మహామృత్యుంజయ మంత్రం — Word-by-Word Meaning
महामृत्युंजय मंत्र
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
ॐ
Om
పవిత్ర ఆది నాదం, బ్రహ్మ ప్రతీక — పరమ దివ్య సత్యం
त्र्यम्बकम्
Tryambakam
త్రినేత్రుడు (శివుడు) — ఆయన మూడు కన్నులు సూర్యుడు (కుడి), చంద్రుడు (ఎడమ), అగ్ని (మూడవ నేత్రం)
यजामहे
Yajamahe
మనం ఆరాధిస్తాము / గౌరవిస్తాము / అర్పిస్తాము — సామూహిక, నిరంతర ఉపాసన
सुगन्धिम्
Sugandhim
దివ్య సుగంధభరితుడు / ఉత్తమ సారం కలవాడు — సమస్త సృష్టిలో వ్యాపించిన అంతరంగ సారం
पुष्टिवर्धनम्
Pushtivardhanam
పోషణను పెంచి బలపరిచేవాడు — సమస్త వృద్ధి, బలం, సమృద్ధికి మూలం
उर्वारुकम्
Urvarukam
పండిన దోసకాయ (లేదా పెద్ద కాకర) — ముఖ్య రూపకం: సహజంగా వేరుపడే పరిపక్వ ఆత్మ
इव
Iva
వలే / లాగా — రూపకాన్ని ప్రార్థనతో జతచేసే ఉపమా పదం
बन्धनात्
Bandhanan
తన బంధనం నుండి / తనను పట్టి ఉంచే తీగ నుండి — ఆసక్తి, కర్మ, అహంకారం, భయం
मृत्योः
Mrityoh
మృత్యువు నుండి — భౌతిక మరణం, మృత్యుభయం, తప్పనిసరి పునర్జన్మ
मुक्षीय
Mukshiya
విముక్తులను చేయుగాక / స్వేచ్ఛనిచ్చుగాక — కేంద్ర ప్రార్థన, 'మోక్షం' అదే మూలం నుండి
मा
Maa
కాదు / వద్దు — సూక్ష్మ నిషేధం
अमृतात्
Amritat
అమృతత్వం నుండి / అమర తత్వం నుండి — మనలను దివ్య శాశ్వత మూలం నుండి వేరు చేయవద్దు
Complete Translation
దివ్య సుగంధభరితుడూ, సకల ప్రాణులను పోషించి బలపరిచేవాడూ అయిన త్రినేత్రుడు (శివుడు)ని మనం ఆరాధిస్తాము. పండిన దోసకాయ తీగ నుండి సహజంగా వేరుపడినట్లు — ఆయన మనలను మృత్యువు (మరియు మృత్యుభయం) నుండి విముక్తులను చేయుగాక, కానీ అమృతత్వం (మోక్షం) నుండి కాదు.
Origin & History
Source: Rigveda (7.59.12)
Author: Rishi Vasishtha
Period: 1500 BCE
మహామృత్యుంజయ మంత్రం ఋషి వసిష్ఠునికి ప్రకటితమై, తరువాత బాలుడు మార్కండేయుని కథకు కేంద్రమైంది. మార్కండేయునికి 16 ఏళ్ల వయసులో మృత్యువు నిశ్చయమైనప్పుడు, అతని తండ్రి ఈ మంత్రాన్ని నేర్పారు. 16వ పుట్టినరోజున యమధర్మరాజు అతనిని తీసుకెళ్లడానికి వచ్చినప్పుడు, మార్కండేయుడు శివలింగాన్ని కౌగిలించుకొని ఈ మంత్రాన్ని జపిస్తూ ఉన్నాడు. భగవాన్ శివుడు ప్రత్యక్షమై, యముని ఓడించి, మార్కండేయునికి అమర జీవన వరాన్ని ప్రసాదించారు. అందుకే ఈ మంత్రాన్ని మృత-సంజీవని మంత్రం అంటారు.
Frequently Asked Questions
మహామృత్యుంజయ మంత్రం అంటే ఏమిటి?▼
మహామృత్యుంజయ మంత్రం (ఓం త్ర్యంబకం యజామహే) ఋగ్వేదం (7.59.12) నుండి తీసుకోబడిన వైదిక మంత్రం, ఇది భగవాన్ శివునికి మృత్యుంజయ రూపంలో అంకితమైంది. ఇది వైదిక సంప్రదాయపు అత్యంత శక్తివంతమైన ఆరోగ్య, రక్షణ మంత్రం, రోగం, భయం, ప్రమాదం, అపమృత్యువుపై విజయం, ఆధ్యాత్మిక మోక్షం కోసం జపిస్తారు.
మహామృత్యుంజయ మంత్రం పదాల అర్థం ఏమిటి?▼
ఓం = ఆది నాదం. త్ర్యంబకం = త్రినేత్రుడు (శివుడు). యజామహే = మనం ఆరాధిస్తాము. సుగంధిం = దివ్య సుగంధభరితుడు. పుష్టివర్ధనం = సర్వపోషకుడు, బలప్రదాత. ఉర్వారుకమివ = పండిన దోసకాయ వలే. బంధనాత్ = తన బంధనం (తీగ) నుండి. మృత్యోః = మృత్యువు నుండి. ముక్షీయ = మనలను విముక్తులను చేయుగాక. మా అమృతాత్ = అమృతత్వం నుండి కాదు — మనలను దివ్యం నుండి వేరు చేయవద్దు.
మహామృత్యుంజయ మంత్రాన్ని ఎన్నిసార్లు జపించాలి?▼
108 సార్లు సాంప్రదాయ విధానం, ఉత్తమంగా రుద్రాక్ష మాలతో. క్రమమైన అభ్యాసం కోసం రోజుకు 11 సార్లు ఎంతో శ్రేయస్కరం. మహామృత్యుంజయ పురశ్చరణ (సఘన సాధన) కోసం 1,25,000 సార్లు విధానం. రోగం లేదా సంకట సమయంలో: 40 రోజులు రోజుకు 108 సార్లు.
మహామృత్యుంజయ మంత్రం, మృత్యుంజయ మంత్రం మధ్య తేడా ఏమిటి?▼
రెండూ ఒకే మంత్రం. మృత్యుంజయ అంటే మృత్యువును జయించేవాడు. మహా అంటే గొప్ప — కాబట్టి మహామృత్యుంజయ అంటే మృత్యువుపై మహా విజయం. దీనిని రుద్ర మంత్రం, త్ర్యంబక మంత్రం, మృత-సంజీవని మంత్రం అని కూడా అంటారు.
మహామృత్యుంజయ మంత్రాన్ని ఎప్పుడు జపించాలి?▼
బ్రహ్మ ముహూర్తం (సూర్యోదయానికి 1.5 గంటల ముందు) అత్యంత శక్తివంతమైన సమయం. సోమవారం అత్యంత పవిత్ర దినం — శివుని దినం. ప్రదోషం, మహాశివరాత్రి సంవత్సరపు ఉత్తమ సందర్భాలు. రోగం, భయం, ప్రమాదం, మరణ సమీపంలో లేదా ఏదైనా జీవన సంకట సమయంలో జపించండి.
మహామృత్యుంజయ మంత్రం, గాయత్రీ మంత్రం మధ్య తేడా ఏమిటి?▼
రెండూ ఉత్తమ వైదిక మంత్రాలే కానీ వేర్వేరు ప్రయోజనాలు కలవి. గాయత్రీ మంత్రం (ఋగ్వేదం 3.62.10) సూర్యుని దివ్య బుద్ధి రూపంలో ఆరాధిస్తుంది — ఇది మనసును ప్రకాశింపజేసి జ్ఞానాన్ని ఇస్తుంది. మహామృత్యుంజయ శివుని మృత్యుంజయ రూపంలో ఆరాధిస్తుంది — ఇది ఆరోగ్యం, రక్షణ, మోక్షం ఇస్తుంది. రెండూ పరస్పర పూరకాలుగా భావిస్తారు.
స్త్రీలు మహామృత్యుంజయ మంత్రాన్ని జపించవచ్చా?▼
అవును, తప్పకుండా. ఈ మంత్రం సకల మానవులకు. ఋగ్వేదంలో దివ్యాన్ని అన్వేషించే అందరికీ అందుబాటులో ఉండే మంత్రాలున్నాయి. మంత్రం స్వయంగా 'యజామహే' — మనం ఆరాధిస్తాము — అంటుంది, ఇది ఎలాంటి లింగభేదం లేని సామూహిక ప్రార్థన.
మహామృత్యుంజయ మంత్రం సరైన ఉచ్చారణ ఏమిటి?▼
ముఖ్య ఉచ్చారణ అంశాలు: త్ర్యంబకం = త్ర్య-అం-బ-కం ('త్ర్య' ఒకే అక్షరం, 'త్రి-యం' కాదు). యజామహే = య-జా-మ-హే. సుగంధిం = సు-గంధి-o. పుష్టివర్ధనం = పుష్టి-వర్ధ-నం. ఉర్వారుకమివ = ఉర్-వా-రు-క-మి-వ. మృత్యోర్ముక్షీయ = మృత్యోర్-ముక్షీ-య. మా అమృతాత్ = మా-అమ్-రి-తాత్.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →