ਦੁਰ੍ਗੇ ਦੁਰ੍ਘਟ ਭਾਰੀ
Durge Durghata Bhari in Punjabi (Gurmukhi) · ਪੰਜਾਬੀ
ਆਪਣੀ ਭਾਸ਼ਾ/ਲਿਪੀ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੋ
✦ ਅਰਥ
ਦੁਰਗੇ ਦੁਰਘਟ ਭਾਰੀ ਦੇਵੀ ਮਾਂ (ਦੁਰਗਾ / ਭਵਾਨੀ / ਅੰਬੇ) ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਲੋਕਪ੍ਰਿਯ ਮਰਾਠੀ ਆਰਤੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਟੇਕ 'ਜੈ ਦੇਵੀ ਜੈ ਦੇਵੀ' ਹੈ। ਭਗਤ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਿਨਾਂ ਜੀਵਨ ਦੁਰਘਟ ਕਸ਼ਟਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿਖਾਸੁਰ-ਮਰਦਿਨੀ ਵਜੋਂ ਉਸਤਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਦ ਵੀ ਵਰਣਨ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨ-ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਰਜ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਸਮਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤੁਲਜਾਪੁਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਭਵਾਨੀ ਮੰਦਰ ਸਮੇਤ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਭਰ ਦੇ ਦੇਵੀ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿੱਤ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਕਥਾ
Traditional Marathi Devi aarti (sant-sahitya) · Traditional (signed 'Narahari' in the final verse) · Medieval
ਦੁਰਗੇ ਦੁਰਘਟ ਭਾਰੀ ਦੇਵੀ ਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਗਾਈਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਮਰਾਠੀ ਆਰਤੀਆਂ ਦੀ ਅਮੀਰ ਪਰੰਪਰਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਭਗਤ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਬਿਨਾਂ ਸੰਸਾਰਕ ਜੀਵਨ ਇੱਕ ਦੁਰਲੰਘ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੈ ਅਤੇ ਯਾਦ ਕਰਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਚਾਰੇ ਵੇਦ ਤੇ ਛੇਆਂ ਦਰਸ਼ਨ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਾ ਸਕੇ, ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰੇਮੀਆਂ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਦੌੜੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਅੰਤ ਦੀ 'ਨਰਹਰਿ' ਮੁਦਰਾ ਕਵੀ ਦੀ ਮੋਹਰ ਹੈ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨ-ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਰਜ ਮਾਤਰ ਵਿੱਚ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਆਰਤੀ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਤੁਲਜਾਪੁਰ ਦੀ ਭਵਾਨੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਹੈ, ਜੋ ਅਣਗਿਣਤ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜ੍ਯ ਕੁਲਦੇਵੀ ਹੈ।
✦ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ
ਤੁਲਜਾਪੁਰ ਦੀ ਭਵਾਨੀ ਦੇਵੀ ਉਸ ਦੇਵੀ ਵਜੋਂ ਪੂਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਧਰਮ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਛਤਰਪਤੀ ਸ਼ਿਵਾਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਭਗਤਾਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਜੋ 'ਦੁਰਗੇ ਦੁਰਘਟ ਭਾਰੀ' ਵਰਗੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਰਤੀ ਸਮਰਪਣ ਭਾਵ ਨਾਲ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੇਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੰਕਟਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਅਸੰਭਵ ਜਾਪਦੇ ਸਨ।
ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੂਰਾ ਪਾਠ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੰਗਤੀ ਜਾਂ ▶ ਬਟਨ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਸੁਣੋ
ਦੁਰ੍ਗੇ ਦੁਰ੍ਘਟ ਭਾਰੀ ਤੁਜਵੀਣ ਸਂਸਾਰੀਂ । ਅਨਾਥਨਾਥੇ ਅਂਬੇ ਕਰੁਣਾ ਵਿਸ੍ਤਾਰੀਂ ॥ ਵਾਰੀਂ ਵਾਰੀਂ ਜਨ੍ਮਮਰਣਾਤੇਂ ਵਾਰੀਂ । ਹਾਰੀਂ ਪਡਲੋ ਆਤਾਂ ਸਂਕਟ ਨਿਵਾਰੀਂ ॥
Durge Durghata Bhari Tujavin Samsari | Anathanathe Ambe Karuna Vistari || Vari Vari Janma-Maranate Vari | Hari Padalo Aata Sankat Nivari ||
ਅਰਥ:ਹੇ ਦੁਰਗੇ, ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੁਰਘਟ ਕਸ਼ਟਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੈ; ਹੇ ਅਨਾਥਾਂ ਦੀ ਨਾਥ ਅੰਬੇ, ਆਪਣੀ ਕਰੁਣਾ ਫੈਲਾ। ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮੇਰੇ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਨੂੰ ਟਾਲ — ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਾਰ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ, ਹੁਣ ਇਸ ਸੰਕਟ ਦਾ ਨਿਵਾਰਨ ਕਰ।
ਜਯ ਦੇਵੀ ਜਯ ਦੇਵੀ ਜਯ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰਮਥਨੀ । ਸੁਰਵਰਈਸ਼੍ਵਰਵਰਦੇ ਤਾਰਕ ਸਂਜੀਵਨੀ ॥ ਧ੍ਰਿ ॥
Jai Devi Jai Devi Jai Mahishasura-Mathani | Suravara-Ishwara-Varade Taraka Sanjivani || Dhru ||
ਅਰਥ:ਜੈ ਹੋ, ਜੈ ਹੋ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਮਹਿਖਾਸੁਰ ਦਾ ਮਥਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ! ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਈਸ਼ਵਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਤਾਰਕ ਤੇ ਸੰਜੀਵਨੀ।
ਤ੍ਰਿਭੁਵਨਭੁਵਨੀਂ ਪਾਹਤਾਂ ਤੁਜਐਸੀ ਨਾਹੀਂ । ਚਾਰੀ ਸ਼੍ਰਮਲੇ ਪਰਂਤੁ ਨ ਬੋਲਵੇ ਕਾਂਹੀਂ ॥ ਸਾਹੀ ਵਿਵਾਦ ਕਰਿਤਾਂ ਪਡਿਲੇ ਪ੍ਰਵਾਹੀਂ । ਤੇ ਤੂਂ ਭਕ੍ਤਾਂਲਾਗੀਂ ਪਾਵਸਿ ਲਵਲਾਹੀਂ ॥
Tribhuvana-Bhuvani Pahata Tuj-Aisi Nahi | Chari Shramale Parantu Na Bolave Kahi || Sahi Vivad Karita Padile Pravahi | Te Tu Bhaktanlagi Paavasi Lavalahi ||
ਅਰਥ:ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਭੁਵਨਾਂ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਸਮਾਨ ਕੋਈ ਨਹੀਂ। ਚਾਰੇ ਵੇਦ ਥੱਕ ਗਏ ਪਰ ਕੁਝ ਕਹਿ ਨਾ ਸਕੇ; ਛੇਆਂ (ਦਰਸ਼ਨ) ਵਿਵਾਦ ਕਰਦੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਵਿੱਚ ਵਹਿ ਗਏ — ਫਿਰ ਵੀ ਤੂੰ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਛੇਤੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈਂ।
ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਵਦਨੇ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨ ਹੋਸੀ ਨਿਜਦਾਸਾਂ । ਕ੍ਲੇਸ਼ਾਂਪਾਸੁਨਿ ਸੋਡਵੀਂ ਤੋਡੀਂ ਭਵਪਾਸ਼ਾਂ ॥ ਅਂਬੇ ਤੁਜਵਾਂਚੂਨ ਕੋਣ ਪੁਰਵੀਲ ਆਸ਼ਾ । ਨਰਹਰਿ ਤਲ੍ਲਿਨ ਝਾਲਾ ਪਦਪਂਕਜਲੇਸ਼ਾ ॥
Prasanna-Vadane Prasanna Hosi Nijadasa | Kleshanpasuni Sodavi Todi Bhavapasha || Ambe Tujavanchun Kon Puravil Asha | Narahari Tallin Zhala Padapankaja-Lesha ||
ਅਰਥ:ਪ੍ਰਸੰਨ ਮੁਖ ਨਾਲ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਦਾਸਾਂ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈਂ; ਕਲੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਛੁਡਾ, ਭਵਪਾਸ਼ ਕੱਟ। ਹੇ ਅੰਬੇ, ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਕੌਣ ਆਸ਼ਾ ਪੂਰੀ ਕਰੇਗਾ? ਨਰਹਰਿ ਤੇਰੇ ਚਰਨ-ਕਮਲ ਦੀ ਇੱਕ ਰਜ ਵਿੱਚ ਹੀ ਤਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
ਸ਼ਬਦ-ਸ਼ਬਦ ਅਰਥ
ਉਚਾਰਨ ਸੁਣਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸ਼ਬਦ ਉੱਤੇ ਕਲਿੱਕ ਕਰੋ
Durge Durghata Bhari ਪਾਠ ਦੇ ਲਾਭ
ਦੁਰਲੰਘ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਤੇ ਸੰਕਟਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਮਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਆਵਾਹਨ ਕਰਦੀ ਹੈ
ਦੇਵੀ ਪੁਕਾਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਕੋਲ ਛੇਤੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਯਾਦ ਕਰਾ ਕੇ ਹੌਸਲਾ ਤੇ ਸਮਰਪਣ ਉਪਜਾਉਂਦੀ ਹੈ
ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਭਰ ਦੇ ਦੇਵੀ, ਭਵਾਨੀ ਤੇ ਅੰਬੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਿਆਰੀ ਨਿੱਤ ਆਰਤੀ
ਦੇਵੀ ਦੇ ਚਰਨ-ਕਮਲਾਂ ਦੀ ਰਜ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਸਮਰਪਣ ਨਾਲ ਨਿਮਰਤਾ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ
ਸੰਕਟ, ਰੋਗ ਜਾਂ ਡਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਮਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ
ਨਵਰਾਤਰਿ ਵਿੱਚ ਤੇ ਤੁਲਜਾਪੁਰ ਵਰਗੇ ਸ਼ਕਤੀਪੀਠਾਂ ਉੱਤੇ ਖ਼ਾਸ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ
Durge Durghata Bhari ਪਾਠ ਵਿਧੀ
ਇਸ ਆਰਤੀ ਨੂੰ ਦੁਰਗਾ, ਭਵਾਨੀ ਜਾਂ ਅੰਬੇ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਸਾਹਮਣੇ ਦੀਵਾ (ਆਰਤੀ) ਘੁਮਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਗਾਓ, ਅਤੇ ਹਾਜ਼ਰ ਭਗਤਾਂ ਨਾਲ 'ਜੈ ਦੇਵੀ ਜੈ ਦੇਵੀ' ਦੀ ਟੇਕ ਮਿਲਾਓ। ਇਹ ਸਵੇਰ ਤੇ ਸ਼ਾਮ ਅਰਪਿਤ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਨਵਰਾਤਰਿ ਦੀਆਂ ਨੌਂ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਸ ਭਾਵ ਨਾਲ। ਇਸ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹਿਰਦੇ ਨਾਲ ਗਾਓ, ਮਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਦੁਰਲੰਘ ਕਸ਼ਟ ਦੀ ਹਾਰਿਣੀ ਵਜੋਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ਰਨ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ।
ਅਕਸਰ ਪੁੱਛੇ ਜਾਂਦੇ ਸਵਾਲ
ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ
ॐ
ਪੂਰਾ Durge Durghata Bhari ਸ਼ਲੋਕ-ਦਰ-ਸ਼ਲੋਕ ਅਰਥ ਸਹਿਤ ਪੜ੍ਹੋ, ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਠ ਵੇਖੋ