হনুমান চালীসা Meaning — Line by Line
हनुमान चालीसा
Every verse and every word explained in English & Hindi
Meaning — Line by Line
Every verse of হনুমান চালীসা with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.
Jump to a verse ▾
- Doha 1. Shri Guru Charan Saroj Raj, Nij Manu Mukuru Sudhari.
- Doha 2. Buddhiheen Tanu Jaanike, Sumirau Pavan-Kumar.
- Chaupai 1. Jai Hanuman Gyan Gun Sagar.
- Chaupai 2. Ram Doot Atulit Bal Dhama.
- Chaupai 3. Mahabir Bikram Bajrangi.
- Chaupai 4. Kanchan Baran Biraj Subesa.
- Chaupai 5. Hath Bajra Au Dhwaja Birajai.
- Chaupai 6. Shankar Suvan Kesarinandan.
- Chaupai 7. Vidyavan Guni Ati Chatur.
- Chaupai 8. Prabhu Charitra Sunibe Ko Rasiya.
- Chaupai 9. Sukshma Roop Dhari Siyahi Dikhava.
- Chaupai 10. Bheem Roop Dhari Asur Sanhare.
- Chaupai 11. Laay Sajeevan Lakhan Jiyaye.
- Chaupai 12. Raghupati Keenhi Bahut Badai.
- Chaupai 13. Sahas Badan Tumharo Jas Gavai.
- Chaupai 14. Sanakadik Brahmadi Muneesa.
- Chaupai 15. Jam Kuber Digpal Jahan Te.
- Chaupai 16. Tum Upkar Sugrivahi Keenha.
- Chaupai 17. Tumharo Mantra Vibheeshan Mana.
- Chaupai 18. Jug Sahastra Jojan Par Bhanu.
- Chaupai 19. Prabhu Mudrika Meli Mukh Mahi.
- Chaupai 20. Durgam Kaj Jagat Ke Jete.
- Chaupai 21. Ram Duare Tum Rakhware.
- Chaupai 22. Sab Sukh Lahai Tumhari Sarna.
- Chaupai 23. Apan Tej Samharo Aapai.
- Chaupai 24. Bhoot Pishach Nikat Nahi Aavai.
- Chaupai 25. Nase Rog Harai Sab Peera.
- Chaupai 26. Sankat Te Hanuman Chhudavai.
- Chaupai 27. Sab Par Ram Tapasvi Raja.
- Chaupai 28. Aur Manorath Jo Koi Lavai.
- Chaupai 29. Charon Jug Partap Tumhara.
- Chaupai 30. Sadhu Sant Ke Tum Rakhware.
- Chaupai 31. Ashta Siddhi Nau Nidhi Ke Data.
- Chaupai 32. Ram Rasayan Tumhare Pasa.
- Chaupai 33. Tumhare Bhajan Ram Ko Pavai.
- Chaupai 34. Ant Kaal Raghubar Pur Jai.
- Chaupai 35. Aur Devata Chitt Na Dharai.
- Chaupai 36. Sankat Katai Mitai Sab Peera.
- Chaupai 37. Jai Jai Jai Hanuman Gosai.
- Chaupai 38. Jo Sat Bar Path Kar Koi.
- Chaupai 39. Jo Yah Padhai Hanuman Chalisa.
- Chaupai 40. Tulsidas Sada Hari Chera.
- Closing Doha. Pavan Tanay Sankat Haran, Mangal Murti Roop.
Shri Guru Charan Saroj Raj, Nij Manu Mukuru Sudhari.
श्रीगुरु चरन सरोज रज, निज मनु मुकुरु सुधारि। बरनउँ रघुबर बिमल जसु, जो दायकु फल चारि॥
Shri Guru Charan Saroj Raj, Nij Manu Mukuru Sudhari. Baranau Raghubar Bimal Jasu, Jo Dayaku Phal Chari.
Meaningআমার গুরুর চরণকমলের ধূলিতে মন রূপ দর্পণকে পরিষ্কার করে, আমি শ্রীরামের সেই নির্মল যশের বর্ণনা করি, যা জীবনের চারটি ফল প্রদান করে।
Buddhiheen Tanu Jaanike, Sumirau Pavan-Kumar.
बुद्धिहीन तनु जानिके, सुमिरौं पवन-कुमार। बल बुद्धि बिद्या देहु मोहिं, हरहु कलेस बिकार॥
Buddhiheen Tanu Jaanike, Sumirau Pavan-Kumar. Bal Buddhi Vidya Dehu Mohi, Harahu Kalesh Bikaar.
Meaningআমার শরীরকে বুদ্ধিহীন জেনে, আমি পবনপুত্রকে স্মরণ করি। আমাকে বল, বুদ্ধি ও বিদ্যা দিন, এবং আমার সমস্ত ক্লেশ ও বিকার দূর করুন।
Jai Hanuman Gyan Gun Sagar.
जय हनुमान ज्ञान गुन सागर। जय कपीस तिहुँ लोक उजागर॥
Jai Hanuman Gyan Gun Sagar. Jai Kapis Tihun Lok Ujagar.
Meaningহে হনুমান, জ্ঞান ও গুণের সাগর, আপনার জয় হোক। হে বানরদের স্বামী, তিন লোকের প্রকাশক, আপনার জয় হোক।
Ram Doot Atulit Bal Dhama.
राम दूत अतुलित बल धामा। अंजनि-पुत्र पवनसुत नामा॥
Ram Doot Atulit Bal Dhama. Anjani-Putra Pavansut Nama.
Meaningরামের দূত, অতুলনীয় বলের ধাম। অঞ্জনা-পুত্র ও পবনসুত নামে বিখ্যাত।
Mahabir Bikram Bajrangi.
महाबीर बिक्रम बजरंगी। कुमति निवार सुमति के संगी॥
Mahabir Bikram Bajrangi. Kumati Nivar Sumati Ke Sangi.
Meaningমহান বীর, বজ্র সমান বলশালী। কুবুদ্ধির নাশকারী, সুবুদ্ধির সঙ্গী।
Kanchan Baran Biraj Subesa.
कंचन बरन बिराज सुबेसा। कानन कुंडल कुंचित केसा॥
Kanchan Baran Biraj Subesa. Kanan Kundal Kunchit Kesa.
Meaningস্বর্ণ বর্ণের, সুন্দর বেশে শোভিত। কানে কুণ্ডল ও কোঁকড়া চুল।
Hath Bajra Au Dhwaja Birajai.
हाथ बज्र औ ध्वजा बिराजै। काँधे मूँज जनेऊ साजै॥
Hath Bajra Au Dhwaja Birajai. Kandhe Moonj Janeu Sajai.
Meaningহাতে বজ্র ও ধ্বজা শোভিত। কাঁধে মুঞ্জের পৈতার শোভা।
Shankar Suvan Kesarinandan.
संकर सुवन केसरीनंदन। तेज प्रताप महा जग बंदन॥
Shankar Suvan Kesarinandan. Tej Pratap Maha Jag Bandan.
Meaningশিবের অবতার, কেসরীর আনন্দ। আপনার তেজ ও প্রতাপ সমস্ত সংসারে বন্দনীয়।
Vidyavan Guni Ati Chatur.
विद्यावान गुनी अति चातुर। राम काज करिबे को आतुर॥
Vidyavan Guni Ati Chatur. Ram Kaj Karibe Ko Aatur.
Meaningবিদ্যাবান, গুণবান ও অত্যন্ত চতুর। রামের কার্য করতে সদা আতুর।
Prabhu Charitra Sunibe Ko Rasiya.
प्रभु चरित्र सुनिबे को रसिया। राम लखन सीता मन बसिया॥
Prabhu Charitra Sunibe Ko Rasiya. Ram Lakhan Sita Man Basiya.
Meaningআপনি প্রভুর চরিত্র শুনতে আনন্দ পান। রাম, লক্ষ্মণ ও সীতা আপনার হৃদয়ে বাস করেন।
Sukshma Roop Dhari Siyahi Dikhava.
सूक्ष्म रूप धरि सियहिं दिखावा। बिकट रूप धरि लंक जरावा॥
Sukshma Roop Dhari Siyahi Dikhava. Bikat Roop Dhari Lanka Jarava.
Meaningসূক্ষ্ম রূপ ধারণ করে আপনি সীতার সামনে প্রকট হলেন। বিকট রূপ ধারণ করে আপনি লঙ্কা পোড়ালেন।
Bheem Roop Dhari Asur Sanhare.
भीम रूप धरि असुर संहारे। रामचंद्र के काज सवाँरे॥
Bheem Roop Dhari Asur Sanhare. Ramachandra Ke Kaj Savare.
Meaningবিশাল রূপ ধারণ করে আপনি অসুরদের সংহার করলেন। আপনি শ্রীরামের সমস্ত কার্য সম্পন্ন করলেন।
Laay Sajeevan Lakhan Jiyaye.
लाय सजीवन लखन जियाये। श्रीरघुबीर हरषि उर लाये॥
Laay Sajeevan Lakhan Jiyaye. Shri Raghubir Harashi Ur Laye.
Meaningসঞ্জীবনী এনে আপনি লক্ষ্মণকে জীবিত করলেন। শ্রীরঘুবীর হর্ষিত হয়ে আপনাকে হৃদয়ে লাগালেন।
Raghupati Keenhi Bahut Badai.
रघुपति कीन्हीं बहुत बड़ाई। तुम मम प्रिय भरतहि सम भाई॥
Raghupati Keenhi Bahut Badai. Tum Mam Priya Bharatahi Sam Bhai.
Meaningরঘুপতি আপনার অনেক প্রশংসা করলেন, এই বলে: তুমি আমার কাছে ভাই ভরতের সমান প্রিয়।
Sahas Badan Tumharo Jas Gavai.
सहस बदन तुम्हरो जस गावैं। अस कहि श्रीपति कंठ लगावैं॥
Sahas Badan Tumharo Jas Gavai. As Kahi Shripati Kanth Lagavai.
Meaningসহস্র মুখবিশিষ্ট শেষ আপনার যশ গান করেন। এই বলে শ্রীপতি আপনাকে কণ্ঠে লাগালেন।
Sanakadik Brahmadi Muneesa.
सनकादिक ब्रह्मादि मुनीसा। नारद सारद सहित अहीसा॥
Sanakadik Brahmadi Muneesa. Narad Sarad Sahit Aheesa.
Meaningসনক আদি ঋষি, ব্রহ্মা আদি দেবতা, নারদ, সরস্বতী ও শেষনাগ — সকলে আপনার স্তুতি করেন।
Jam Kuber Digpal Jahan Te.
जम कुबेर दिगपाल जहाँ ते। कबि कोबिद कहि सकें कहाँ ते॥
Jam Kuber Digpal Jahan Te. Kabi Kobid Kahi Sake Kahan Te.
Meaningযম, কুবের ও দিকপাল — কবি ও বিদ্বানগণও আপনার যশের পূর্ণ বর্ণনা করতে পারেন না।
Tum Upkar Sugrivahi Keenha.
तुम उपकार सुग्रीवहिं कीन्हा। राम मिलाय राज पद दीन्हा॥
Tum Upkar Sugrivahi Keenha. Ram Milay Raj Pad Deenha.
Meaningআপনি সুগ্রীবের উপর বড় উপকার করলেন। তাকে রামের সঙ্গে মিলিয়ে রাজপদ দিলেন।
Tumharo Mantra Vibheeshan Mana.
तुम्हरो मंत्र विभीषन माना। लंकेश्वर भए सब जग जाना॥
Tumharo Mantra Vibheeshan Mana. Lankeshwar Bhaye Sab Jag Jana.
Meaningবিভীষণ আপনার মন্ত্র (পরামর্শ) মানলেন। সমস্ত জগৎ জানে যে তিনি লঙ্কার স্বামী হলেন।
Jug Sahastra Jojan Par Bhanu.
जुग सहस्र जोजन पर भानू। लील्यो ताहि मधुर फल जानू॥
Jug Sahastra Jojan Par Bhanu. Leelyo Tahi Madhur Phal Janu.
Meaningহাজার যোজন দূরে থাকা সূর্যকে — আপনি মধুর ফল মনে করে গিলে ফেললেন।
Prabhu Mudrika Meli Mukh Mahi.
प्रभु मुद्रिका मेलि मुख माहीं। जलधि लाँघि गये अचरज नाहीं॥
Prabhu Mudrika Meli Mukh Mahi. Jaladhi Langhi Gaye Acharaj Nahi.
Meaningপ্রভুর আংটি মুখে রেখে, আপনি সমুদ্র পার হলেন — এতে কোনো আশ্চর্য নেই।
Durgam Kaj Jagat Ke Jete.
दुर्गम काज जगत के जेते। सुगम अनुग्रह तुम्हरे तेते॥
Durgam Kaj Jagat Ke Jete. Sugam Anugrah Tumhare Tete.
Meaningসংসারের সমস্ত দুর্গম কার্য আপনার কৃপায় সুগম হয়ে যায়।
Ram Duare Tum Rakhware.
राम दुआरे तुम रखवारे। होत न आज्ञा बिनु पैसारे॥
Ram Duare Tum Rakhware. Hot Na Aagya Binu Paisare.
Meaningআপনি রামের দ্বারের রক্ষক। আপনার অনুমতি ছাড়া কেউ প্রবেশ করতে পারে না।
Sab Sukh Lahai Tumhari Sarna.
सब सुख लहैं तुम्हारी सरना। तुम रक्षक काहू को डर ना॥
Sab Sukh Lahai Tumhari Sarna. Tum Rakshak Kahu Ko Dar Na.
Meaningযারা আপনার শরণ নেয়, তারা সমস্ত সুখ লাভ করে। আপনি রক্ষক হলে কারো ভয় নেই।
Apan Tej Samharo Aapai.
आपन तेज सम्हारो आपै। तीनों लोक हाँक तें काँपै॥
Apan Tej Samharo Aapai. Teenon Lok Hank Te Kanpai.
Meaningআপনার তেজ আপনিই সামলাতে পারেন। আপনার হুংকারে তিন লোক কেঁপে ওঠে।
Bhoot Pishach Nikat Nahi Aavai.
भूत पिशाच निकट नहिं आवै। महाबीर जब नाम सुनावै॥
Bhoot Pishach Nikat Nahi Aavai. Mahabir Jab Nam Sunavai.
Meaningমহাবীর হনুমানের নাম শুনলে ভূত ও পিশাচ কাছে আসতে সাহস পায় না।
Nase Rog Harai Sab Peera.
नासै रोग हरै सब पीरा। जपत निरंतर हनुमत बीरा॥
Nase Rog Harai Sab Peera. Japat Nirantar Hanumat Beera.
Meaningবীর হনুমানের নিরন্তর জপ করলে সর্ব রোগ নষ্ট হয় এবং সর্ব পীড়া দূর হয়।
Sankat Te Hanuman Chhudavai.
संकट तें हनुमान छुडावै। मन क्रम बचन ध्यान जो लावै॥
Sankat Te Hanuman Chhudavai. Man Kram Bachan Dhyan Jo Lavai.
Meaningযারা মন, বচন ও কর্মে ধ্যান করে, হনুমান তাদের সর্ব সংকট থেকে মুক্ত করেন।
Sab Par Ram Tapasvi Raja.
सब पर राम तपस्वी राजा। तिन के काज सकल तुम साजा॥
Sab Par Ram Tapasvi Raja. Tin Ke Kaj Sakal Tum Saja.
Meaningরাম সর্বোচ্চ তপস্বী রাজা। তাঁর সমস্ত কার্য আপনি সম্পন্ন করেন।
Aur Manorath Jo Koi Lavai.
और मनोरथ जो कोई लावै। सोइ अमित जीवन फल पावै॥
Aur Manorath Jo Koi Lavai. Soi Amit Jeevan Phal Pavai.
Meaningযে কেউ যেকোনো অভিলাষ নিয়ে আপনার কাছে আসে, সে অক্ষয় জীবন-ফল লাভ করে।
Charon Jug Partap Tumhara.
चारों जुग परताप तुम्हारा। है परसिद्ध जगत उजियारा॥
Charon Jug Partap Tumhara. Hai Parsiddh Jagat Ujiyara.
Meaningচার যুগে আপনার প্রতাপ ব্যাপ্ত। আপনার কীর্তি সমস্ত সংসারকে প্রকাশিত করে।
Sadhu Sant Ke Tum Rakhware.
साधु-संत के तुम रखवारे। असुर निकंदन राम दुलारे॥
Sadhu Sant Ke Tum Rakhware. Asur Nikandan Ram Dulare.
Meaningআপনি সাধু-সন্তদের রক্ষক। অসুরদের নাশক, রামের আদরের।
Ashta Siddhi Nau Nidhi Ke Data.
अष्ट सिद्धि नौ निधि के दाता। अस बर दीन जानकी माता॥
Ashta Siddhi Nau Nidhi Ke Data. As Bar Deen Janaki Mata.
Meaningআপনি আট সিদ্ধি ও নয় নিধি প্রদান করেন। মাতা জানকী আপনাকে এই বরদান দিয়েছেন।
Ram Rasayan Tumhare Pasa.
राम रसायन तुम्हरे पासा। सदा रहो रघुपति के दासा॥
Ram Rasayan Tumhare Pasa. Sada Raho Raghupati Ke Dasa.
Meaningরামভক্তির রসায়ন আপনার কাছে আছে। আপনি সদা রঘুপতির দাস হয়ে থাকেন।
Tumhare Bhajan Ram Ko Pavai.
तुम्हरे भजन राम को पावै। जनम-जनम के दुख बिसरावै॥
Tumhare Bhajan Ram Ko Pavai. Janam Janam Ke Dukh Bisravai.
Meaningআপনার ভজনে মানুষ রামকে লাভ করে। জন্ম-জন্মের দুঃখ মুছে যায়।
Ant Kaal Raghubar Pur Jai.
अंत काल रघुबर पुर जाई। जहाँ जन्म हरि-भक्त कहाई॥
Ant Kaal Raghubar Pur Jai. Jahan Janma Hari Bhakt Kahai.
Meaningঅন্তকালে মানুষ রামের ধামে যায়। আর যেখানেই জন্ম নেয়, হরি-ভক্ত বলে পরিচিত হয়।
Aur Devata Chitt Na Dharai.
और देवता चित्त न धरई। हनुमत सेइ सर्ब सुख करई॥
Aur Devata Chitt Na Dharai. Hanumat Sei Sarb Sukh Karai.
Meaningঅন্য কোনো দেবতার ধ্যান না করে, একা হনুমানই সমস্ত সুখ প্রদান করেন।
Sankat Katai Mitai Sab Peera.
संकट कटै मिटै सब पीरा। जो सुमिरै हनुमत बलबीरा॥
Sankat Katai Mitai Sab Peera. Jo Sumirai Hanumat Balbeera.
Meaningযারা বলশালী হনুমানকে স্মরণ করে, তাদের সর্ব বিপত্তি দূর হয় এবং সর্ব পীড়া সমাপ্ত হয়।
Jai Jai Jai Hanuman Gosai.
जै जै जै हनुमान गोसाईं। कृपा करहु गुरुदेव की नाईं॥
Jai Jai Jai Hanuman Gosai. Kripa Karahu Gurudev Ki Nai.
Meaningহে ভগবান হনুমান, আপনার জয় হোক, জয় হোক, জয় হোক! আমাদের পরম গুরুর সমান আমাদের উপর কৃপা করুন।
Jo Sat Bar Path Kar Koi.
जो सत बार पाठ कर कोई। छूटहि बंदि महा सुख होई॥
Jo Sat Bar Path Kar Koi. Chhutahi Bandi Maha Sukh Hoi.
Meaningযে কেউ এটি একশো বার পাঠ করে, সে বন্ধন থেকে মুক্ত হয়ে মহান সুখ লাভ করে।
Jo Yah Padhai Hanuman Chalisa.
जो यह पढ़ै हनुमान चालीसा। होय सिद्धि साखी गौरीसा॥
Jo Yah Padhai Hanuman Chalisa. Hoye Siddhi Sakhi Gaureesa.
Meaningযে এই হনুমান চালীসা পড়ে, সে সিদ্ধি লাভ করে — স্বয়ং ভগবান শিব এর সাক্ষী।
Tulsidas Sada Hari Chera.
तुलसीदास सदा हरि चेरा। कीजै नाथ हृदय महँ डेरा॥
Tulsidas Sada Hari Chera. Keejai Nath Hriday Mah Dera.
Meaningতুলসীদাস, যিনি সদা হরির সেবক, প্রার্থনা করেন: হে নাথ, আমার হৃদয়ে আপনার নিবাস করুন।
Pavan Tanay Sankat Haran, Mangal Murti Roop.
पवन तनय संकट हरन, मंगल मूरति रूप। राम लखन सीता सहित, हृदय बसहु सुर भूप॥
Pavan Tanay Sankat Haran, Mangal Murti Roop. Ram Lakhan Sita Sahit, Hriday Basahu Sur Bhoop.
Meaningহে পবনপুত্র, সংকট হরণকারী, মঙ্গল মূর্তি — রাম, লক্ষ্মণ ও সীতা সহিত, আমার হৃদয়ে সদা নিবাস করুন, হে দেবতাদের রাজা।
Word-by-Word Breakdown
Origin & History
Source: Composed independently (not from a specific scripture)
Author: Goswami Tulsidas
Period: 16th century CE (circa 1574)
মুঘল সম্রাট আওরঙ্গজেব তুলসীদাসকে ফতেহপুর সিক্রিতে বন্দি করলে তিনি এই হনুমান চালীসা রচনা করেন। ঐতিহ্য অনুসারে, অলৌকিক ক্ষমতা প্রদর্শনে অস্বীকার করায় তাঁকে কারাগারে নিক্ষেপ করা হয়। সেখানেই তিনি হনুমানের স্তুতিতে এই চল্লিশটি চৌপাই রচনা করেন। পাঠ সম্পূর্ণ হওয়ামাত্র বানরসেনা নগরে তাণ্ডব শুরু করায় আওরঙ্গজেব তুলসীদাসকে মুক্তি দিতে বাধ্য হন বলে কথিত আছে। এই চালীসা কেবল সংস্কৃত পণ্ডিতদের মধ্যে সীমাবদ্ধ না থেকে সাধারণ মানুষের কাছে পৌঁছানোর জন্য অবধী ভাষায় রচিত।
Frequently Asked Questions
হনুমান চালীসা কী?▼
হনুমান চালীসা কতবার পাঠ করা উচিত?▼
নারীরা কি হনুমান চালীসা পাঠ করতে পারেন?▼
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →