ధన్వంతరి స్తోత్రం — Word-by-Word Meaning
धन्वन्तरि स्तोत्रम्
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
शङ्खं
Shankham
శంఖం (ఒక చేతిలో ధరించినది)
चक्रं
Chakram
చక్రం (సుదర్శన చక్రం)
जलौकां
Jalaukam
జలౌక — అట్ట (ఆయుర్వేద రక్తమోక్షణ చికిత్సలో ఉపయోగించబడుతుంది)
अमृतघटं
Amrita-Ghatam
అమృత ఘటం / కలశం (అమరత్వ అమృత-కలశం)
दधत्
Dadhat
ధరిస్తూ
चारुदोर्भिः चतुर्भिः
Charu-Dorbhih Chaturbhih
నాలుగు అందమైన భుజాలతో
अंशुक
Amshuka
సూక్ష్మ వస్త్రం / ప్రకాశమాన ఆవరణం
परिविलसत्
Parivilasat
చుట్టూ వైభవంగా శోభిల్లుతూ
मौलिम्
Maulim
కిరీటయుక్త శిరస్సు
अम्भोजनेत्रम्
Ambhoja-Netram
కమలాల వంటి నేత్రాలు గలవాడు
कालाम्भोद
Kalambhoda
నల్లని మేఘం వలె
उज्ज्वलाङ्गं
Ujjvalangam
ప్రకాశమాన, తేజోమయ శరీరం గలవాడు
कटितट
Kati-Tata
నడుము / పిరుదుల చుట్టూ
चारुपीताम्बराढ्यं
Charu-Pitambar-Adhyam
అందమైన పీతాంబరంతో అలంకరించబడినవాడు
वन्दे
Vande
నేను ప్రణమిల్లుతున్నాను, వందనం చేస్తున్నాను
धन्वन्तरिं
Dhanvantarim
భగవాన్ ధన్వంతరికి (దివ్య వైద్యుడు)
निखिलगद
Nikhila-Gada
సమస్త రోగ / వ్యాధుల సంపూర్ణ అడవి
वन
Vana
అడవి
प्रौढदावाग्निलीलम्
Praudha-Davagni-Lilam
ప్రచండ దావాగ్నిగా మారి (సమస్త రోగాల అడవిని) లీలగా దహించేవాడు
Complete Translation
ఓం. నేను భగవాన్ ధన్వంతరికి ప్రణమిల్లుతున్నాను, ఆయన తన నాలుగు అందమైన చేతులలో శంఖం, చక్రం, జలౌక (అట్ట) మరియు అమృత-కలశం ధరిస్తారు. ఆయన శిరస్సు అతి సూక్ష్మమైన, స్వచ్ఛమైన, మనోహరమైన వస్త్ర కిరీటంతో శోభిల్లుతుంది, ఆయన నేత్రాలు కమలాల వంటివి. ఆయన తేజోమయ శరీరం నల్లని మేఘం వలె ప్రకాశిస్తుంది, నడుము ప్రాంతం అందమైన పీతాంబరంతో అలంకరించబడింది. ఆయన సమస్త రోగాల అడవిని దహించే ప్రచండ దావాగ్ని లీలను ఆడతారు.
Origin & History
Source: Traditional Sanskrit dhyana shloka (Ayurvedic / Vaishnava tradition)
Author: Unknown (traditionally recited in Ayurvedic and Vaishnava lineages)
Period: Ancient / Classical
ధన్వంతరి క్షీరసాగరం (పాల సముద్రం) నుండి సముద్ర మథన సమయంలో ప్రకటమయ్యారు, అది దేవతలు, రాక్షసులు చేసిన మహా మథనం. దేవతల దివ్య వైద్యునిగా ఆయన అమరత్వాన్ని ప్రసాదించే అమృత-కలశాన్ని ధరించారు. ఆయన విష్ణువు అంశ-అవతారంగా పరిగణించబడతారు, జీవన విజ్ఞానమైన ఆయుర్వేదం ఋషులకు, వైద్యులకు వెల్లడైన దివ్య స్రోతం ఆయనే. ఆయన పూజ ఆరంభ ధ్యాన రూపంగా ఉపయోగించే ఈ ధ్యాన-శ్లోకం, ప్రార్థనకు ముందు భక్తుని మనస్సులో ఆయన స్వరూపాన్ని స్థిరపరుస్తుంది.
Frequently Asked Questions
భగవాన్ ధన్వంతరి ఎవరు?▼
ధన్వంతరి దివ్య వైద్యుడు, భగవాన్ విష్ణువు అవతారం. ఆయన సముద్ర మథన (క్షీరసాగర మథన) సమయంలో అమరత్వ అమృత-కలశాన్ని ధరించి ప్రకటమయ్యారు. ఆయన ఆయుర్వేద ప్రవర్తకునిగా పరిగణించబడతారు, ఔషధం, చికిత్స దేవతగా పూజించబడతారు.
ధనతేరస్ నాడు ధన్వంతరిని ఎందుకు పూజిస్తారు?▼
ధనతేరస్, దీపావళి మొదటి రోజు, ధన్వంతరి జయంతిగా జరుపుకుంటారు — అదే రోజు ధన్వంతరి అమృత-కలశంతో సముద్రం నుండి ప్రకటమయ్యారు. ఈ రోజు ఆయనను పూజిస్తే రాబోయే ఏడాదంతా ఇంటిలో ఆరోగ్యం, ఓజస్సు, రోగాల నుండి రక్షణ ఆశీర్వాదం లభిస్తుందని నమ్మకం.
ధన్వంతరి తన చేతులలో ఏమి ధరిస్తారు?▼
ఈ ధ్యాన-శ్లోకంలో ఆయన నాలుగు చేతులతో వర్ణించబడ్డారు, అందులో శంఖం, చక్రం, జలౌక (అట్ట, ఆయుర్వేద చికిత్స చిహ్నం), అమృత-కలశం (అమరత్వ అమృతం) ధరించి చూపబడ్డారు.
ధన్వంతరి స్తోత్రాన్ని ఎవరైనా పఠించవచ్చా?▼
అవును. ఇది ఆయుర్వేద వైద్యులకు, విద్యార్థులకు ప్రత్యేకంగా ప్రియమైనప్పటికీ, ఆరోగ్యం, రోగం నుండి కోలుకోవడం లేదా ప్రియమైనవారి క్షేమం కోరే ఎవరైనా శ్రద్ధ, భక్తితో దీనిని పఠించవచ్చు.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →