ద్వాపర యుగం
ప్రపంచపు మూడవ యుగం — శ్రీకృష్ణుని మరియు మహాభారతపు యుగం
ద్వాపర యుగం ప్రపంచపు నాలుగు యుగాలలో మూడవది, త్రేతా యుగం తరువాత మరియు మన ప్రస్తుత కలియుగానికి ముందు వచ్చేది. 864,000 సంవత్సరాలు కొనసాగే ఈ యుగంలో ధర్మం — వృషభం — తన నాలుగు కాళ్ళలో కేవలం రెండింటిపై నిలిచింది, పుణ్యం సగానికి తగ్గింది. ఇది శ్రీకృష్ణుని, విష్ణువు యొక్క ఎనిమిదవ అవతారం యొక్క, కురుక్షేత్రంలో మహాభారత మహాయుద్ధం యొక్క, మరియు భగవద్గీత గానం యొక్క యుగం. ఈ యుగంలోనే వ్యాస మహర్షి ఒకే వేదాన్ని నాలుగు భాగాలుగా విభజించారు.
Interesting Facts
- ✦ద్వాపర యుగం 864,000 సంవత్సరాలు కొనసాగింది — మూడవ యుగం, త్రేతా యుగానికి సగం నిడివి.
- ✦"ద్వాపర" అనే పేరుకు "రెండు" అని అర్థం: ధర్మం (వృషభం) ఇప్పుడు కేవలం రెండు కాళ్ళపై నిలిచింది, పుణ్యంలో కేవలం సగమే మిగిలింది.
- ✦విష్ణువు యొక్క ఎనిమిదవ అవతారమైన శ్రీకృష్ణుడు ద్వాపర యుగంలో అవతరించాడు; ఆయన నిష్క్రమణ దాని అంతాన్ని మరియు కలియుగపు ఆరంభాన్ని సూచిస్తుంది.
- ✦కురుక్షేత్రంలోని మహాభారత యుద్ధం మరియు భగవద్గీత ద్వాపర యుగానికి చెందినవి.
- ✦వేదవ్యాస మహర్షి యుగపు క్షీణిస్తున్న బుద్ధికి అనుగుణంగా ఒకే వేదాన్ని నాలుగు భాగాలుగా — ఋగ్, యజుర్, సామ మరియు అథర్వ — విభజించారు.
- ✦ఆరాధన ఇప్పుడు దేవాలయాలు, దేవతా విగ్రహాలు మరియు ఆచారాలపై కేంద్రీకృతమైంది; మానవ ఆయుష్షు తగ్గి సుమారు 1,000 సంవత్సరాలకు చేరింది.
నాలుగు యుగాలలో మూడవది
దీర్ఘమైన సత్య మరియు త్రేతా యుగాల తరువాత ద్వాపర యుగం వస్తుంది, కాలపు మహాచక్రపు మూడవ తిరుగుడు. ఇది 864,000 మానవ సంవత్సరాలు కొనసాగుతుంది — తనకు ముందున్న త్రేతా యుగానికి సగం నిడివి. దీని పేరు సంస్కృతంలో "రెండు" అనే పదం నుండి వచ్చింది, ఎందుకంటే ఈ యుగంలో ధర్మ వృషభం తన నాలుగు కాళ్ళలో కేవలం రెండింటిపై నిలిచింది, మరియు సరిగ్గా సగం పుణ్యం మిగిలింది.
ఇప్పుడు పుణ్యం మరియు పాపం సమానంగా సమతుల్యమయ్యాయి. సత్యం ఇంకా గౌరవించబడింది, కానీ సందేహం, కోరిక మరియు సంఘర్షణ బలపడ్డాయి, మరియు పూర్వ యుగాల పరిపూర్ణ సామరస్యం పోయింది. ప్రజలు ఇక కేవలం ధ్యానంతో గానీ, కేవలం యజ్ఞంతో గానీ దైవాన్ని పొందలేకపోయారు, అందువల్ల దేవాలయాలు, విగ్రహాలు మరియు ఆచారాల ద్వారా దైవారాధన ప్రముఖమైంది.
కృష్ణుడు మరియు మహాభారతం
ద్వాపర యుగం ఎల్లప్పుడూ శ్రీకృష్ణుని యుగం, విష్ణువు యొక్క ఎనిమిదవ అవతారం — బృందావనపు గోపాలుడు, పాండవుల మిత్రుడు, మరియు భగవద్గీత యొక్క పరమ గురువు. అత్యాచారి కంసుని సంహరించడానికి మరియు భూమి భారాన్ని తగ్గించడానికి అవతరించిన కృష్ణుడు ఈ యుగపు సరిగ్గా కేంద్రంలో నిలిచాడు.
మహాభారత మహాయుద్ధం, కురుక్షేత్ర మైదానంలో పాండవులకు మరియు కౌరవులకు మధ్య జరిగింది, ద్వాపర యుగపు అంతంలో జరిగింది. ఆ యుద్ధపు పూర్వ సంధ్యలో, యోధుడైన అర్జునుడు విషాదంతో కృంగిపోయినప్పుడు, కృష్ణుడు అతనికి భగవద్గీత చెప్పాడు — కర్తవ్యం, భక్తి మరియు అమర ఆత్మ యొక్క గానం. ఇది నేటికీ హిందూ ప్రపంచపు అత్యంత ప్రియమైన శాస్త్రం, ద్వాపర యుగం రాబోయే ప్రతి యుగానికి ఇచ్చిన బహుమతి.
వేదాల విభజన మరియు యుగపు అంతం
యుగం గడిచేకొద్దీ ప్రజల బుద్ధి క్షీణిస్తూ వెళ్ళడంతో, ఒకే మహా వేదాన్ని సంపూర్ణ రూపంలో ధరించడం మరియు అర్థం చేసుకోవడం కష్టమైంది. అందువల్ల ఋషి కృష్ణ ద్వైపాయన — ఆ తరువాత ఎల్లప్పుడూ వేదవ్యాస, "వేద విభాజకుడు", అని పిలువబడ్డవాడు — దానిని నాలుగు భాగాలుగా విభజించాడు: ఋగ్, యజుర్, సామ మరియు అథర్వ, మరియు పవిత్ర జ్ఞానం నశించకుండా తన శిష్యులకు బోధించాడు.
ద్వాపర యుగపు అంతం శ్రీకృష్ణుడు భూమి నుండి నిష్క్రమించడంతో జరిగింది. సంప్రదాయం ప్రకారం, ఆయన తన నశ్వర శరీరాన్ని వదిలిన ఆ క్షణంలోనే కలియుగం — మన ప్రస్తుత యుగం — క్రీస్తుపూర్వం 3102కు సరిపోయే సంవత్సరంలో ఆరంభమైంది. ఈ విధంగా కృష్ణుని మరియు గీత యొక్క యుగం నాలుగు యుగాలలో అంతిమ మరియు అత్యంత అంధకారమయ యుగంగా మారింది, దానిలో ఇప్పుడు మనం నివసిస్తున్నాము.
Related Mantras & Stotras
Frequently Asked Questions
How long did the Dvapara Yuga last?
The Dvapara Yuga lasted 864,000 human years — the third of the four ages, half the length of the Treta Yuga. It ended with the departure of Sri Krishna, around 3102 BCE, which began the Kali Yuga.
Which avatar of Vishnu came in the Dvapara Yuga?
Sri Krishna, the eighth avatar of Vishnu, lived in the Dvapara Yuga — the cowherd of Vrindavan, friend and charioteer of the Pandavas, and the teacher of the Bhagavad Gita. His elder brother Balarama is also counted among the avatars of this age.
Did the Mahabharata happen in the Dvapara Yuga?
Yes. The great war of the Mahabharata at Kurukshetra and the speaking of the Bhagavad Gita took place at the close of the Dvapara Yuga, just before the present Kali Yuga began.
Why is it called Dvapara Yuga?
"Dvapara" comes from the Sanskrit for "two". In this age the bull of dharma stood on only two of its four legs — one half of righteousness remained — so virtue and vice were evenly balanced.