Mantra.Tips

నారాయణ సూక్తం Meaning — Line by Line

नारायण सूक्तम्

Every verse and every word explained in English & Hindi

Meaning — Line by Line

Every verse of నారాయణ సూక్తం with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.

Jump to a verse ▾
  1. Verse 1. Om saha navavatu, saha nau bhunaktu, saha viryam karavavahai;
  2. Verse 2. Om sahasrashirsham devam vishvaksham vishvashambhuvam;
  3. Verse 3. Vishvatah paramannityam vishvam Narayanam Harim;
  4. Verse 4. Patim vishvasyatmeshvaram shashvatam shivamachyutam;
  5. Verse 5. Narayanaparo jyotiratma Narayanah parah;
  6. Verse 6. Narayanaparo dhyata dhyanam Narayanah parah;
  7. Verse 7. Antarbahishcha tatsarvam vyapya Narayanah sthitah;
  8. Verse 8. Padmakoshapratikasham hridayam chapyadhomukham;
  9. Verse 9. Jvalamalakulam bhati vishvasyayatanam mahat;
  10. Verse 10. Tasyante sushiram sukshmam tasminsarvam pratishthitam;
  11. Verse 11. So'grabhugvibhajantishthannaharamajarah kavih;
  12. Verse 12. Santapayati svam dehamapadatalamastakah;
  13. Verse 13. Nilatoyadamadhyasthadvidyullekheva bhasvara;
  14. Verse 14. Tasyah shikhaya madhye paramatma vyavasthitah;
  15. Verse 15. Ritam satyam param brahma purusham krishnapingalam;
  16. Verse 16. Om Narayanaya vidmahe Vasudevaya dhimahi;
Verse 1#

Om saha navavatu, saha nau bhunaktu, saha viryam karavavahai;

सह नाववतु। सह नौ भुनक्तु। सह वीर्यं करवावहै। तेजस्विनावधीतमस्तु मा विद्विषावहै॥ शान्तिः शान्तिः शान्तिः॥

Om saha navavatu, saha nau bhunaktu, saha viryam karavavahai; Tejasvinavadhitamastu ma vidvishavahai. Om shantih shantih shantih.

Meaningఓం। ఆయన మన ఇద్దరినీ రక్షించుగాక; మన ఇద్దరినీ పోషించుగాక; మనం కలిసి ఉత్సాహంతో పనిచేయుదుముగాక; మన అధ్యయనం తేజోవంతంగా, ఫలవంతంగా ఉండుగాక; మనం ఎన్నడూ పరస్పరం ద్వేషించకుందుముగాక. ఓం శాంతి, శాంతి, శాంతి.

Verse 2#

Om sahasrashirsham devam vishvaksham vishvashambhuvam;

सहस्रशीर्षं देवं विश्वाक्षं विश्वशम्भुवम्। विश्वं नारायणं देवमक्षरं परमं पदम्॥

Om sahasrashirsham devam vishvaksham vishvashambhuvam; Vishvam Narayanam devamaksharam paramam padam.

Meaningఓం। సహస్ర శిరస్సులు కలవాడు, సర్వనేత్రుడు, సమస్త శుభాలకు మూలం; నారాయణుడు సర్వవ్యాపి ప్రభువు, అక్షరుడు, పరమ ధామం.

Verse 3#

Vishvatah paramannityam vishvam Narayanam Harim;

विश्वतः परमान्नित्यं विश्वं नारायणं हरिम्। विश्वमेवेदं पुरुषस्तद्विश्वमुपजीवति॥

Vishvatah paramannityam vishvam Narayanam Harim; Vishvamevedam purushastadvishvamupajivati.

Meaningఎల్లప్పుడూ విశ్వానికి అతీతుడు, శాశ్వతుడు, ఈ విశ్వమే నారాయణుడు, హరి; ఈ సమస్త జగత్తు పురుషుడే, ఆయనపైనే ఇది నిలిచి ఉన్నది.

Verse 4#

Patim vishvasyatmeshvaram shashvatam shivamachyutam;

पतिं विश्वस्यात्मेश्वरं शाश्वतं शिवमच्युतम्। नारायणं महाज्ञेयं विश्वात्मानं परायणम्॥

Patim vishvasyatmeshvaram shashvatam shivamachyutam; Narayanam mahajneyam vishvatmanam parayanam.

Meaningవిశ్వానికి ప్రభువు, ఆత్మకు అధిపతి, శాశ్వతుడు, శుభకరుడు, క్షయరహితుడు; నారాయణుడు పరమ జ్ఞేయుడు, సర్వ ఆత్మ, సర్వోత్తమ ఆశ్రయం.

Verse 5#

Narayanaparo jyotiratma Narayanah parah;

नारायणपरो ज्योतिरात्मा नारायणः परः। नारायणपरं ब्रह्म तत्त्वं नारायणः परः॥

Narayanaparo jyotiratma Narayanah parah; Narayanaparam brahma tattvam Narayanah parah.

Meaningనారాయణుడు పరమ జ్యోతి, ఆత్మ పరమ నారాయణుడు; నారాయణుడు పరమ బ్రహ్మము, పరమ నారాయణుడే ఆ సత్యం.

Verse 6#

Narayanaparo dhyata dhyanam Narayanah parah;

नारायणपरो ध्याता ध्यानं नारायणः परः। यच्च किञ्चिज्जगत्सर्वं दृश्यते श्रूयतेऽपि वा॥

Narayanaparo dhyata dhyanam Narayanah parah; Yachcha kinchijjagatsarvam drishyate shruyate'pi va.

Meaningనారాయణుడు పరమ ధ్యాత, ధ్యానమే పరమ నారాయణుడు; మరియు ఏది ఉన్నదో — ఈ సమస్త జగత్తు, చూసినా విన్నా —

Verse 7#

Antarbahishcha tatsarvam vyapya Narayanah sthitah;

अन्तर्बहिश्च तत्सर्वं व्याप्य नारायणः स्थितः। अनन्तमव्ययं कविं समुद्रेऽन्तं विश्वशम्भुवम्॥

Antarbahishcha tatsarvam vyapya Narayanah sthitah; Anantamavyayam kavim samudre'ntam vishvashambhuvam.

Meaning— లోపల, వెలుపల, అన్నింటిలో వ్యాపించి, నారాయణుడు నిలిచి ఉన్నాడు: అనంతుడు, అక్షరుడు, సర్వదర్శి, సముద్రమే ఎల్ల కలవాడు, విశ్వ శుభానికి మూలం.

Verse 8#

Padmakoshapratikasham hridayam chapyadhomukham;

पद्मकोशप्रतीकाशं हृदयं चाप्यधोमुखम्। अधो निष्ट्या वितस्त्यान्ते नाभ्यामुपरि तिष्ठति॥

Padmakoshapratikasham hridayam chapyadhomukham; Adho nishtya vitastyante nabhyamupari tishthati.

Meaningతామర మొగ్గవంటిది హృదయం, క్రిందికి ముఖం పెట్టి; కంఠం క్రింద ఒక జాన, నాభికి పైన అది ఉన్నది.

Verse 9#

Jvalamalakulam bhati vishvasyayatanam mahat;

ज्वालामालाकुलं भाति विश्वस्यायतनं महत्। सन्ततं सिराभिस्तु लम्बत्याकोशसन्निभम्॥

Jvalamalakulam bhati vishvasyayatanam mahat; Santatam sirabhistu lambatyakoshasannibham.

Meaningజ్వాల మాలలతో అది ప్రకాశిస్తుంది, విశ్వానికి మహా ధామం; నాడులచే నిరంతరం ధరించబడి, మూసిన మొగ్గవలె వేలాడుతుంది.

Verse 10#

Tasyante sushiram sukshmam tasminsarvam pratishthitam;

तस्यान्ते सुषिरं सूक्ष्मं तस्मिन्सर्वं प्रतिष्ठितम्। तस्य मध्ये महानग्निर्विश्वार्चिर्विश्वतोमुखः॥

Tasyante sushiram sukshmam tasminsarvam pratishthitam; Tasya madhye mahanagnirvishvarchirvishvatomukhah.

Meaningదాని చివర సూక్ష్మ రంధ్రం ఉన్నది, అందులోనే సమస్తం ప్రతిష్ఠితమై ఉన్నది; దాని మధ్య మహా అగ్ని ఉన్నది, అన్ని వైపులా ప్రజ్వలిస్తూ, సకల దిశలవైపు ముఖం పెట్టి.

Verse 11#

So'grabhugvibhajantishthannaharamajarah kavih;

सोऽग्रभुग्विभजन्तिष्ठन्नाहारमजरः कविः। तिर्यगूर्ध्वमधःशायी रश्मयस्तस्य सन्तताः॥

So'grabhugvibhajantishthannaharamajarah kavih; Tiryagurdhvamadhahshayi rashmayastasya santatah.

Meaningమొదటి భోక్త, అన్నాన్ని పంచుతూ నిలిచి, క్షయరహితుడు, జ్ఞాని; అడ్డంగా పడుకుని, పైన క్రింద, అతని కిరణాలు విరామం లేకుండా వ్యాపించి ఉన్నాయి.

Verse 12#

Santapayati svam dehamapadatalamastakah;

सन्तापयति स्वं देहमापादतलमस्तकः। तस्य मध्ये वह्निशिखा अणीयोर्ध्वा व्यवस्थिता॥

Santapayati svam dehamapadatalamastakah; Tasya madhye vahnishikha aniyordhva vyavasthita.

Meaningఅతడు తన శరీరాన్ని పాదాల అరికాళ్ల నుండి శిరస్సు వరకు తపింపజేస్తాడు. ఆ అగ్ని మధ్య ఒక జ్వాలాశిఖ ఉన్నది, అత్యంత సూక్ష్మం, పైకి ముఖం పెట్టి.

Verse 13#

Nilatoyadamadhyasthadvidyullekheva bhasvara;

नीलतोयदमध्यस्थाद्विद्युल्लेखेव भास्वरा। नीवारशूकवत्तन्वी पीता भास्वत्यणूपमा॥

Nilatoyadamadhyasthadvidyullekheva bhasvara; Nivarashukavattanvi pita bhasvatyanupama.

Meaningనీలి వర్షమేఘం మధ్య నిలిచిన మెరుపు రేఖవలె ప్రకాశమానం; వరి గింజ తీక్ష్ణ అగ్రభాగంవలె సన్నని, స్వర్ణమయం, ప్రకాశవంతం, అణువంత.

Verse 14#

Tasyah shikhaya madhye paramatma vyavasthitah;

तस्याः शिखाया मध्ये परमात्मा व्यवस्थितः। ब्रह्म शिवः हरिः सेन्द्रः सोऽक्षरः परमः स्वराट्॥

Tasyah shikhaya madhye paramatma vyavasthitah; Sa brahma sa shivah sa harih sendrah so'ksharah paramah svarat.

Meaningఆ జ్వాల మధ్య పరమాత్మ నిలిచి ఉన్నాడు: ఆయన బ్రహ్మ, ఆయన శివుడు, ఆయన హరి, ఆయన ఇంద్రుడు; ఆయన అక్షరుడు, పరముడు, స్వయంప్రకాశ సార్వభౌముడు.

Verse 15#

Ritam satyam param brahma purusham krishnapingalam;

ऋतं सत्यं परं ब्रह्म पुरुषं कृष्णपिङ्गलम्। ऊर्ध्वरेतं विरूपाक्षं विश्वरूपाय वै नमो नमः॥

Ritam satyam param brahma purusham krishnapingalam; Urdhvaretam virupaksham vishvarupaya vai namo namah.

Meaningఋతము, సత్యము, పరమ బ్రహ్మము, శ్యామ-పీతవర్ణ పురుషుడు, సదా బ్రహ్మచారి, విచిత్ర-నేత్రుడు — ఆ విశ్వరూపునికి మాటిమాటికీ నమస్కారం.

Verse 16#

Om Narayanaya vidmahe Vasudevaya dhimahi;

नारायणाय विद्महे वासुदेवाय धीमहि। तन्नो विष्णुः प्रचोदयात्॥ शान्तिः शान्तिः शान्तिः॥

Om Narayanaya vidmahe Vasudevaya dhimahi; Tanno Vishnuh prachodayat. Om shantih shantih shantih.

Meaningఓం। మనం నారాయణుని తెలుసుకొనుదముగాక, వాసుదేవుని ధ్యానించుదముగాక; ఆ విష్ణువు మనలను ప్రేరేపించుగాక. ఓం శాంతి, శాంతి, శాంతి.

Word-by-Word Breakdown

सहस्रशीर्षं
Sahasrashirsham
సహస్ర శిరస్సులు కలవాడు
विश्वाक्षं
Vishvaksham
సర్వత్ర నేత్రాలు, సర్వదర్శి
विश्वशम्भुवम्
Vishvashambhuvam
విశ్వ శ్రేయస్సుకు మూలం
नारायणं
Narayanam
నారాయణుడు — అందరికీ పరమ ఆశ్రయం
अक्षरं
Aksharam
అక్షరుడు, శాశ్వతుడు
परमं पदम्
Paramam Padam
పరమ ధామం
हरिम्
Harim
హరి — దుఃఖహారి
आत्मेश्वरं
Atmeshvaram
సమస్త ఆత్మలకు ప్రభువు
शाश्वतं
Shashvatam
శాశ్వతుడు
अच्युतम्
Achyutam
అచ్యుతుడు — ఎన్నడూ చలించనివాడు
ज्योतिः
Jyotih
జ్యోతి, ప్రకాశం
ब्रह्म
Brahma
పరమ సత్యం బ్రహ్మము
तत्त्वं
Tattvam
పరమ తత్త్వం
ध्याता
Dhyata
ధ్యాత — ధ్యానించేవాడు
ध्यानं
Dhyanam
ధ్యానమే
व्याप्य
Vyapya
వ్యాప్తుడు, సర్వత్ర నిండినవాడు

Origin & History

Source: Taittiriya Aranyaka (Yajurveda)

Author: Vedic Rishis

Period: 1200-800 BCE

నారాయణ సూక్తం కృష్ణ యజుర్వేదపు తైత్తిరీయ ఆరణ్యకంలో కనిపిస్తుంది. ఇది వైష్ణవ సంప్రదాయంలో నిత్యం గానం చేయబడే పంచ సూక్తాలలో (ఐదు సూక్తాలు) ఒకటి. ఈ సూక్తం క్రమబద్ధంగా నారాయణుడే పరమ వాస్తవికత అని స్థాపిస్తుంది — అతడే జ్యోతి, ఆత్మ, సత్యం, ధ్యాత మరియు ధ్యానం స్వయం. నారాయణుని నుండి వేరుగా ఏదీ ఉనికిలో లేదు.

Frequently Asked Questions

నారాయణ సూక్తం అంటే ఏమిటి?
తైత్తిరీయ ఆరణ్యకం (యజుర్వేదం) లోని ఒక వైదిక సూక్తం, ఇది నారాయణుడే (విష్ణువు) అన్నింటినీ వ్యాపించిన పరమ వాస్తవికత అని ప్రకటిస్తుంది. ఇది వైష్ణవ ధర్మపు మూలాధార గ్రంథాలలో ఒకటి.
నారాయణ అంటే అర్థం ఏమిటి?
'నర' అంటే సమస్త ప్రాణుల సమూహం, 'అయన' అంటే ఆశ్రయం లేదా నివాసం. కాబట్టి నారాయణ అంటే 'సమస్త ప్రాణుల ఆశ్రయం' — సమస్త అస్తిత్వానికి పరమ ఆశ్రయం.
ఇది పురుష సూక్తం నుండి ఎలా భిన్నం?
పురుష సూక్తం విరాట్ పురుషుడు సృష్టిని రచించడానికి తనను తాను బలిదానం చేసిన విధానాన్ని వర్ణిస్తుంది. నారాయణ సూక్తం ఆ విరాట్ పురుషుడే నారాయణుడని మరియు అతడు అన్నింటినీ వ్యాపించి ఉన్నాడని ప్రకటిస్తుంది. ఇవి పరస్పర పూరకాలు — ఒకటి సృష్టిని వర్ణిస్తుంది, మరొకటి సృష్టికర్తను గుర్తింపజేస్తుంది.

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →