సుబ్రహ్మణ్య భుజంగం — Word-by-Word Meaning
सुब्रह्मण्य भुजङ्गम्
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
सदा बालरूपाऽपि विघ्नाद्रिहन्त्री
महादन्तिवक्त्राऽपि पञ्चास्यमान्या ।
विधीन्द्रादिमृग्या गणेशाभिधा मे
विधत्तां श्रियं काऽपि कल्याणमूर्तिः ॥ १॥
sadā bālarūpā'pi vighnādrihantrī
mahādantivaktrā'pi pañcāsyamānyā |
vidhīndrādimṛgyā gaṇeśābhidhā me
vidhattāṃ śriyaṃ kā'pi kalyāṇamūrtiḥ || 1||
సదా బాలరూపుడైనను, ఆయన విఘ్నముల పర్వతములను చూర్ణము చేయును; గజముఖుడైనను, తన పంచముఖ తండ్రి శివునిచేతను పూజింపబడును; బ్రహ్మ, ఇంద్ర, సమస్త దేవతలచే వాంఛితుడు — ఆ కల్యాణస్వరూపుడు, అపార మహిమగల గణేశుడు నాకు సమృద్ధిని ప్రసాదించుగాక. (గణేశుని ఆరంభ ఆవాహనము.)
न जानामि शब्दं न जानामि चार्थं
न जानामि पद्यं न जानामि गद्यम् ।
चिदेका षडास्या हृदि द्योतते मे
मुखान्निःसरन्ते गिरश्चापि चित्रम् ॥ २॥
na jānāmi śabdaṃ na jānāmi cārthaṃ
na jānāmi padyaṃ na jānāmi gadyam |
cidekā ṣaḍāsyā hṛdi dyotate me
mukhānniḥsarante giraścāpi citram || 2||
నాకు శబ్ద శాస్త్రము తెలియదు, గ్రంథముల అర్థము తెలియదు, పద్యము తెలియదు, గద్యము తెలియదు; అయినను ఒక షణ్ముఖ తేజస్సు నా హృదయమున ప్రకాశించును, నా ముఖము నుండి ఆశ్చర్యకరముగా వాక్కులు ప్రవహించును. (భగవాన్ సుబ్రహ్మణ్యుని ముందు శంకరాచార్యుల వినమ్రత.)
मयूराधिरूढं महावाक्यगूढं
मनोहारिदेहं महच्चित्तगेहम् ।
महीदेवदेवं महावेदभावं
महादेवबालं भजे लोकपालम् ॥ ३॥
mayūrādhirūḍhaṃ mahāvākyagūḍhaṃ
manohāridehaṃ mahaccittageham |
mahīdevadevaṃ mahāvedabhāvaṃ
mahādevabālaṃ bhaje lokapālam || 3||
నేను లోకపాలుని ఆరాధింతును — నెమలిపై ఆరూఢుడు, మహావాక్యములలో నిగూఢుడు, మనోహర రూపుడు, మహాత్ముల హృదయములో నివసించువాడు; దేవదేవుడు, మహా వేదముల సారము, మహాదేవుని (శివుని) పుత్రుడు.
भुजङ्गाख्यवृत्तेन कॢप्तं स्तवं यः
पठेद्भक्तियुक्तो गुहं सम्प्रणम्य ।
सुपुत्रान्कलत्रं धनं दीर्घमायु-
र्लभेत्स्कन्दसायुज्यमन्ते नरः सः ॥ ३३॥
bhujaṅgākhyavṛttena kḷptaṃ stavaṃ yaḥ
paṭhedbhaktiyukto guhaṃ sampraṇamya |
suputrānkalatraṃ dhanaṃ dīrghamāyu-
rlabhetskandasāyujyamante naraḥ saḥ || 33||
ఎవరు భక్తితో భుజంగ ఛందస్సులో రచింపబడిన ఈ స్తోత్రమును పఠించి గుహునికి (మురుగన్) నమస్కరించునో, వారు సత్పుత్రులను, ఉత్తమ భార్యను, ధనమును, దీర్ఘాయువును పొందుదురు — అంత్యమున స్కందునితో సాయుజ్యమును (స్కంద-సాయుజ్యము) పొందుదురు. (సమాపన ఫలశ్రుతి.)
Complete Translation
సుబ్రహ్మణ్య భుజంగం భగవాన్ సుబ్రహ్మణ్యుని (మురుగన్, కార్తికేయ, షడానన షణ్ముఖ) ప్రసిద్ధ స్తుతి, దీనిని ఆది శంకరాచార్యులు తిరుచ్చెందూర్లో రచించారు. భగవంతుని ధ్యానించుచుండగా శంకరాచార్యులకు తమ హృదయమున షణ్ముఖుని స్వయంప్రకాశ తేజస్సు గోచరించెననియు, తరంగాకార భుజంగ ('సర్ప') ఛందస్సులో ఈ శ్లోకములు వారి ముఖము నుండి అనాయాసముగా ప్రవహించెననియు సంప్రదాయము చెప్పును — ఇది స్వయముగా ఆదిశేషుడు భగవంతుని ఆరాధించుట చూసి ప్రేరణ పొందెనని అందురు. ఇది గణేశుని ఆవాహనముతోను, ఆచార్యుల వినమ్రత గల ప్రసిద్ధ శ్లోకముతోను ('నాకు శబ్దము తెలియదు, అర్థము తెలియదు, పద్యము తెలియదు, గద్యము తెలియదు…') ఆరంభమై, పిమ్మట మురుగన్ సౌందర్యము, ఆయన వేల్ (శూలము), నెమలి, ఆయన కరుణ, ఆయన పాదముల స్తుతితో నిండిపోవును — శరణాగతి ప్రార్థనతో ముగియును. ఇది దక్షిణ భారతదేశపు అత్యంత ప్రియమైన మురుగన్ స్తుతులలో ఒకటి, ఆరోగ్యము, రక్షణ, భయ-రోగ నివారణమును ప్రసాదించునని విశ్వసింతురు.
Origin & History
Source: Composed by Adi Shankaracharya at Tiruchendur
Author: Adi Shankaracharya
Period: Classical (Shankaracharya, c. 8th century, by tradition)
సంప్రదాయం ప్రకారం ఆది శంకరాచార్యులు సుబ్రహ్మణ్య భుజంగాన్ని తిరుచెందూర్ సముద్రతీర క్షేత్రంలో రచించారు. భగవాన్ సుబ్రహ్మణ్యను ధ్యానిస్తూ ఆయన తన హృదయంలో స్వయంప్రకాశ షణ్ముఖ జ్యోతిని అనుభవించారు, శ్లోకాలు భుజంగ ఛందస్సులో అప్రయత్నంగా ఆయన ముఖం నుండి ప్రవహించాయి — అప్పుడు ఆయన ఆదిశేషుడే భగవానుని ఆరాధించడం చూసి, ఆ సర్పగతి ఛందస్సును స్వీకరించారని చెబుతారు. విశేషంగా ఈ స్తుతి మహా ఆచార్యుని భగవానుని ఎదుట తన వినయ ఒప్పుకోలుతో ఆరంభమవుతుంది.
Frequently Asked Questions
సుబ్రహ్మణ్య భుజంగం అంటే ఏమిటి?▼
ఇది భగవాన్ సుబ్రహ్మణ్య (మురుగన్ / కార్తికేయ, షణ్ముఖ) యొక్క 33 శ్లోకాల స్తుతి, దీనిని ఆది శంకరాచార్యులు తిరుచెందూర్లో అలల వంటి భుజంగ (సర్ప) ఛందస్సులో రచించారు. ఇది భగవానుని రూపం, ఆయన వేల్ మరియు నెమలి, కృపను స్తుతించి శరణాగతి ప్రార్థనతో ముగుస్తుంది.
దీనిని ఎవరు రచించారు మరియు దీనిని "భుజంగం" అని ఎందుకు అంటారు?▼
దీనిని ఆది శంకరాచార్యులు రచించారు. "భుజంగ" అంటే సర్పం; ఈ స్తుతి భుజంగప్రయాత ఛందస్సులో ఉంది, దాని ప్రవాహ లయ సర్ప కదలికను పోలి ఉంటుంది — ఇది ఆదిశేషుడే భగవానుని ఆరాధించడం చూసి ప్రేరితమైందని చెబుతారు.
దీని పఠన ప్రయోజనాలు ఏమిటి?▼
ఇది భగవాన్ మురుగన్ కృప మరియు రక్షణ కోసం పఠిస్తారు — ధైర్యం, ఆరోగ్యం మరియు భయం, రోగం, బాధ నివారణ కోసం. ఇది స్కంద షష్ఠి, మంగళవారాలు మరియు కృత్తికా నక్షత్ర దినాలలో విశేష శక్తివంతమని భావిస్తారు.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →