ಧನ್ವನ್ತರಿ ಸ್ತೋತ್ರಮ್
ధన్వంతరి స్తోత్రం in Kannada · ಕನ್ನಡ
ನಿಮ್ಮ ಭಾಷೆ/ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಓದಿ
✦ ಅರ್ಥ
ಧನ್ವಂತರಿ ಸ್ತೋತ್ರಂ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವಂತರಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಧ್ಯಾನ-ಶ್ಲೋಕ. ಧನ್ವಂತರಿ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅವತಾರ, ದೇವತೆಗಳ ವೈದ್ಯ, ಸಮುದ್ರ ಮಂಥನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಮೃತ-ಕಲಶದೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡರು. ಈ ಶ್ಲೋಕ ಅವರ ಚತುರ್ಭುಜ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ, ಅದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಶಂಖ, ಚಕ್ರ, ಜಲೌಕ, ಅಮೃತ-ಕಲಶ ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ, ಅವರನ್ನು ಸಮಸ್ತ ರೋಗಗಳ ಕಾಡನ್ನು ಸುಡುವ ದಾವಾಗ್ನಿ ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಆರೋಗ್ಯ, ಚಿಕಿತ್ಸೆ, ರೋಗಮುಕ್ತಿಗಾಗಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಧನತೇರಸ್ (ಧನ್ವಂತರಿ ಜಯಂತಿ) ನಂದು, ಇದನ್ನು ಪಠಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಮೂಲ & ಕಥೆ
Traditional Sanskrit dhyana shloka (Ayurvedic / Vaishnava tradition) · Unknown (traditionally recited in Ayurvedic and Vaishnava lineages) · Ancient / Classical
ಧನ್ವಂತರಿ ಕ್ಷೀರಸಾಗರ (ಹಾಲಿನ ಸಮುದ್ರ) ದಿಂದ ಸಮುದ್ರ ಮಂಥನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡರು, ಅದು ದೇವತೆಗಳು, ರಾಕ್ಷಸರು ಮಾಡಿದ ಮಹಾ ಮಂಥನ. ದೇವತೆಗಳ ದಿವ್ಯ ವೈದ್ಯರಾಗಿ ಅವರು ಅಮರತ್ವವನ್ನು ನೀಡುವ ಅಮೃತ-ಕಲಶವನ್ನು ಧರಿಸಿದರು. ಅವರನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅಂಶ-ಅವತಾರವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಜೀವನ ವಿಜ್ಞಾನವಾದ ಆಯುರ್ವೇದ ಋಷಿಗಳಿಗೆ, ವೈದ್ಯರಿಗೆ ವೆಲ್ಲಡಾದ ದಿವ್ಯ ಸ್ರೋತ ಅವರೇ. ಅವರ ಪೂಜೆಯ ಆರಂಭಿಕ ಧ್ಯಾನ ರೂಪವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಈ ಧ್ಯಾನ-ಶ್ಲೋಕ, ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗೆ ಮೊದಲು ಭಕ್ತನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅವರ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಸ್ಥಿರಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
✦ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಂತೆ
ಧನ್ವಂತರಿಯ ಶ್ರದ್ಧಾಪೂರ್ಣ ಪೂಜೆ ಅಸಾಧ್ಯ ರೋಗಗಳನ್ನೂ ಗುಣಪಡಿಸಿ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದೆ ಎಂಬುದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಥನ. ಆಯುರ್ವೇದ ಪರಂಪರೆಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ, ಧನ್ವಂತರಿಯನ್ನು ಆವಾಹಿಸಿ ತಮ್ಮ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ ವೈದ್ಯರ ಔಷಧಗಳು ಅಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಸಾಬೀತಾದವು — ಭಗವಂತನೇ ತಮ್ಮ ಕೈಗಳ ಮೂಲಕ ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಿದ 'ರೋಗಗಳ ಕಾಡನ್ನು' ದಹಿಸುತ್ತಿರುವಂತೆ.
ಮಂತ್ರ
ಯಾವುದೇ ಸಾಲನ್ನು ಅಥವಾ ▶ ಬಟನ್ ಒತ್ತಿ ಕೇಳಿ
ಓಂ ಶಙ್ಖಂ ಚಕ್ರಂ ಜಲೌಕಾಂ ದಧದಮೃತಘಟಂ ಚಾರುದೋರ್ಭಿಶ್ಚತುರ್ಭಿಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮಸ್ವಚ್ಛಾತಿಹೃದ್ಯಾಂಶುಕಪರಿವಿಲಸನ್ಮೌಲಿಮಮ್ಭೋಜನೇತ್ರಮ್। ಕಾಲಾಮ್ಭೋದೋಜ್ಜ್ವಲಾಙ್ಗಂ ಕಟಿತಟವಿಲಸಚ್ಚಾರುಪೀತಾಮ್ಬರಾಢ್ಯಂ ವನ್ದೇ ಧನ್ವನ್ತರಿಂ ತಂ ನಿಖಿಲಗದವನಪ್ರೌಢದಾವಾಗ್ನಿಲೀಲಮ್॥
Om Shankham Chakram Jalaukam Dadhad-Amrita-Ghatam Charu-Dorbhish-Chaturbhih Sukshma-Svacchati-Hridyamshuka-Parivilasan-Maulim-Ambhoja-Netram Kalambhodojjvalangam Kati-Tata-Vilasach-Charu-Pitambar-Adhyam Vande Dhanvantarim Tam Nikhila-Gada-Vana-Praudha-Davagni-Lilam
ಅರ್ಥ:ಓಂ. ನಾನು ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವಂತರಿಗೆ ಪ್ರಣಮಿಸುತ್ತೇನೆ, ಅವರು ತಮ್ಮ ನಾಲ್ಕು ಸುಂದರ ಕೈಗಳಲ್ಲಿ ಶಂಖ, ಚಕ್ರ, ಜಲೌಕ (ಜಿಗಣೆ) ಮತ್ತು ಅಮೃತ-ಕಲಶವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಶಿರಸ್ಸು ಅತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಸ್ವಚ್ಛ ಮತ್ತು ಮನೋಹರ ವಸ್ತ್ರದ ಕಿರೀಟದಿಂದ ಶೋಭಿಸುತ್ತದೆ, ಅವರ ನೇತ್ರಗಳು ಕಮಲದಂತಿವೆ. ಅವರ ತೇಜೋಮಯ ಶರೀರ ಕಪ್ಪು ಮೋಡದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತದೆ, ಸೊಂಟದ ಭಾಗ ಸುಂದರ ಪೀತಾಂಬರದಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿದೆ. ಅವರು ಸಮಸ್ತ ರೋಗಗಳ ಕಾಡನ್ನು ದಹಿಸುವ ಪ್ರಚಂಡ ದಾವಾಗ್ನಿಯ ಲೀಲೆಯನ್ನು ಆಡುತ್ತಾರೆ.
ಪದ-ಪದ ಅರ್ಥ
ಉಚ್ಚಾರಣೆ ಕೇಳಲು ಯಾವುದೇ ಪದವನ್ನು ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ
ధన్వంతరి స్తోత్రం ಪಾರಾಯಣದ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು
ಆರೋಗ್ಯ, ರೋಗಮುಕ್ತಿಗಾಗಿ ದಿವ್ಯ ವೈದ್ಯ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವಂತರಿಯನ್ನು ಆವಾಹಿಸುತ್ತದೆ
ಆಯುರ್ವೇದ ವೈದ್ಯರು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ರೋಗಿಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಅಥವಾ ಔಷಧ-ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಮೊದಲು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಪಠಿಸುತ್ತಾರೆ
ಶಾರೀರಿಕ ವ್ಯಾಧಿಗಳ 'ಕಾಡನ್ನು' ಸುಡುವ ದಾವಾಗ್ನಿಯಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ
ಮಾನಸಿಕ, ಶಾರೀರಿಕ ಕ್ಷೇಮವನ್ನು ತಂದು ಶರೀರದ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತದೆ
ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಧನತೇರಸ್ (ಧನ್ವಂತರಿ ಜಯಂತಿ), ದೀಪಾವಳಿಯ ಮೊದಲ ದಿನ, ಅತ್ಯಂತ ಶುಭ
ಭಕ್ತನನ್ನು ಅಮೃತ — ಓಜಸ್ಸು, ಅಮರತ್ವದ ಅಮೃತ — ವಿಶ್ವಸ್ರೋತದೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ
ధన్వంతరి స్తోత్రం ಪಾರಾಯಣ ವಿಧಿ
ಪೂರ್ವ ಅಥವಾ ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಮುಖ ಮಾಡಿ ತುಪ್ಪದ ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ, ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವಂತರಿ ಅಮೃತ-ಕಲಶದೊಂದಿಗೆ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಪ್ರಕಟಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವಂತೆ ಊಹಿಸಿ. ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಪಠಿಸಿ, ಸಾಧ್ಯವಾದರೆ 108 ಬಾರಿ ಅಥವಾ 9 ರ ಗುಣಕಗಳಲ್ಲಿ. ಅನೇಕ ಭಕ್ತರು ಇದನ್ನು ಧನ್ವಂತರಿ ಮೂಲ ಮಂತ್ರ 'ಓಂ ನಮೋ ಭಗವತೇ ವಾಸುದೇವಾಯ ಧನ್ವಂತರಯೇ...' ಜೊತೆ ಪಠಿಸುತ್ತಾರೆ. ರೋಗಿಗಾಗಿಯೂ ಇದನ್ನು ಪಠಿಸಬಹುದು, ದೇವತೆಯ ಮುಂದೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ ನೀರನ್ನು ನಂತರ ರೋಗಿಗೆ ಪ್ರಸಾದವಾಗಿ ನೀಡಬಹುದು.
ಪದೇ ಪದೇ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಇವನ್ನೂ ಓದಿ
ॐ
ಪೂರ್ಣ ధన్వంతరి స్తోత్రంವನ್ನು ಶ್ಲೋಕ-ಶ್ಲೋಕ ಅರ್ಥದೊಂದಿಗೆ ಓದಿ, ಅಥವಾ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪವಿತ್ರ ಪಾಠಗಳನ್ನು ನೋಡಿ