গোবিন্দাষ্টকম্ (সত্যং জ্ঞানমনন্তং নিত্যম্) Meaning — Line by Line
गोविन्दाष्टकम् (सत्यं ज्ञानमनन्तम्)
Every verse and every word explained in English & Hindi
Meaning — Line by Line
Every verse of গোবিন্দাষ্টকম্ (সত্যং জ্ঞানমনন্তং নিত্যম্) with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.
Jump to a verse ▾
- Verse 1. Satyam jnanamanantam nityamanakasham paramakasham
- Verse 2. Mritsnamatsiheti yashodatadana-shaishavasantrasam
- Verse 3. Traivishtaparipuviraghnam kshitibharaghnam bhavarogaghnam
- Verse 4. Gopalam bhulilavigrahagopalam kulagopalam
- Verse 5. Gopimandalagoshthibhedam bhedavasthamabhedabham
- Verse 6. Snanavyakulayoshidvastramupadayagamuparudham
- Verse 7. Kantam karanakaranamadimanadim kalamanabhasam
- Verse 8. Vrindavanabhuvi vrindarakaganavrindaradhitavandyayam
- Verse 9. Govindashtakametadadhite govindarpitacheta yo
Satyam jnanamanantam nityamanakasham paramakasham
सत्यं ज्ञानमनन्तं नित्यमनाकाशं परमाकाशं गोष्ठप्राङ्गणरिङ्खणलोलमनायासं परमायासम् । मायाकल्पितनानाकारमनाकारं भुवनाकारं क्ष्मायानाथमनाथं प्रणमत गोविन्दं परमानन्दम् ॥ १ ॥
Satyam jnanamanantam nityamanakasham paramakasham Goshthaprangana-rinkhana-lolamanayasam paramayasam | Maya-kalpita-nanakaramanakaram bhuvanakaram Kshmayanathamanatham pranamata govindam paramanandam || 1 ||
Meaningগোবিন্দকে, পরমানন্দকে প্রণাম করো — যিনি সত্য, জ্ঞান, অনন্ত ও নিত্য; যিনি আকাশে অবদ্ধ হয়েও পরম আকাশ; যিনি অনায়াসেই গোষ্ঠের প্রাঙ্গণে হামাগুড়ি দিতে আনন্দিত হন, তবু পরম সাধনার লক্ষ্য; যিনি মায়ারচিত অসংখ্য রূপে প্রকট হয়েও স্বয়ং নিরাকার, যাঁর স্বরূপই সমস্ত ভুবন; যিনি পৃথিবীর নাথ অথচ যাঁর কোনো নাথ নেই।
Mritsnamatsiheti yashodatadana-shaishavasantrasam
मृत्स्नामत्सीहेति यशोदाताडनशैशवसन्त्रासं व्यादितवक्त्रालोकितलोकालोकचतुर्दशलोकालिम् । लोकत्रयपुरमूलस्तम्भं लोकालोकमनालोकं लोकेशं परमेशं प्रणमत गोविन्दं परमानन्दम् ॥ २ ॥
Mritsnamatsiheti yashodatadana-shaishavasantrasam Vyadita-vaktraalokita-lokaaloka-chaturdashalokalim | Lokatraya-pura-mulastambham lokalokamanalokam Lokesham paramesham pranamata govindam paramanandam || 2 ||
Meaningগোবিন্দকে, পরমানন্দকে প্রণাম করো — যিনি 'তুমি মাটি খেয়েছ' এই যশোদার তিরস্কারে বালকরূপে ভীত হলেন, এবং যাঁর খোলা মুখে যশোদা চৌদ্দটি লোক দেখলেন; যিনি তিন লোকের নগরসমূহের মূল স্তম্ভ; যিনি দৃশ্য হয়েও অদৃশ্য, লোকেশ ও পরমেশ।
Traivishtaparipuviraghnam kshitibharaghnam bhavarogaghnam
त्रैविष्टपरिपुवीरघ्नं क्षितिभारघ्नं भवरोगघ्नं कैवल्यं नवनीताहारमनाहारं भुवनाहारम् । वैमल्यस्फुटचेतोवृत्तिविशेषाभासमनाभासं शैवं केवलशान्तं प्रणमत गोविन्दं परमानन्दम् ॥ ३ ॥
Traivishtaparipuviraghnam kshitibharaghnam bhavarogaghnam Kaivalyam navanitaharamanaharam bhuvanaharam | Vaimalya-sphuta-cheto-vritti-visheshabhasamanabhasam Shaivam kevalashantam pranamata govindam paramanandam || 3 ||
Meaningগোবিন্দকে, পরমানন্দকে প্রণাম করো — যিনি দেবশত্রু বীরদের সংহারক, পৃথিবীর ভার ও ভবরোগের নাশক; যিনি কৈবল্যস্বরূপ, তাজা মাখন আহার করেও অনাহার, কারণ তিনিই ভুবনসমূহের আধার; যিনি নির্মল চিত্তবৃত্তিরূপে প্রকাশিত হয়েও স্বয়ং অনাভাস, শিব, কেবল ও শান্ত।
Gopalam bhulilavigrahagopalam kulagopalam
गोपालं भूलीलाविग्रहगोपालं कुलगोपालं गोपीखेलनगोवर्धनधृतिलीलालालितगोपालम् । गोभिर्निगदितगोविन्दस्फुटनामानं बहुनामानं गोपीगोचरदूरं प्रणमत गोविन्दं परमानन्दम् ॥ ४ ॥
Gopalam bhulilavigrahagopalam kulagopalam Gopikhelana-govardhanadhritilila-lalitagopalam | Gobhirnigaditagovindasphutanaamanam bahunaamanam Gopigocharaduram pranamata govindam paramanandam || 4 ||
Meaningগোবিন্দকে, পরমানন্দকে প্রণাম করো — যিনি গোপাল, ভূলোকের লীলার জন্য গোপ-রূপধারী, কুলের গোপাল; যিনি গোপীদের সঙ্গে খেলায় গোবর্ধন ধারণের লীলায় গোপালদের আনন্দিত করেছেন; যাঁর স্পষ্ট নাম 'গোবিন্দ'কে গাভীরাও হাম্বা রবে ডাকে, যিনি বহুনাম, তবু গোপীদের দৃষ্টিরও অতীত।
Gopimandalagoshthibhedam bhedavasthamabhedabham
गोपीमण्डलगोष्ठीभेदं भेदावस्थमभेदाभं शश्वद्गोखुरनिर्धूतोद्गतधूलीधूसरसौभाग्यम् । श्रद्धाभक्तिगृहीतानन्दमचिन्त्यं चिन्तितसद्भावं चिन्तामणिमहिमानं प्रणमत गोविन्दं परमानन्दम् ॥ ५ ॥
Gopimandalagoshthibhedam bhedavasthamabhedabham Shashvadgokhuranirdhutodgatadhulidhusarasaubhagyam | Shraddhabhaktigrihitanandamachintyam chintitasadbhavam Chintamanimahimanam pranamata govindam paramanandam || 5 ||
Meaningগোবিন্দকে, পরমানন্দকে প্রণাম করো — যিনি গোপীমণ্ডলে ভিন্ন-ভিন্ন দেখা দিয়েও অভিন্ন; যাঁর সৌভাগ্য গাভীদের খুরের সদা উড়ন্ত ধূলিতে ধূসরিত; যাঁর আনন্দ শ্রদ্ধা ও ভক্তিতেই গৃহীত হয়, যিনি অচিন্ত্য হয়েও সৎপুরুষদের দ্বারা চিন্তিত সদ্ভাব, চিন্তামণির ন্যায় মহিমাময়।
Snanavyakulayoshidvastramupadayagamuparudham
स्नानव्याकुलयोषिद्वस्त्रमुपादायागमुपारूढं व्यादित्सन्तीरथ दिग्वस्त्रा दातुमुपाकर्षन्तं ताः । निर्धूतद्वयशोकविमोहं बुद्धं बुद्धेरन्तःस्थं सत्तामात्रशरीरं प्रणमत गोविन्दं परमानन्दम् ॥ ६ ॥
Snanavyakulayoshidvastramupadayagamuparudham Vyaditsantiratha digvastra datumupakarshantam tah | Nirdhutadvayashokavimoham buddham buddherantahstham Sattamatrashariram pranamata govindam paramanandam || 6 ||
Meaningগোবিন্দকে, পরমানন্দকে প্রণাম করো — যিনি স্নানে ব্যস্ত গোপীদের বস্ত্র নিয়ে গাছে উঠে গেলেন, এবং যখন তাঁরা দিগম্বরা হয়ে এলেন তখন বস্ত্র দিতে তাঁদের কাছে ডাকলেন; যিনি শোক ও মোহের দ্বন্দ্ব রহিত বুদ্ধস্বরূপ, বুদ্ধির ভিতরে স্থিত, যাঁর শরীর কেবল সত্তামাত্র।
Kantam karanakaranamadimanadim kalamanabhasam
कान्तं कारणकारणमादिमनादिं कालमनाभासं कालिन्दीगतकालियशिरसि मुहुर्नृत्यन्तं नृत्यन्तम् । कालं कालकलातीतं कलिताशेषं कलिदोषघ्नं कालत्रयगतिहेतुं प्रणमत गोविन्दं परमानन्दम् ॥ ७ ॥
Kantam karanakaranamadimanadim kalamanabhasam Kalindigatakaliyashirasi muhurnrityantam nrityantam | Kalam kalakalatitam kalitaasesham kalidoshaghnam Kalatrayagatihetum pranamata govindam paramanandam || 7 ||
Meaningগোবিন্দকে, পরমানন্দকে প্রণাম করো — যিনি কান্ত, কারণসমূহের কারণ, অনাদিরও আদি, স্বয়ং কাল হয়েও অনাভাস; যিনি যমুনায় কালিয়ের মাথায় বারবার নৃত্য করেন; যিনি কালকলার অতীত কাল, সমস্তকে ব্যাপ্তকারী, কলিযুগের দোষের নাশক, তিন কালের গতির হেতু।
Vrindavanabhuvi vrindarakaganavrindaradhitavandyayam
वृन्दावनभुवि वृन्दारकगणवृन्दाराधितवन्द्यायं कुन्दाभामलमन्दस्मेरसुधानन्दं सुहृदानन्दम् । वन्द्याशेषमहामुनिमानसवन्द्यानन्दपदद्वन्द्वं वन्द्याशेषगुणाब्धिं प्रणमत गोविन्दं परमानन्दम् ॥ ८ ॥
Vrindavanabhuvi vrindarakaganavrindaradhitavandyayam Kundabhaamalamandasmera-sudhanandam suhridanandam | Vandyaasheshamahamunimanasavandyanandapadadvandvam Vandyaasheshagunabdhim pranamata govindam paramanandam || 8 ||
Meaningগোবিন্দকে, পরমানন্দকে প্রণাম করো — যিনি বৃন্দাবনের ভূমিতে দেবগণের সমূহ দ্বারা আরাধিত ও বন্দনীয়; যাঁর মন্দ ও কুন্দ-পুষ্পের ন্যায় নির্মল সুধাময় হাসি আনন্দদায়ী, যিনি সুহৃদদের আনন্দ; যাঁর আনন্দময় চরণযুগল সমস্ত মহামুনির মনে বন্দনীয়, যিনি সমস্ত বন্দনীয় গুণের সাগর।
Govindashtakametadadhite govindarpitacheta yo
गोविन्दाष्टकमेतदधीते गोविन्दार्पितचेता यो गोविन्दाच्युत माधव विष्णो गोकुलनायक कृष्णेति । गोविन्दाङ्घ्रिसरोजध्यानसुधाजलधौतसमस्ताघो गोविन्दं परमानन्दामृतमन्तःस्थं स तमभ्येति ॥
Govindashtakametadadhite govindarpitacheta yo Govindachyuta madhava vishno gokulanayaka krishneti | Govindanghrisarojadhyanasudhajaladhautasamastagho Govindam paramanandamritamantahstham sa tamabhyeti ||
Meaningযে ভক্ত গোবিন্দে চিত্ত অর্পণ করে এই গোবিন্দাষ্টকের পাঠ করে, 'গোবিন্দ! অচ্যুত! মাধব! বিষ্ণো! গোকুলনায়ক! কৃষ্ণ!' ডাকতে ডাকতে — গোবিন্দের চরণকমলের ধ্যানরূপ সুধাসাগরে যাঁর সমস্ত পাপ ধুয়ে যায় — সে অন্তঃস্থিত সেই পরমানন্দামৃতস্বরূপ গোবিন্দকে প্রাপ্ত হয়।
Word-by-Word Breakdown
Origin & History
Source: Attributed to Adi Shankaracharya (Stotra literature)
Author: Adi Shankaracharya
Period: c. 8th century CE
গোবিন্দ কৃষ্ণের সবচেয়ে প্রিয় নামগুলির একটি, যার অর্থ গাভী, পৃথিবী ও বেদের রক্ষক। মহান অদ্বৈত আচার্য আদি শঙ্করাচার্য এই গোবিন্দাষ্টকম্ রচনা করেছিলেন কৃষ্ণকে একইসঙ্গে উপনিষদের নিরাকার ব্রহ্ম — সত্য, জ্ঞান, অনন্ত — এবং মাখন খাওয়া, গোবর্ধন তোলা ও সর্প কালিয়ের উপর নৃত্য করা ব্রজের মনোহর গোপ-বালকরূপে প্রকাশ করতে। এই স্তুতির আট শ্লোক জ্ঞান ও ভক্তির এক দুর্লভ ও সুন্দর সংগম, এবং এটি অন্য গোবিন্দাষ্টকম্ ('চিদানন্দাকারম্' দিয়ে শুরু) থেকে ভিন্ন।
Frequently Asked Questions
গোবিন্দাষ্টকম্ 'সত্যং জ্ঞানমনন্তম্' কী?▼
এই গোবিন্দাষ্টকম্ কে রচনা করেছিলেন?▼
এই ধুয়োর অর্থ কী?▼
এর পাঠের ফল কী?▼
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →