એકો દેવઃ સર્વભૂતેષુ ગૂઢઃ
Eko Devah Sarva-Bhuteshu Gudhah (One God Hidden in All Beings) in Gujarati · ગુજરાતી
તમારી ભાષા/લિપિમાં વાંચો
✦ અર્થ
એકો દેવઃ સર્વભૂતેષુ ગૂઢઃ એ શ્વેતાશ્વતર ઉપનિષદનો તેજોમય શ્લોક છે, જે ઘોષણા કરે છે કે એક જ દેવ સમસ્ત પ્રાણીઓમાં તેમના અંતરાત્મા રૂપે ગુપ્ત થઈને વિરાજે છે. સર્વવ્યાપી અને પ્રત્યેક કર્મના સાક્ષી એવા આ દિવ્ય તત્ત્વ એક તરફ સૌના અંતર્નિવાસી છે અને બીજી તરફ પ્રકૃતિના ગુણોથી પર કેવલ, નિર્ગુણ ચૈતન્ય છે. આ શ્લોક ઈશ્વરની સર્વવ્યાપકતા અને એક પરમ સત્તાની અદ્વૈત દૃષ્ટિને એક સાથે પ્રસ્તુત કરે છે.
ઉત્પત્તિ અને કથા
Shvetashvatara Upanishad, Verse 6.11 · Traditional (Upanishadic); attributed to the sage Shvetashvatara · Vedic / Upanishadic
શ્વેતાશ્વતર ઉપનિષદ તેના ઉત્તર અધ્યાયોમાં તે એક પરમેશ્વરના ઉદાત્ત દર્શન સુધી ચડે છે — જે વિશ્વનું કારણ પણ છે અને સૌનો અંતર્નિવાસી આત્મા પણ. તે પ્રભુની ઉપર કોઈ સ્વામી નથી અને તે જ સમસ્ત શક્તિઓનો સ્રોત છે એમ શીખવ્યા પછી, ઋષિ અહીં તે જ એક દેવને પ્રત્યેક પ્રાણીમાં તેના અંતરાત્મા અને સાક્ષી રૂપે છુપાયેલા ઘોષિત કરે છે — સર્વવ્યાપી છતાં કેવલ, પ્રકૃતિના ગુણોથી પર. આ રીતે આ શ્લોક અંતર્વ્યાપકતા અને પરત્વને એક જ દેવના એક ચિંતનમાં સમેટી લે છે.
✦ શાસ્ત્રોમાં કહ્યા પ્રમાણે
શ્વેતાશ્વતર ઉપનિષદ વચન આપે છે કે જ્યારે સ્રષ્ટાની કૃપાથી અને ગાઢ ધ્યાનથી સાધક બધાં પ્રાણીઓમાં છુપાયેલા આ એક પ્રભુને જોઈ લે છે, ત્યારે હૃદયની ગ્રંથિઓ ખૂલી જાય છે, બધા સંશયો કપાઈ જાય છે અને કર્મનું બંધન નષ્ટ થઈ જાય છે.
મંત્ર
કોઈપણ પંક્તિ અથવા ▶ બટન દબાવી સાંભળો
એકો દેવઃ સર્વભૂતેષુ ગૂઢઃ સર્વવ્યાપી સર્વભૂતાન્તરાત્મા । કર્માધ્યક્ષઃ સર્વભૂતાધિવાસઃ સાક્ષી ચેતા કેવલો નિર્ગુણશ્ચ ॥
eko devaḥ sarvabhūteṣu gūḍhaḥ sarvavyāpī sarvabhūtāntarātmā karmādhyakṣaḥ sarvabhūtādhivāsaḥ sākṣī cetā kevalo nirguṇaśca
અર્થ:તે એક જ દેવ સમસ્ત પ્રાણીઓમાં ગુપ્ત રૂપે વિરાજમાન છે, સર્વવ્યાપી છે, સમસ્ત ભૂતોના અંતરાત્મા છે; તે જ સમસ્ત કર્મોના અધ્યક્ષ છે, બધાં પ્રાણીઓમાં નિવાસ કરનાર છે, સાક્ષી છે, ચૈતન્યસ્વરૂપ છે, કેવલ (અસંગ) અને નિર્ગુણ છે.
શબ્દ-શબ્દ અર્થ
ઉચ્ચારણ સાંભળવા કોઈપણ શબ્દ પર ક્લિક કરો
Eko Devah Sarva-Bhuteshu Gudhah (One God Hidden in All Beings) પાઠના લાભ
એક ઈશ્વરને બધાં પ્રાણીઓમાં સમાન રૂપે વિદ્યમાન અંતરાત્મા તરીકે પ્રગટ કરે છે.
સૌમાં એક જ દિવ્ય તત્ત્વ છુપાયેલું જોવાથી ભેદભાવ અને પૃથકતાનો બોધ ઓગાળે છે.
સમસ્ત જીવો પ્રત્યે સાર્વત્રિક પ્રેમ, કરુણા અને ભક્તિ જગાડે છે.
આત્માને મૌન સાક્ષી (સાક્ષી) અને બધા ગુણોથી પર શુદ્ધ ચૈતન્ય તરીકે દૃઢ કરે છે.
ઈશ્વર ભક્તિને નિર્ગુણ નિરાકાર બ્રહ્મની અનુભૂતિ સાથે જોડે છે.
અંતઃશાંતિ અને વિવિધતા વચ્ચે એકતાના દર્શન માટે તેનો પાઠ કરાય છે.
Eko Devah Sarva-Bhuteshu Gudhah (One God Hidden in All Beings) જપ વિધિ
આ શ્લોકનો પાઠ કરો અને ચિંતન કરો કે એક જ દિવ્ય તત્ત્વ તમારા સહિત બધાં પ્રાણીઓમાં તેમના અંતરાત્મા અને મૌન સાક્ષી રૂપે છુપાયેલું છે. દિવસભર અભ્યાસ કરો કે તમે જેને પણ મળો તેમાં તે જ એક ઈશ્વરને છુપાયેલા જુઓ, અને ભક્તિ તથા કરુણાનો ભાવ વધારો. ધ્યાનમાં તે જ સાક્ષી ચૈતન્ય રૂપે સ્થિર રહો જેનું આ શ્લોક વર્ણન કરે છે — શુદ્ધ, કેવલ અને બધા ગુણોથી પર.
વારંવાર પુછાતા પ્રશ્નો
આ પણ વાંચો
ॐ
સંપૂર્ણ Eko Devah Sarva-Bhuteshu Gudhah (One God Hidden in All Beings) શ્લોક-શ્લોક અર્થ સહિત વાંચો, અથવા વધુ પવિત્ર પાઠ જુઓ