Mantra.Tips

హంసయుక్తవిమానస్థే — నారాయణి నమోఽస్తు తే (మాతృకా రూపములు) — Word-by-Word Meaning

हंसयुक्तविमानस्थे — नारायणि नमोऽस्तु ते (मातृका रूप)

Every Sanskrit word explained in English

Word-by-Word Breakdown

हंसयुक्तविमानस्थे
haṃsayuktavimānasthe
ఓ హంసలు పూన్చిన విమానమున విరాజిల్లుచున్నదానా (బ్రాహ్మణీ రూపమున)
ब्रह्माणीरूपधारिणि
brahmāṇīrūpadhāriṇi
బ్రాహ్మణీ (బ్రహ్మ శక్తి) రూపమును ధరించినదానా
नारायणि नमोऽस्तु ते
nārāyaṇi namo'stu te
ఓ నారాయణీ, నీకు నమస్కారమగు గాక!
त्रिशूलचन्द्राहिधरे
triśūlacandrāhidhare
ఓ త్రిశూలము, చంద్రుడు, సర్పమును ధరించినదానా
माहेश्वरीस्वरूपेण
māheśvarīsvarūpeṇa
మాహేశ్వరీ (శివ శక్తి) రూపమున
मयूरकुक्कुटवृते
mayūrakukkuṭavṛte
ఓ నెమలి, కోడిచే చుట్టబడినదానా
कौमारीरूपसंस्थाने
kaumārīrūpasaṃsthāne
కౌమారీ (కుమార/స్కంద శక్తి) రూపమున నిలిచినదానా
शङ्खचक्रगदाशार्ङ्ग
śaṅkhacakragadāśārṅga
శంఖ, చక్ర, గద, శార్ఙ్గ ధనుస్సను ధరించినదానా
वैष्णवीरूपे
vaiṣṇavīrūpe
వైష్ణవీ (విష్ణు శక్తి) రూపమున
दंष्ट्रोद्धृतवसुन्धरे
daṃṣṭroddhṛtavasundhare
నీ కోరతో భూమిని ఎత్తినదానా (వారాహీ రూపమున)
वराहरूपिणि
varāharūpiṇi
వరాహ (వారాహీ) రూపమున
नृसिंहरूपेण
nṛsiṃharūpeṇa
నృసింహ (నారసింహీ) ఉగ్ర రూపమున
त्रैलोक्यत्राणसहिते
trailokyatrāṇasahite
త్రైలోక్య రక్షణతో కూడినదానా
किरीटिनि महावज्रे
kirīṭini mahāvajre
ఓ కిరీటము ధరించినదానా, మహావజ్రమును ధరించినదానా (ఐంద్రీ రూపమున)
वृत्रप्राणहरे चैन्द्रि
vṛtraprāṇahare caindri
ఓ ఐంద్రీ, వృత్రుని ప్రాణములను హరించినదానా
शिवदूतीस्वरूपेण
śivadūtīsvarūpeṇa
శివదూతీ (శివుని దూతగా చేసుకొన్నదానా) రూపమున
दंष्ट्राकरालवदने
daṃṣṭrākarālavadane
ఓ కోరలతో వికరాళ ముఖము కలదానా
शिरोमालाविभूषणे
śiromālāvibhūṣaṇe
(రాక్షసుల) శిరములమాలతో అలంకరించబడినదానా
चामुण्डे मुण्डमथने
cāmuṇḍe muṇḍamathane
ఓ చాముండీ, ముండుని సంహరించినదానా

Complete Translation

ఓ హంసలు పూన్చిన విమానమున విరాజిల్లుచున్న, బ్రాహ్మణీ రూపమును ధరించిన, కుశజలముతో అభిషేకించు దేవీ! ఓ నారాయణీ! నీకు నమస్కారము. ఓ త్రిశూలము, చంద్రుడు, సర్పమును ధరించిన, మహావృషభమునెక్కిన మాహేశ్వరీ రూపమైన దేవీ! ఓ నారాయణీ! నీకు నమస్కారము. ఓ నెమలి, కోడిచే చుట్టబడిన, మహాశక్తిని ధరించిన, నిష్పాప కౌమారీ రూపమున నిలిచిన దేవీ! ఓ నారాయణీ! నీకు నమస్కారము. ఓ శంఖ, చక్ర, గద, శార్ఙ్గ ధనుస్సను పరమాయుధములను ధరించిన దేవీ! ప్రసన్నురాలవు కమ్ము, ఓ వైష్ణవీ రూపమైన దేవీ! ఓ నారాయణీ! నీకు నమస్కారము. ఓ ఉగ్ర మహాచక్రమును ధరించిన, కోరతో భూమిని ఎత్తిన, కల్యాణి వరాహ (వారాహీ) రూపమైన దేవీ! ఓ నారాయణీ! నీకు నమస్కారము. ఓ ఉగ్ర నృసింహ రూపమున దైత్యుల వధకు ఉద్యమించిన, త్రైలోక్య రక్షణతో కూడిన దేవీ! ఓ నారాయణీ! నీకు నమస్కారము. ఓ కిరీటమును ధరించిన, మహావజ్రమును ధరించిన, సహస్ర నేత్రములతో ప్రకాశించు, వృత్రుని ప్రాణములను హరించిన ఐంద్రీ! ఓ నారాయణీ! నీకు నమస్కారము. ఓ శివదూతీ రూపమున దైత్యుల మహాబలమును నశింపజేసిన, ఘోర రూపము, మహానాదము కల దేవీ! ఓ నారాయణీ! నీకు నమస్కారము. ఓ కోరలతో వికరాళ ముఖము కల, శిరోమాలతో అలంకరించబడిన, ముండుని మర్దించిన చాముండీ! ఓ నారాయణీ! నీకు నమస్కారము.

Origin & History

Source: Durga Saptashati Chapter 11

Author: Sage Markandeya (Markandeya Purana)

Period: Ancient (part of the Markandeya Purana, c. 400–600 CE)

దేవి మహా అసురుడైన శుంభుని వధించిన పిమ్మట, ఇంద్రుడు, దేవతలు — వారి కమలముఖములు ఆనందముతో వికసించగా — కాత్యాయనీ స్తుతిలో నారాయణీ స్తుతిని గానము చేయుదురు. ఈ మధ్యభాగమున వారు దేవిని ఆమె ప్రతి బ్రహ్మాండిక మాతృ-రూపమున (మాతృకలు) నమస్కరింతురు — రక్తబీజుని, దైత్యసేనలను ఎదిరించుటకు దేవతల నుండి ఉద్భవించిన ఆ శక్తులే — ఒక్క దేవి నారాయణీ బ్రాహ్మణీ, మాహేశ్వరీ, కౌమారీ, వైష్ణవీ, వారాహీ, నారసింహీ, ఐంద్రీ, శివదూతీ, చాముండాగా ప్రకటమగునని గుర్తించుచు.

Frequently Asked Questions

ఈ స్తోత్రములో పేర్కొనబడిన మాతృకా రూపములు ఎవరు?
వారు బ్రాహ్మణీ, మాహేశ్వరీ, కౌమారీ, వైష్ణవీ, వారాహీ, నారసింహీ, ఐంద్రీ, శివదూతీ, చాముండా — బ్రహ్మ, శివ, కుమార, విష్ణు, వరాహ, నృసింహ, ఇంద్రుల శక్తులను, దేవి యొక్క ఉగ్ర సంహారక రూపములను ధరించు మాతృశక్తులు.
'హంసయుక్తవిమానస్థే' దుర్గా సప్తశతిలో ఎక్కడ వచ్చును?
ఇది పదకొండవ అధ్యాయములోని నారాయణీ స్తుతి యొక్క భాగము (శ్లోకములు 12–20), శుంభుని వధ పిమ్మట ఇంద్రుడు, దేవతలు దీనిని గానము చేసిరి. ప్రతి శ్లోకము 'నారాయణి నమోఽస్తు తే' తో ముగియును.
'నారాయణి నమోఽస్తు తే' అర్థమేమి?
దీని అర్థము 'ఓ నారాయణీ, నీకు నమస్కారమగు గాక'. నారాయణీ నారాయణుని (విష్ణు) శక్తి, పరమ దేవి యొక్క ఒక నామము. మాటిమాటికి పునరావృతమగు ఈ ధ్రువపదము దేవి యొక్క ప్రతి రూపమున సంపూర్ణ శరణాగతిని వ్యక్తపరచును.
ఇది మిగిలిన నారాయణీ స్తుతికి ఎట్లు భిన్నము?
సంపూర్ణ నారాయణీ స్తుతి దేవిని జగత్తుకు ఆధారముగా, వైష్ణవీ శక్తిగా, విశ్వ బీజముగా, లక్ష్మీ, సరస్వతి, దుర్గగా స్తుతించును. ఈ ప్రత్యేక భాగము ఆమె తొమ్మిది యుద్ధ-నిపుణ మాతృకా రూపములపై కేంద్రీకరించును, ఇది ఆమె దివ్య శక్తి యొక్క అనేక స్వరూపములపై సజీవ ధ్యానముగా చేయును.

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →