శివ తాండవ స్తోత్రం — Complete Lyrics
शिव तांडव स्तोत्रम्
Sanskrit text with English transliteration and translation
Verse 1
जटाटवी गलज्जल प्रवाह पावितस्थले
गलेवलम्ब्य लम्बितां भुजङ्गतुङ्गमालिकाम् ।
डमड्डमड्डमड्डमन्निनादवड्डमर्वयं
चकार चण्डताण्डवं तनोतु नः शिवः शिवम् ॥
Jatatavi galajjala pravaha pavitasthale
Galevalambya lambitam bhujangatungamalikam
Damaddamaddamaddamanninadavaddamarvayam
Chakara chandatandavam tanotu nah shivah shivam
ఆయన జటారూప అడవి నుండి ప్రవహించే పవిత్ర గంగా ధార నేలను పావనం చేస్తుంది; మెడలో ఎత్తైన సర్పమాల వేలాడుతోంది. 'డమడ్-డమడ్-డమడ్' అని డమరుకాన్ని మోగిస్తూ శివుడు ఉగ్ర తాండవం చేశాడు — ఆయన మనకు శుభం ప్రసాదించుగాక.
Verse 2
जटाकटाहसम्भ्रमभ्रमन्निलिम्पनिर्झरी
विलोलवीचिवल्लरी विराजमानमूर्धनि ।
धगद्धगद्धगज्ज्वलल्ललाट पट्टपावके
किशोरचन्द्रशेखरे रतिः प्रतिक्षणं मम ॥
Jatakatahasambhramabhramannilimpanirjhari
Vilolavichivallari virajamanamurdhani
Dhagaddhagaddhagajjvalallalata pattapavake
Kishorachandrashekhare ratih pratikshanam mama
నా మనస్సు ప్రతిక్షణం శివునిలో ఆనందిస్తుంది — ఎవరి శిరస్సుపై జటాజూటంలో దివ్య గంగ సుడులు తిరుగుతుందో, ఎవరి నుదుటిపై 'ధగద్-ధగద్-ధగద్' అని అగ్ని జ్వలిస్తుందో, ఎవరు చంద్రవంకను శిరోభూషణంగా ధరించారో.
Verse 3
धराधरेन्द्र नन्दिनी विलासबन्धु बन्धुर
स्फुरद्दिगन्त सन्तति प्रमोद मानमानसे ।
कृपाकटाक्षधोरणी निरुद्ध दुर्धरापदि
क्वचिद्दिगम्बरे मनोविनोदमेतु वस्तुनि ॥
Dharadharendra nandini vilasabandhu bandhura
Sphuraddiganta santati pramoda manamanase
Kripakatakshadhorani niruddha durdharapadi
Kvachiddigambare manovinodametu vastuni
నా మనస్సు దిగంబర శివునిలో ఆనందం పొందుగాక — పర్వతరాజ పుత్రి (పార్వతి) ప్రియ సఖుడు, సమస్త లోకాలలో మనస్సు ఆనందించే వాడు, ఎవరి కరుణాపూర్ణ క్రీగంట అత్యంత భయంకర ఆపదలను అడ్డుకుంటుందో.
Verse 4
जटाभुजङ्ग पिङ्गल स्फुरत्फणा मणिप्रभा
कदम्ब कुङ्कुम द्रव प्रलिप्त दिग्वधूमुखे ।
मदान्ध सिन्धुर स्फुरत्त्वगुत्तरीयमेदुरे
मनो विनोदमद्भुतं बिभर्तु भूतभर्तरि ॥
Jatabhujanga pingala sphuratphana maniprabha
Kadamba kunkuma drava pralipta digvadhumukhe
Madandha sindhura sphurattvaguttariyamedure
Mano vinodamadbhutam bibhartu bhutabhartari
ప్రాణుల పోషకుడైన శివునిలో నా మనస్సు అద్భుత ఆనందం పొందుగాక — ఆయన జటలలోని మణిఫణ సర్పాల పింగళ కాంతి దిక్కుల ముఖాలను కదంబ-కుంకుమ లేపనంలా అలంకరిస్తుంది, గజచర్మం ఆయన మెరిసే ఉత్తరీయం.
Verse 5
सहस्रलोचन प्रभृत्यशेषलेख शेखर
प्रसूनधूलि धोरणी विधूसराङ्घ्रि पीठभूः ।
भुजङ्गराजमालया निबद्ध जाटजूटकः
श्रियै चिराय जायतां चकोरबन्धु शेखरः ॥
Sahasralochana prabhrityasheshalekha shekhara
Prasunadhuli dhorani vidhusaranghri pithabhuh
Bhujangarajamalaya nibaddha jatajutakah
Shriyai chiraya jayatam chakorabandhu shekharah
శివుడు మనకు చిరకాల సంపదను ప్రసాదించుగాక — ఇంద్రాది నమస్కరించే దేవతల శిరస్సుల పుష్పధూళితో ఆయన పాదపీఠం బూడిద రంగైంది, ఆయన జటను సర్పరాజు బంధించాడు, ఆయన చకోర మిత్రుడైన చంద్రుని శిఖరంగా ధరించారు.
Verse 6
ललाट चत्वरज्वलद्धनञ्जय स्फुलिङ्गभा
निपीत पञ्चसायकं नमन्निलिम्पनायकम् ।
सुधामयूखलेखया विराजमान शेखरं
महाकपालि सम्पदे शिरोजटालमस्तु नः ॥
Lalata chatvarajvaladdhananjaya sphulingabha
Nipita panchasayakam namannilimpanayakam
Sudhamayukhalekhaya virajamana shekharam
Mahakapali sampade shirojatalamastu nah
శివుని జటాజూటం మనకు గొప్ప సంపదను ప్రసాదించుగాక — నుదుటిపై జ్వలించే అగ్నిలో పంచసాయక కామదేవుని పానం చేసిన వాడు, ఎవరి ముందు దేవప్రభువు నమస్కరిస్తాడో, అమృత కిరణ చంద్రవంకతో అలంకృతుడు.
Verse 7
कराल फालपट्टिका धगद्धगद्धगज्ज्वल
द्धनञ्जयाहुतीकृत प्रचण्ड पञ्चसायके ।
धराधरेन्द्र नन्दिनी कुचाग्र चित्रपत्रक
प्रकल्पनैकशिल्पिनि त्रिलोचने रतिर्मम ॥
Karala phalapattika dhagaddhagaddhagajjvala
Ddhananjayahutikrita prachanda panchasayake
Dharadharendra nandini kuchagra chitrapatraka
Prakalpanaikashilpini trilochane ratirmama
త్రినేత్ర శివునిలో నా ఆనందం — పార్వతి వక్షస్థలంపై చిత్రాలు రచించిన ఏకైక శిల్పి, ఎవరి భయంకర నుదుటి అగ్నిలో ఉగ్ర పంచసాయక కామదేవుడు ఆహుతిగా అర్పించబడ్డాడో.
Verse 8
नवीनमेघमण्डली निरुद्ध दुर्धर स्फुरत्
कुहू निशीथिनी तमः प्रबन्ध बद्ध कन्धरः ।
निलिम्प निर्झरीधरस्तनोतु कृत्तिसिन्धुरः
कलानिधान बन्धुरः श्रियं जगद्धुरन्धरः ॥
Navinameghamandali niruddha durdhara sphurat
Kuhu nishithini tamah prabandha baddha kandharah
Nilimpa nirjharidharastanotu krittisindhurah
Kalanidhana bandhurah shriyam jagaddhurandharah
శివుడు మనకు సంపదను ప్రసాదించుగాక — ఎవరి కంఠం అమావాస్య అర్ధరాత్రి నవమేఘ సమూహంలా శ్యామలమో, ఎవరు గంగను, గజచర్మను ధరించారో, చంద్రుని ఆశ్రయం, లోకభారాన్ని మోసేవాడు.
Verse 9
प्रफुल्ल नील पङ्कज प्रपञ्च कालिमप्रभा
वलम्बि कण्ठ कन्दली रुचि प्रबद्ध कन्धरम् ।
स्मरच्छिदं पुरच्छिदं भवच्छिदं मखच्छिदं
गजच्छिदान्धकच्छिदं तमन्तकच्छिदं भजे ॥
Praphulla nila pankaja prapancha kalimaprabha
Valambi kantha kandali ruchi prabaddha kandharam
Smarachchhidam purachchhidam bhavachchhidam makhachchhidam
Gajachchhidandhakachchhidam tamantakachchhidam bhaje
శివుని నేను ఆరాధిస్తాను — ఎవరి కంఠం వికసించిన నీలకమలంలా, విశ్వాంధకారంలా శ్యామలమో; కామ, త్రిపుర, సంసార, దక్షయజ్ఞ, గజాసుర, అంధకాసుర, చివరికి యముని (మృత్యువు) సంహరించిన వాడు.
Verse 10
अखर्व सर्वमङ्गला कलाकदम्बमञ्जरी
रसप्रवाह माधुरी विजृम्भणा मधुव्रतम् ।
स्मरान्तकं पुरान्तकं भवान्तकं मखान्तकं
गजान्तकान्धकान्तकं तमन्तकान्तकं भजे ॥
Akharva sarvamangala kalakadambamanjari
Rasapravaha madhuri vijrimbhana madhuvratam
Smarantakam purantakam bhavantakam makhantakam
Gajantakandhakantakam tamantakantakam bhaje
సర్వమంగళ సమస్త కళల వికసిత పుష్పపు మధుర అమృత ప్రవాహాన్ని పానం చేసే భ్రమరమైన శివుని నేను ఆరాధిస్తాను — కామ, త్రిపుర, భవ, యజ్ఞ, గజాసుర, అంధకాసుర అంతం చేసిన వాడు, మృత్యువునే అంతం చేసిన వాడు.
Verse 11
जयत्वदभ्र विभ्रम भ्रमद्भुजङ्गमश्वस
द्विनिर्गमत् क्रमस्फुरत् कराल फालहव्यवाट् ।
धिमिद्धिमिद्धिमिध्वनन् मृदङ्ग तुङ्ग मङ्गल
ध्वनिक्रम प्रवर्तित प्रचण्ड ताण्डवः शिवः ॥
Jayatvadabhra vibhrama bhramadbhujangamashvasa
Dvinirgamat kramasphurat karala phalahavyavat
Dhimiddhimiddhimidhvanan mridanga tunga mangala
Dhvanikrama pravartita prachanda tandavah shivah
ఉగ్ర తాండవం చేసే శివుడు విజయుడగుగాక — మెలికలు తిరిగే సర్పాల బుసలు, నుదుటిపై భయంకర అగ్ని మధ్య, ఎత్తైన మృదంగ 'ధిమిద్-ధిమిద్' శుభ తాళానికి అనుగుణంగా.
Verse 12
दृषद्विचित्र तल्पयोर्भुजङ्ग मौक्तिक स्रजो
र्गरिष्ठ रत्नलोष्ठयोः सुहृद्विपक्ष पक्षयोः ।
तृणारविन्द चक्षुषोः प्रजामही महेन्द्रयोः
समप्रवृत्तिकः कदा सदाशिवं भजाम्यहम् ॥
Drishadvichitra talpayorbhujanga mauktika srajo
Rgarishtha ratnaloshthayoh suhridvipaksha pakshayoh
Trinaravinda chakshushoh prajamahi mahendrayoh
Samapravrittikah kada sadashivam bhajamyaham
రాతి పడకను, రత్నశయ్యను, సర్పాన్ని, ముత్యాల మాలను, కంకరను, విలువైన రత్నాలను, మిత్రుని, శత్రువును, గడ్డిపోచను, కమలనయన సుందరిని, సామాన్య ప్రజలను, మహా చక్రవర్తిని సమదృష్టితో చూస్తూ — నేను సదాశివుని ఎప్పుడు ఆరాధిస్తాను?
Verse 13
कदा निलिम्पनिर्झरी निकुञ्जकोटरे वसन्
विमुक्त दुर्मतिः सदा शिरस्थमञ्जलिं वहन् ।
विलोल लोललोचनो ललामफाललग्नकः
शिवेति मन्त्रमुच्चरन् कदा सुखी भवाम्यहम् ॥
Kada nilimpanirjhari nikunjakotare vasan
Vimukta durmatih sada shirasthamanjalim vahan
Vilola lolalochano lalamaphalalagnakah
Shiveti mantramuchcharan kada sukhi bhavamyaham
గంగా తీర పొదల మధ్య కోటరంలో నివసిస్తూ, దుర్బుద్ధి విడిచి, శిరస్సుపై సదా అంజలి ధరించి, చంచల కన్నులు పవిత్రమై, 'శివ' మంత్రాన్ని ఉచ్చరిస్తూ — నేను ఎప్పుడు నిజంగా సుఖిని అవుతాను?
Verse 14
इमं हि नित्यमेवमुक्तमुत्तमोत्तमं स्तवं
पठन् स्मरन् ब्रुवन्नरो विशुद्धिमेति सन्ततम् ।
हरे गुरौ सुभक्तिमाशु याति नान्यथा गतिं
विमोहनं हि देहिनां सुशङ्करस्य चिन्तनम् ॥
Imam hi nityamevamuktamuttamottamam stavam
Pathan smaran bruvannaro vishuddhimeti santatam
Hare gurau subhaktimashu yati nanyatha gatim
Vimohanam hi dehinam sushankarasya chintanam
ఈ ఉత్తమోత్తమ స్తోత్రాన్ని ప్రతిదినం పఠిస్తూ, స్మరిస్తూ, ఉచ్చరిస్తూ మనిషి నిరంతరం పవిత్రుడై హర, గురువులపై గాఢ భక్తిని త్వరగా పొందుతాడు; వేరే మార్గం లేదు — శంకరుని ధ్యానం దేహధారుల మోహాన్ని నిశ్చయంగా తొలగిస్తుంది.
Verse 15
पूजावसानसमये दशवक्त्रगीतं
यः शम्भुपूजनपरं पठति प्रदोषे ।
तस्य स्थिरां रथगजेन्द्र तुरङ्गयुक्तां
लक्ष्मीं सदैव सुमुखीं प्रददाति शम्भुः ॥
Pujavasanasamaye dashavaktragitam
Yah shambhupujanaparam pathati pradoshe
Tasya sthiram rathagajendra turangayuktam
Lakshmim sadaiva sumukhim pradadati shambhuh
ఎవరు ప్రదోష వేళ శంభు పూజ ముగించాక దశముఖ రావణుడు రచించిన ఈ గీతాన్ని పఠిస్తారో — వారికి శంభుడు రథ, గజ, అశ్వ సహిత స్థిర లక్ష్మిని (సంపదను) సదా ప్రసాదిస్తాడు.
Verse 16
॥ इति श्रीरावणकृतं शिवताण्डवस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥
Iti shriravanakritam shivatandavastotram sampurnam
ఈ విధంగా దశముఖ రావణుడు రచించిన శ్రీ శివతాండవ స్తోత్రం సంపూర్ణం.
Want to understand every word?
Read Word-by-Word Meaning →