సంతోషి మాత వ్రత కథ
సంతోషానికి దేవత అయిన అమ్మ సంతోషి యొక్క శుక్రవార వ్రత కథ
సంతోషానికి దేవత అయిన అమ్మ సంతోషి మాతను కోరికల నెరవేర్పు, కుటుంబ సామరస్యం మరియు లేమి నుండి విముక్తి కోసం పదహారు వరుస శుక్రవారాలు పూజిస్తారు. ఈ వ్రతం దాని సరళత కోసం ప్రసిద్ధి చెందింది: భక్తుడు ఒక్కసారే భోజనం చేస్తాడు, బెల్లం మరియు వేయించిన శనగలు సమర్పిస్తాడు, మరియు అన్నింటికంటే ముఖ్యంగా — ఆ రోజు తాను పుల్లని పదార్థం తినడు, ఎవరికీ ఇవ్వడు. ఈ కథను పూజ సమయంలో మరియు ఉద్యాపన (ముగింపు వేడుక) సమయంలో పఠిస్తారు.
నిర్లక్ష్యం చేయబడిన కోడలు
ఒక నగరంలో ఒక ముసలి స్త్రీ తన ఏడుగురు కొడుకులతో నివసిస్తుండేది — వారిలో ఆరుగురు బాగా సంపాదించేవారు, ఏడవవాడు అమాయకుడు, ఉద్యోగం లేనివాడు. ముసలి తల్లి తన ఆరుగురు పెద్ద కొడుకులకు తాజా భోజనం పెట్టి, చిన్నవాడికి మాత్రం మిగిలిన ముక్కలు కలిపి నిశ్శబ్దంగా ఇచ్చేది. తన అమాయకత్వంలో అతను దీన్ని ఎన్నడూ గమనించలేదు, కానీ వారిద్దరితో ఎంత క్రూరంగా వ్యవహరిస్తున్నారో అతని భార్య చూసి మౌనంగా దుఃఖించింది.
ఒకరోజు భార్య తన భర్తతో ఈ అన్యాయం గురించి చెప్పింది. మనస్సు నొచ్చుకొని, అతను ధనం సంపాదించి తనను తాను నిరూపించుకోవడానికి విదేశానికి వెళ్ళాలని నిర్ణయించుకున్నాడు. వెళ్ళేముందు అతను భార్యను ఒక గుర్తు అడిగాడు; ఆమె ఆవు పేడతో పూసిన తన చేతి ముద్రను ఇచ్చి ఆశీర్వదించింది. అతను దూర దేశానికి వెళ్ళి, ఒక వ్యాపారి దగ్గర పని సంపాదించి, నిజాయితీగా శ్రమించి మెల్లమెల్లగా అభివృద్ధి చెందసాగాడు — ఇంటిలో మాత్రం అతని భార్యను కట్టెలు తేవడం, ధాన్యం విసరడం వంటి కఠిన పనుల్లోకి దింపేశారు.
సంతోషి మాతకు మొక్కు
బాధలతో అలసిపోయి ఒక శుక్రవారం ఆ యువతి ఒక ఆలయానికి వెళ్ళింది, అక్కడ స్త్రీలు సంతోషి మాత వ్రతం చేస్తున్నారు. ఆమె వారిని వ్రత విధానం అడిగింది, వారు ఇలా చెప్పారు: 'ప్రతి శుక్రవారం పవిత్రమైన మనస్సుతో వ్రతం చేయి; పావు సేరు బెల్లం, శనగలు సమర్పించు; ఒక్కసారే భోజనం చేయి; మరియు ఏ పరిస్థితిలోనైనా ఆ రోజు పుల్లని పదార్థం తినవద్దు, ఎవరికీ పుల్లనిది ఇవ్వవద్దు. సంతోషానికి దేవత తప్పక నీ కోరిక నెరవేరుస్తుంది.'
గాఢ భక్తితో భార్య వ్రతం ప్రారంభించింది, తన భర్త క్షేమంగా, సంపన్నుడై తిరిగి రావాలని మాత్రమే ప్రార్థిస్తూ. ఆమె భక్తికి, సంతృప్తికి సంతోషించి సంతోషి మాత పనిలో నిమగ్నమైంది. కలలో ఆమె భర్తకు తన ఇంటిని, తన పతివ్రత భార్యను గుర్తు చేసింది. అతని వ్యాపారం అపరిమితంగా వృద్ధి చెందింది, చివరకు అతను తిరిగి రావాలని నిర్ణయించుకున్నాడు.
సంతృప్తి పరీక్ష మరియు ఉద్యాపన
భర్త ధనవంతుడై ఇంటికి తిరిగి వచ్చాడు, మాత కృపతో దంపతుల దుఃఖ దినాలు ముగిశాయి. కృతజ్ఞతతో భార్య తన పదహారు శుక్రవారాల వ్రతానికి ఉద్యాపన చేయాలని సంకల్పించింది, బ్రాహ్మణులకు భోజనం పెట్టి, పాయసం, పూరీ సమర్పిస్తూ — కానీ పుల్లని పదార్థం ఏదీ లేకుండా. అయితే ఆమె ఈర్ష్యగల తోడికోడళ్ళు రహస్యంగా పిల్లలకు డబ్బిచ్చి ఏదైనా పుల్లనిది అడగమన్నారు, దాంతో పిల్లలు చింతపండు కోసం ఏడ్చారు, వ్రతం చెడిపోయినట్టు అనిపించింది.
తన నియమం ఈ విధంగా ఉల్లంఘించబడడంతో అసంతృప్తి చెందిన సంతోషి మాత ఆపద పంపింది — రాజు భటులు భర్తను పట్టుకుపోయారు. భయపడిన భార్య ప్రార్థించి, క్షమాపణ వేడుకొంటూ ఉద్యాపన సరిగా పూర్తి చేస్తానని మొక్కుకుంది. మాత ప్రసన్నురాలైంది; ఆమె మళ్ళీ పూర్ణ భక్తితో, పుల్లనిది ఏ మాత్రం లేకుండా పూజ చేసి, కేవలం పాయసం, పూరీ పంచింది. సంతోషి మాత ప్రసన్నురాలైంది; ఆపద తొలగిపోయింది, యథాకాలంలో దంపతులకు ఒక అందమైన కుమారుడి వరం లభించింది. ఈ విధంగా ఎవరైతే సంతోషి మాత వ్రతాన్ని భక్తి, సంతృప్తితో చేసి, పుల్లనిది అంతా త్యజిస్తారో, వారి ప్రతి కోరిక నెరవేరుతుంది. 'జై సంతోషి మాత.'
The Fruit of the Vrat
పదహారు శుక్రవారాల సంతోషి మాత వ్రతం సంతృప్తి కలిగిన మనస్సుతో చేస్తే దారిద్ర్యం, కుటుంబ కలహాలు తొలగుతాయని, భార్యాభర్తల మధ్య ప్రేమ పెరుగుతుందని, సంతానం కలుగుతుందని, నిజమైన కోరికలు నెరవేరుతాయని చెబుతారు. వ్రతం యొక్క సారాంశం 'సంతృప్తి' — మరియు వ్రత దినాన పుల్లని పదార్థాన్ని పూర్తిగా త్యజించడం.
Mantras & Aarti for this Puja
Frequently Asked Questions
Why is sour (khatta) food forbidden during the Santoshi Mata vrat?
On the Friday of the vrat the devotee must not eat, touch for cooking, or give anyone anything sour — tamarind, lemon, curd or pickle. In the katha, the breaking of this rule brings the Mother's displeasure, so it is observed strictly as the heart of the vrat.
How many Fridays is the Santoshi Mata vrat kept?
It is usually kept for sixteen consecutive Fridays (or until the wish is fulfilled), concluded with an udyapan in which Brahmins or young boys are fed kheer and puri — again, with nothing sour.
What is offered to Santoshi Mata?
A simple offering of gur (jaggery) and roasted chana (gram), worth a quarter measure, is offered and later shared. The simplicity reflects the Goddess's nature as the Mother of Contentment.