ధూమావతీ స్తోత్రం (ధూమావత్యష్టకం) — Word-by-Word Meaning
धूमावती स्तोत्रम् (धूमावत्यष्टकम्)
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
प्रातः
prātaḥ
ఉదయవేళ
कुमारी
kumārī
కుమారీ (ఉదయాన దేవి యౌవన రూపంలో ప్రకటమవుతారు)
जापमालां जपन्ती
jāpamālāṁ japantī
జపమాల తిప్పుతూ జపం చేస్తూ
मध्याह्ने प्रौढरूपा
madhyāhne prauḍharūpā
మధ్యాహ్నం ప్రౌఢ (పూర్ణ వికసిత) రూపము గలది
सन्ध्यायां वृद्धरूपा
sandhyāyāṁ vṛddharūpā
సాయంసంధ్యలో వృద్ధ రూపం ధరిస్తారు
मुण्डमालां वहन्ती
muṇḍamālāṁ vahantī
ముండమాల ధరించి
त्रिभुवनजननी
tribhuvanajananī
త్రిభువన జనని (మూడు లోకాల తల్లి)
कालिका पातु युष्मान्
kālikā pātu yuṣmān
ఆ దేవి కాళిక (ధూమావతి) మిమ్మల్నందరినీ రక్షించుగాక
भैरवः
bhairavaḥ
భయంకర భైరవుడు (దేవి ఉగ్ర సహచర రూపం)
कालरात्र्याम्
kālarātryām
కాళరాత్రిలో (ప్రళయ రాత్రిలో)
चर्वन्तीम् अस्थिखण्डम्
carvantīm asthikhaṇḍam
ఎముక ముక్కలను నములుతూ
प्रेतमध्ये
pretamadhye
ప్రేతముల మధ్య (శ్మశానంలో)
डमरुडिमडिमाम्
ḍamaruḍimaḍimām
డమరువును 'డిమ-డిమ' ధ్వనితో మోగిస్తూ
भद्रकाली
bhadrakālī
భద్రకాళి; కల్యాణం (భద్ర) ఇచ్చే శుభ కాళి
ब्रह्मकङ्कालभारम्
brahmakaṅkālabhāram
బ్రహ్మ అస్థిపంజరపు భారం (ఆమె విరాట్ స్వరూపం)
धूमावत्यष्टकं पुण्यम्
dhūmāvatyaṣṭakaṁ puṇyam
ఈ పుణ్యమయ, మంగళకర ధూమావత్యష్టకం
सर्वापद्विनिवारकम्
sarvāpadvinivārakam
ఇది సమస్త ఆపదలను, సంకటములను నివారిస్తుంది
सिद्धिं विन्दति वाञ्छिताम्
siddhiṁ vindati vāñchitām
అభీష్ట సిద్ధిని (విజయాన్ని) పొందుతాడు
स्तोत्रस्मरणमात्रतः
stotrasmaraṇamātrataḥ
కేవలం ఈ స్తోత్ర స్మరణ/పఠన మాత్రంతో
अन्ते निर्वाणतां व्रजेत्
ante nirvāṇatāṁ vrajet
చివరికి జీవుడు నిర్వాణాన్ని (ముక్తిని) పొందుతాడు
Complete Translation
ఉదయవేళ ఆమె కుమారీ రూపంలో జపమాల తిప్పుతుంటారు, మధ్యాహ్నం ప్రౌఢరూపంలో అందమైన ముఖము, మనోహర నేత్రములతో, సాయంసంధ్యలో వృద్ధరూపంలో వాలిన స్తనములతో ముండమాల ధరించి ఉంటారు — ఆ దేవదేవి, త్రిభువన జనని కాళిక (ధూమావతి) మిమ్మల్నందరినీ రక్షించుగాక.
బ్రహ్మ యొక్క శ్రేష్ఠ కపిలవర్ణ జటలను ఖట్వాంగము కొనపై కట్టి, వక్షస్థలంపై దైత్యుల శిరస్సుల మాల, గరుడ రెక్కల శిరోభూషణం ధరించి, చేతిలో దేవతల రక్తంతో నిండిన యముని మహిషం యొక్క విశాల కొమ్మును పట్టుకొని — ప్రళయకాలంలో పూజింపబడి ప్రసన్నుడైన ఆ భైరవుడు కాళరాత్రిలో మిమ్మల్ని రక్షించుగాక.
కృశకాయయై, ఎముక ముక్కలను కటకట శబ్దంతో నమిలుతూ, ప్రేతముల మధ్య 'కహహ-కహకహా' అని భయంకరంగా అట్టహాసం చేస్తూ, సదా తల్లీనయై, డమరువును 'డిమ-డిమ' అని మోగిస్తూ, ముఖకమలాన్ని విస్తరించి 'ఝమ-ఝమ' అని పలుకుతూ తిరిగే — ఆ చండిక మమ్మల్ని రక్షించుగాక.
ఎడమ చెవిలో చంద్రుడు, కుడిలో ప్రళయగత సూర్యబింబం, కంఠంలో నక్షత్రముల హారం, వికట జటాజూటంపై ముండమాల, భుజంపై నాగరాజ ధ్వజం, బ్రహ్మ యొక్క అస్థిపంజరపు భారం ధరించి — సంహారకాలంలో సర్వాన్ని ధరించే కల్యాణదాయిని భద్రకాళి నా భయాన్ని హరించుగాక.
ఈ పుణ్యమయ ధూమావత్యష్టకం సమస్త ఆపదలను నివారిస్తుంది; ఏ సాధకుడు భక్తితో దీనిని పఠిస్తాడో అతడు అభీష్ట సిద్ధిని పొందుతాడు. మహా విపత్తులో, మహాఘోర భయంలో, మహారోగంలో, మహాయుద్ధంలో; శత్రు-ఉచ్చాటనలో, మారణంలో, ప్రాణుల మోహనంలో — ఏ సాధకుడు ఈ స్తోత్రాన్ని పఠిస్తాడో, ఓ దేవీ, అతడు సర్వత్ర సిద్ధిని పొందుతాడు. దేవతలు, దానవులు, గంధర్వులు, యక్షులు, రాక్షసులు, సర్పములు, సింహములు, వ్యాఘ్రములు మొదలగువన్నీ ఈ స్తోత్ర స్మరణమాత్రంతో చాలా దూరం పారిపోతాయి, ఇక మనుష్యాదుల మాట చెప్పనేల. ఓ దేవేశీ! ఈ స్తోత్రంతో భూమిపై ఏది సిద్ధించదు? సర్వత్ర శాంతి కలుగుతుంది, చివరికి జీవుడు నిర్వాణాన్ని పొందుతాడు.
Origin & History
Source: Tantric Shakta tradition; preserved in the Shaktapramoda and Mantramaharnava compilations
Author: Traditional (anonymous); transmitted in the Mahavidya / Dhumavati tantras
Period: Medieval Tantric period
ఒక సుప్రసిద్ధ కథ ప్రకారం, సతీదేవి ఆకలి సహించలేక స్వయంగా శివుణ్ణి మ్రింగినప్పుడు ధూమావతి ప్రకటమయ్యారు; శివుడు విముక్తి కోరగా, ఆమె ఆ పొగ నుండి వితంతు-దేవిగా ప్రకటమయ్యారు — సదా క్షుధాతుర, లౌకిక దృష్టిలో అమంగళమైనా పరమ జ్ఞానమయి. ఏడవ మహావిద్యగా ఆమె సమస్త రూపాలు లయమైనప్పుడు మిగిలే ఆ మహా శూన్యానికి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తారు. ధూమావత్యష్టకం ఆమె ఉపాసనలో వాడే ప్రధాన స్తోత్రం, ఆమె ఉగ్ర, ధూమ్ర రూపాన్ని ప్రతి సంకటాన్నీ తొలగించడానికి ఆవాహన చేస్తుంది.
Frequently Asked Questions
ధూమావతి ఎవరు?▼
ధూమావతి ('పొగ రూపిణి') దశ మహావిద్యలలో ఏడవది, వీరు మహా తాంత్రిక జ్ఞాన-దేవతలు. ఆమెను కాకిపై స్వారీ చేసే వృద్ధ వితంతువుగా, ధూమ్రవర్ణంలో చిత్రిస్తారు, ఇది శూన్యం, ప్రళయం, దివ్య మాత యొక్క నిరాకార స్వరూపానికి ప్రతీక. భయంకర రూపమైనా ఆమె కరుణామయి గురువు, దురదృష్టాన్ని తొలగించి వైరాగ్యాన్ని, ముక్తిని ప్రసాదిస్తారు.
ఈ స్తోత్రంలో దేవి పగలంతా రూపం ఎందుకు మారుస్తారు?▼
మొదటి శ్లోకం ఆమెను ఉదయాన కుమారిగా, మధ్యాహ్నం ప్రౌఢ స్త్రీగా, సాయంసంధ్యలో ముండమాల ధరించిన వృద్ధగా వర్ణిస్తుంది. ఇది ఆమెను కాలం (సమయం) స్వయంగా, అస్తిత్వపు అన్ని దశలలో — యౌవనం, పూర్ణత్వం, క్షయం — వ్యాపించి సృష్టి, పాలన, సంహారాలకు అధ్యక్షురాలైన మాతగా ప్రకటిస్తుంది.
గృహస్థునికి ధూమావతీ స్తోత్రం పఠించడం సురక్షితమా?▼
రక్షణ, బాధా-నివారణ కోసం ఈ భక్తి-స్తోత్రాన్ని పఠించడం విస్తృతంగా సురక్షితం, లాభదాయకంగా భావిస్తారు. అయితే ధూమావతి యొక్క ఔపచారిక తాంత్రిక ఉపాసన (ఆమె మంత్రం, యంత్రం, విస్తృత అనుష్ఠానంతో సహా) సంప్రదాయికంగా యోగ్య గురువు మార్గదర్శనంలో, తరచుగా శత్రు లేదా సంకట నివారణ వంటి ప్రత్యేక ప్రయోజనాల కోసం చేస్తారు.
ఫలశ్రుతి ఏమి వాగ్దానం చేస్తుంది?▼
చివరి శ్లోకాలు ఈ ధూమావత్యష్టకం సమస్త ఆపదలను నివారిస్తుందని; మహా సంకటం, రోగం, యుద్ధంలో, శత్రువులకు వ్యతిరేకంగా పాఠకుడు సర్వత్ర విజయం పొందుతాడని; దేవతలు, దానవులు, సింహ-వ్యాఘ్రాలు సైతం దీని స్మరణమాత్రంతో పారిపోతాయని; పూర్ణ శాంతిని, చివరికి ముక్తిని (నిర్వాణాన్ని) ప్రసాదిస్తుందని ప్రకటిస్తాయి.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →