਆਣ ਲਈ ਅਕਸਰ ਸ਼੍ਰੀ ਸੂਕਤਮ੍ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਮੁੱਚੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਕ੍ਰਿਤੱਗਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ।
భూ సూక్తం ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਧਰਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪਾਠ ਕਰੋ, ਆਦਰਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਜਾਂ ਭੂਮੀ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਅਰਪਣ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਜੇ ਸਿੱਖਿਆ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਚਿਤ ਵੈਦਿਕ ਸੁਰ ਨਾਲ। 'ਓਮ' ਤੋਂ ਆਰੰਭ ਕਰੋ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾਠ ਨਾਲ ਸਮਾਪਨ ਕਰੋ। ਇਸ ਨੂੰ ਅਕਸਰ ਲਕਸ਼ਮੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀ ਸੂਕਤਮ੍ ਅਤੇ ਨੀਲ ਸੂਕਤਮ੍ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਭੂਮੀ, ਭਵਨ ਜਾਂ ਖੇਤੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਇਹ ਅਤਿ ਸ਼ੁਭ ਹੈ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ భూ సూక్తం ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ