గోవిందం భజ మూఢమతే — Word-by-Word Meaning
गोविन्दं भज मूढमते
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
भज
Bhaja
భజించు, సేవించు, శరణు పొందు, ఆరాధించు
गोविन्दं
Govindam
గోవింద — భగవాన్ కృష్ణ/విష్ణు, గోవులకు, ఇంద్రియాలకు రక్షకుడు
मूढमते
Mudhamate
ఓ మూఢ/మోహగ్రస్త బుద్ధీ!
सम्प्राप्ते
Samprapte
పూర్తిగా వచ్చినప్పుడు / దగ్గరికి వచ్చినప్పుడు
सन्निहिते
Sannihite
దగ్గరగా ఉన్నప్పుడు, ఆసన్నమైనప్పుడు
काले
Kale
ఆ (నియత) సమయం — మరణపు
नहि नहि
Nahi nahi
ఏమాత్రం కాదు, ఎన్నడూ కాదు (బలమైన పునరావృత్తి)
रक्षति
Rakshati
రక్షిస్తుంది, కాపాడుతుంది, ఉద్ధరిస్తుంది
डुकृञ्करणे
Dukrinkarane
వ్యాకరణ నియమాలు (పాణిని 'కృ' ధాతువు రూపాలు) — శుష్క, యాంత్రిక పాండిత్యానికి ప్రతీక
Complete Translation
గోవిందుని భజించు, గోవిందుని భజించు, గోవిందుని భజించు, ఓ మూఢ బుద్ధీ! మరణపు నియత సమయం దగ్గరికి వచ్చినప్పుడు, వ్యాకరణ నియమాలు ('డుకృఞ్కరణే') నిన్ను ఏమాత్రం రక్షించవు.
Origin & History
Source: Bhaja Govindam (Moha Mudgara), verse 1 and refrain
Author: Adi Shankaracharya
Period: 8th century CE (circa 788-820)
సంప్రదాయం ప్రకారం, ఆది శంకరాచార్యులు తమ శిష్యులతో వారణాసి (కాశీ) వీధుల గుండా వెళ్తుండగా, ఒక వృద్ధ పండితుడు పాణిని వ్యాకరణ నియమాలను చాలా శ్రమతో బట్టీ పడుతుండగా చూశారు. కరుణతో ద్రవించి, ఆ వృద్ధుడికి మరణ సమయంలో వ్యాకరణం రక్షించదని, బదులుగా గోవిందుని భజించాలని బోధిస్తూ ఈ శ్లోకాన్ని ఆశువుగా పాడారు. ఈ ప్రారంభ శ్లోకం సంపూర్ణ స్తోత్రం యొక్క ధ్రువపదమైంది, ప్రతి శ్లోకం తర్వాత పునరావృతమవుతుంది.
Frequently Asked Questions
'గోవిందం భజ మూఢమతే' అంటే ఏమిటి?▼
దీని అర్థం 'గోవిందుని (భగవంతుని) భజించు, ఓ మూఢ బుద్ధీ!' గోవింద కృష్ణ/విష్ణు నామం, 'మూఢమతే' మోహగ్రస్త బుద్ధిని సంబోధిస్తుంది. ఈ పంక్తి మనసును సాంసారిక విక్షేపం నుండి భగవంతుని వైపు మళ్ళించమని కోరుతుంది.
ఈ శ్లోకంలో 'డుకృఞ్కరణే' అంటే ఏమిటి?▼
'డుకృఞ్కరణే' సంస్కృత వ్యాకరణ నియమాలను ('కృ' ధాతువు రూపాలు) సూచిస్తుంది. శంకరాచార్యులు దీనిని శుష్క, యాంత్రిక పాండిత్యానికి ప్రతీకగా వాడుతారు, మరణ సమయంలో అటువంటి పుస్తక జ్ఞానం నిన్ను రక్షించదని చెబుతూ.
ఈ పంక్తి ఎందుకు ఇంత తరచుగా పునరావృతమవుతుంది?▼
ఇది సంపూర్ణ భజ గోవిందం యొక్క ధ్రువపదం, శ్లోకాల మధ్య తిరిగి వస్తుంది. పునరావృత్తి కేంద్ర బోధనను దృఢపరుస్తుంది — అందుకే ఈ రచనను 'మోహ ముద్గర' అంటే మోహాన్ని పగలగొట్టే సుత్తి అని కూడా అంటారు.
ఈ శ్లోకాన్ని ఎవరు రచించారు?▼
ఆది శంకరాచార్యులు దీనిని రచించారు. వారు వారణాసిలో ఒక వృద్ధ పండితుడు భగవంతుని వెతకడానికి బదులు వ్యాకరణ నియమాలు బట్టీ పడుతుండగా చూసి దీనిని ఆశువుగా పాడారని సంప్రదాయం చెబుతుంది.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →