જય હનુમાન જ્ઞાન ગુન સાગર, જય કપીસ તિહું લોક ઉજાગર
జయ హనుమాన్ జ్ఞాన గుణ సాగర్, జయ కపీస్ తిహుఁ లోక్ ఉజాగర్ in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
આ હનુમાન ચાલીસાની પ્રથમ ચોપાઈ છે, બે આરંભિક દોહા પછી સ્તુતિનું પ્રથમ પદ. તેમાં હનુમાનજીને 'જ્ઞાન ગુન સાગર' — જ્ઞાન અને ગુણોનો અપાર સાગર — તથા 'કપીસ' એટલે વાનરોના સ્વામી કહ્યા છે, જેમની કીર્તિ ત્રણેય લોકોને પ્રકાશિત કરે છે ('તિહું લોક ઉજાગર'). વિજય-ઘોષ રૂપે એકલા ગવાતી આ પંક્તિ સમગ્ર ચાલીસાનો ભક્તિમય સૂર નક્કી કરે છે અને હિંદુ પ્રાર્થનાની સૌથી પ્રસિદ્ધ પંક્તિઓમાંની એક છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Hanuman Chalisa (opening chaupai, verse 1) · Tulsidas · 16th century CE
ગોસ્વામી તુલસીદાસ, જેમણે રામચરિતમાનસની રચના કરી, એ જ મહાન સંત-કવિએ અવધીમાં હનુમાન ચાલીસાને ચાલીસ ચોપાઈઓ રૂપે રચી, જે આરંભિક અને સમાપન દોહાથી ઘેરાયેલી છે. બે આરંભિક દોહામાં પોતાના મનને પવિત્ર કરી તથા બળ, બુદ્ધિ અને વિદ્યાની પ્રાર્થના કર્યા પછી, તેઓ આ વિજયી અભિવાદનથી સ્તુતિનો આરંભ કરે છે, હનુમાનને જ્ઞાનના સાગર અને ત્રણેય લોકોના પ્રકાશક રૂપે નમન કરતાં.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
ભક્તો માને છે કે 'જ્ઞાનના સાગર'ને આ જયકારાથી ચાલીસાનો આરંભ કરવો જ બુદ્ધિને તીક્ષ્ણ કરી દે છે; અનેક વિદ્યાર્થી અને સાધક અધ્યયન પહેલાં આ એક પંક્તિનો પાઠ કરે છે, એ વિશ્વાસથી કે જ્ઞાન ગુન સાગર હનુમાન સ્પષ્ટતા આપશે અને ભ્રમ દૂર કરશે.
મંત્ર
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
જય હનુમાન જ્ઞાન ગુન સાગર। જય કપીસ તિહું લોક ઉજાગર॥
Jai Hanuman Gyan Gun Sagar. Jai Kapis Tihun Lok Ujagar.
અર્થ:હે હનુમાન! તમે જ્ઞાન અને ગુણોના સાગર છો, તમારી જય હો! હે કપીશ્વર (વાનરોના સ્વામી)! તમે ત્રણેય લોકોને પ્રકાશિત કરનારા છો, તમારી જય હો!
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
జయ హనుమాన్ జ్ఞాన గుణ సాగర్, జయ కపీస్ తిహుఁ లోక్ ఉజాగర్ પાઠના લાભ
હનુમાનને જ્ઞાનના સાગર રૂપે આવાહિત કરે છે — બુદ્ધિ અને જ્ઞાનની સ્પષ્ટતાની કામના માટે વાંચવામાં આવે છે
કોઈ પણ હનુમાન ઉપાસનાના આરંભનું શુભ વિજય-મંગલાચરણ
પાઠના આરંભમાં જ મનને ભક્તિ અને આત્મવિશ્વાસથી ભરી દે છે
હનુમાનને 'કપીસ' અને 'તિહું લોક ઉજાગર' કહેવું ભક્તને તેમની સર્વવ્યાપી કીર્તિ સાથે જોડે છે
મંદિરો અને શોભાયાત્રાઓમાં ઘણીવાર એકલા જયકારા (વિજય-ઘોષ) રૂપે ગવાય છે
મનની જડતા દૂર કરે છે અને આધ્યાત્મિક અધ્યયન માટે ઉત્સાહ જગાડે છે
జయ హనుమాన్ జ్ఞాన గుణ సాగర్, జయ కపీస్ తిహుఁ లోక్ ఉజాగర్ જપ વિધિ
આ આરંભિક ચોપાઈને ઊંચા, આનંદમય સ્વરમાં હનુમાનના જયકારા રૂપે ગાઓ. સમગ્ર હનુમાન ચાલીસાનો આરંભ કરતી વખતે તે પ્રથમ પંક્તિ રૂપે આદર્શ છે, અથવા તેને જ્ઞાન અને દિવસના શુભ આરંભ માટે એકલા 11 કે 21 વાર પુનરાવર્તિત કરી શકાય. હનુમાનની પ્રતિમા કે ઊગતા સૂર્ય તરફ મુખ કરીને બેસો, 'જય હનુમાન' પર હાથ જોડો, અને હૃદયને તેમના અસીમ જ્ઞાન (જ્ઞાન ગુન સાગર)ના ભાવથી ભરાઈ જવા દો.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ జయ హనుమాన్ జ్ఞాన గుణ సాగర్, జయ కపీస్ తిహుఁ లోక్ ఉజాగర్ શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ