ప్రజ్ఞానం బ్రహ్మ (ప్రజ్ఞానమే బ్రహ్మము) — Word-by-Word Meaning
प्रज्ञानं ब्रह्म
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
प्रज्ञानम्
prajñānam
శుద్ధ చైతన్యము, పరమోన్నత జ్ఞానము, సమస్త అనుభవాన్ని ప్రకాశింపజేసే ఎరుక
प्र
pra
'పూర్తిగా, సర్వోత్తమంగా' అనే అర్థంగల ఉపసర్గ — పరిపూర్ణమైన, అత్యున్నత జ్ఞానాన్ని సూచిస్తుంది
ज्ञानम्
jñānam
జ్ఞానము, తెలుసుకోవడం, బోధ
ब्रह्म
brahma
బ్రహ్మము, అనంతమైన పరమ సత్యము
प्रज्ञानं ब्रह्म
prajñānaṁ brahma
'చైతన్యమే బ్రహ్మము' — శుద్ధ ఎరుకను పరతత్త్వంతో అభిన్నంగా చూపే మహావాక్యము
एष ब्रह्मा
eṣa brahmā
ఈ (చైతన్యమే) సృష్టికర్త బ్రహ్మదేవుడు (పూర్తి సందర్భంలో)
एष इन्द्रः
eṣa indraḥ
ఇదే ఇంద్రుడు మరియు సమస్త దేవతలు (చైతన్యమే అందరికీ ఆధారము)
एतेन प्रज्ञेनात्मना
etena prajñenātmanā
ఈ ప్రజ్ఞాన-స్వరూప ఆత్మ ద్వారానే మనిషి ఈ లోకము నుండి పైకి ఎగసి (అమరత్వము పొందుతాడు)
प्रज्ञां प्रतिष्ठा
prajñā pratiṣṭhā
ప్రజ్ఞానమే (సమస్త అస్తిత్వానికి) ప్రతిష్ఠ, పునాది
प्रज्ञानेत्रः
prajñānetraḥ
ప్రజ్ఞానమే నేత్రముగా/మార్గదర్శిగా గలది — విశ్వమంతా చైతన్యముచే నడిపించబడుతున్నది
Complete Translation
ప్రజ్ఞానము (శుద్ధ చైతన్యము) బ్రహ్మమే. దేనిచేత మనిషి చూస్తాడో, వింటాడో, తెలుసుకుంటాడో, జీవిస్తాడో ఆ చైతన్యమే అనంతమైన బ్రహ్మము; ఈ చైతన్యమే బ్రహ్మదేవుడు, సమస్త దేవతలు, పంచమహాభూతాలు మరియు సర్వ ప్రాణులు; ఇదంతా ప్రజ్ఞానముచేతనే నడిపించబడి, ప్రజ్ఞానముపైనే ప్రతిష్ఠితమై ఉన్నది. ప్రజ్ఞానమే బ్రహ్మము.
Origin & History
Source: Aitareya Upanishad, Verse 3.1.3
Author: Traditional (Upanishadic)
Period: Vedic / Upanishadic
ఐతరేయ ఉపనిషత్తు మూడవ అధ్యాయం ప్రశ్నిస్తుంది: 'మనం ఉపాసించే ఈ ఆత్మ ఎవరు? దేనిచేత మనిషి చూస్తాడు, వింటాడు, వాసన చూస్తాడు, మాట్లాడతాడు, వివేచిస్తాడు?' ఋషి సమాధానం — అది ప్రజ్ఞానము (చైతన్యము); అది సమస్త ఇంద్రియాలపైనా, సృష్టి అంతటిపైనా అధిష్ఠితమై ఉన్నది — దేవతలు, ఋషులు, మనుషులు, జంతువులు, పంచభూతాలు అన్నీ దానిచేతనే నడిపించబడి దానిపైనే ఆధారపడి ఉన్నాయి. ఈ విచారణ సారాంశంగా ఉపనిషత్తు 'ప్రజ్ఞానం బ్రహ్మ — చైతన్యమే బ్రహ్మము' అని ప్రకటించి, శుద్ధ ఎరుకను పరమ సత్యంగా ప్రతిష్ఠించింది.
Frequently Asked Questions
ప్రజ్ఞానం బ్రహ్మ అంటే అర్థమేమిటి?▼
ప్రజ్ఞానం బ్రహ్మ అంటే 'చైతన్యమే బ్రహ్మము'. మనం గ్రహించడానికీ జీవించడానికీ ఆధారమైన శుద్ధ ఎరుక — ఆ తెలుసుకునే సాన్నిధ్యమే — పరమ సత్యమైన బ్రహ్మమని ఇది బోధిస్తుంది.
ప్రజ్ఞానం బ్రహ్మ ఎక్కడి నుండి వచ్చింది?▼
ఇది ఋగ్వేదానికి చెందిన ఐతరేయ ఉపనిషత్తు (3.1.3) నుండి వచ్చింది. ఇది ఋగ్వేదంతో ముడిపడిన మహావాక్యము అంటే 'మహా వచనము'.
ప్రజ్ఞానం బ్రహ్మకు, అహం బ్రహ్మాస్మికి తేడా ఏమిటి?▼
రెండూ ఒకే అద్వైత సత్యాన్ని సూచించే మహావాక్యాలు. ప్రజ్ఞానం బ్రహ్మ బ్రహ్మ స్వరూపాన్ని చైతన్యంగా నిర్వచిస్తే, అహం బ్రహ్మాస్మి సాధకుని ప్రత్యక్ష అనుభూతి — 'నేనే బ్రహ్మము'. తత్ త్వమ్ అసి, అయమ్ ఆత్మా బ్రహ్మలతో కలిసి ఇవి నాలుగు మహావాక్యాలు.
ప్రజ్ఞానం బ్రహ్మపై ధ్యానం ఎలా చేయాలి?▼
మీరు అనుభవించేదంతా ఎరుకలోనే ప్రకటమవుతుందని, ఆ ఎరుక ఒక విషయం కాదు, మీ స్వస్వరూపమేనని మననం చేయండి. దానిని స్వయంప్రకాశంగా, అపరిమితంగా గుర్తించి, మారే దేహ-మనస్సులతో కాక దానితోనే తాదాత్మ్యం చెందండి. ఇదే మోక్షానికి దారితీసే చింతన.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →