આદિત્ય હૃદય સ્તોત્ર Meaning — Line by Line
आदित्य हृदय स्तोत्र
Every verse and every word explained in English & Hindi
Meaning — Line by Line
Every verse of આદિત્ય હૃદય સ્તોત્ર with its English meaning. Tap any word to hear it, or ▶ to recite the verse.
Jump to a verse ▾
- Verse 1. Tato yuddhaparishrantam samare chintaya sthitam
- Verse 2. Daivataishcha samagamya drashtumabhyagato ranam
- Verse 3. Rama rama mahabaho shrinu guhyam sanatanam
- Verse 4. Adityahridayam punyam sarvashatruvinashanam
- Verse 5. Sarvamangalamangalyam sarvapapapranashanam
- Verse 6. Rashmimantam samudyantam devasuranamaskritam
- Verse 7. Sarvadevatmako hyesha tejasvi rashmibhavanah
- Verse 8. Esha brahma cha vishnushcha shivah skandah prajapatih
- Verse 9. Pitaro vasavah sadhya hyashvinau maruto manuh
- Verse 10. Adityah savita suryah khagah pusha gabhastiman
- Verse 11. Haridashvah sahasrarchih saptasaptirmarichiman
- Verse 12. Hiranyagarbhah shishirastapano bhaskaro ravih
- Verse 13. Vyomanathastamobhedi rigyajuhsamaparagah
- Verse 14. Atapi mandali mrityuh pingalah sarvatapanah
- Verse 15. Nakshatragrahataranamadhipo vishvabhavanah
- Verse 16. Namah purvaya giraye pashchimayadraye namah
- Verse 17. Jayaya jayabhadraya haryashvaya namo namah
- Verse 18. Nama ugraya viraya sarangaya namo namah
- Verse 19. Brahmeshanachyuteshaya suryayadityavarchase
- Verse 20. Tamoghnaya himaghnaya shatrughnayamitatmane
- Verse 21. Taptachamikarabhaya vahnaye vishvakarmane
- Verse 22. Nashayatyesha vai bhutam tadeva srijati prabhuh
- Verse 23. Esha supteshu jagarti bhuteshu parinishthitah
- Verse 24. Vedashcha kratavashchaiva kratunam phalameva cha
- Verse 25. Enamapatsu krichchhreshu kantareshu bhayeshu cha
- Verse 26. Pujayasvainamekagro devadevam jagatpatim
- Verse 27. Asmin kshane mahabaho ravanam tvam vadhishyasi
- Verse 28. Etachchhrutva mahateja nashtashokobhavattada
- Verse 29. Adityam prekshya japtva tu param harshamavaptavan
- Verse 30. Ravanam prekshya hrishtatma yuddhaya samupagamat
- Verse 31. Atha raviravadannirikshya ramam
Tato yuddhaparishrantam samare chintaya sthitam
ततो युद्धपरिश्रान्तं समरे चिन्तया स्थितम् । रावणं चाग्रतो दृष्ट्वा युद्धाय समुपस्थितम् ॥
Tato yuddhaparishrantam samare chintaya sthitam Ravanam chagrato drishtva yuddhaya samupasthitam
Meaningત્યારે યુદ્ધથી થાકેલા, ચિંતામાં ડૂબેલા રણભૂમિમાં ઊભા રામને જોઈને — જ્યારે રાવણ યુદ્ધ માટે સામે આવી ઊભો હતો —
Daivataishcha samagamya drashtumabhyagato ranam
दैवतैश्च समागम्य द्रष्टुमभ्यागतो रणम् । उपागम्याब्रवीद्राममगस्त्यो भगवानृषिः ॥
Daivataishcha samagamya drashtumabhyagato ranam Upagamyabravidramamagastyo bhagavanrishih
Meaning— દેવો સાથે યુદ્ધ જોવા આવેલા પરમ પૂજ્ય ઋષિ અગસ્ત્ય રામની પાસે આવ્યા અને બોલ્યા:
Rama rama mahabaho shrinu guhyam sanatanam
राम राम महाबाहो शृणु गुह्यं सनातनम् । येन सर्वानरीन् वत्स समरे विजयिष्यसि ॥
Rama rama mahabaho shrinu guhyam sanatanam Yena sarvanarin vatsa samare vijayishyasi
Meaningહે રામ, હે મહાબાહુ રામ, આ સનાતન રહસ્ય સાંભળો જેનાથી, હે પુત્ર, તમે યુદ્ધમાં તમારા સમસ્ત શત્રુઓ પર વિજય મેળવશો.
Adityahridayam punyam sarvashatruvinashanam
आदित्यहृदयं पुण्यं सर्वशत्रुविनाशनम् । जयावहं जपेन्नित्यमक्षय्यं परमं शिवम् ॥
Adityahridayam punyam sarvashatruvinashanam Jayavaham japennityamakshayyam paramam shivam
Meaningઆ પવિત્ર આદિત્ય-હૃદય સમસ્ત શત્રુઓનો નાશક અને વિજય અપાવનાર છે — તેનો સદા જપ કરો; તે અવિનાશી, પરમ અને મંગલકારી છે.
Sarvamangalamangalyam sarvapapapranashanam
सर्वमङ्गलमाङ्गल्यं सर्वपापप्रणाशनम् । चिन्ताशोकप्रशमनमायुर्वर्धनमुत्तमम् ॥
Sarvamangalamangalyam sarvapapapranashanam Chintashokaprashamanamayurvardhanamuttamam
Meaningતે સમસ્ત શુભોમાં સર્વોચ્ચ કલ્યાણ છે, સમસ્ત પાપોનો નાશક, ચિંતા અને શોકને હરનાર, દીર્ઘાયુ આપનાર છે.
Rashmimantam samudyantam devasuranamaskritam
रश्मिमन्तं समुद्यन्तं देवासुरनमस्कृतम् । पूजयस्व विवस्वन्तं भास्करं भुवनेश्वरम् ॥
Rashmimantam samudyantam devasuranamaskritam Pujayasva vivasvantam bhaskaram bhuvaneshvaram
Meaningઉપર ઉદય પામતા તે તેજસ્વીની ઉપાસના કરો, જે દેવો અને અસુરો બંનેથી સમાન રીતે પૂજિત છે, જે દેદીપ્યમાન વિવસ્વાન્, ભાસ્કર, લોકોના પોષક છે.
Sarvadevatmako hyesha tejasvi rashmibhavanah
सर्वदेवात्मको ह्येष तेजस्वी रश्मिभावनः । एष देवासुरगणाँल्लोकान् पाति गभस्तिभिः ॥
Sarvadevatmako hyesha tejasvi rashmibhavanah Esha devasuragananllokan pati gabhastibhih
Meaningતે સમસ્ત દેવોની આત્મા છે, સ્વયં પ્રકાશમાન, પોતાનાં કિરણોથી સર્વનું ધારણ કરનાર; પોતાની રશ્મિઓથી તે દેવ-અસુર સમૂહો અને સમસ્ત લોકોની રક્ષા કરે છે.
Esha brahma cha vishnushcha shivah skandah prajapatih
एष ब्रह्मा च विष्णुश्च शिवः स्कन्दः प्रजापतिः । महेन्द्रो धनदः कालो यमः सोमो ह्यपां पतिः ॥
Esha brahma cha vishnushcha shivah skandah prajapatih Mahendro dhanadah kalo yamah somo hyapam patih
Meaningતે જ બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, શિવ, સ્કંદ અને પ્રજાપતિ છે; મહેન્દ્ર, કુબેર, કાલ (સમય), યમ, ચંદ્ર (સોમ) અને વરુણ છે.
Pitaro vasavah sadhya hyashvinau maruto manuh
पितरो वसवः साध्या ह्यश्विनौ मरुतो मनुः । वायुर्वह्निः प्रजाप्राण ऋतुकर्ता प्रभाकरः ॥
Pitaro vasavah sadhya hyashvinau maruto manuh Vayurvahnih prajaprana ritukarta prabhakarah
Meaningતે જ પિતૃગણ, વસુઓ, સાધ્યો, બંને અશ્વિનીકુમારો, મરુત્ અને મનુ છે; વાયુ, અગ્નિ, પ્રાણીઓના પ્રાણ, ઋતુઓના કર્તા, પ્રકાશના સ્વામી છે.
Adityah savita suryah khagah pusha gabhastiman
आदित्यः सविता सूर्यः खगः पूषा गभस्तिमान् । सुवर्णसदृशो भानुर्हिरण्यरेता दिवाकरः ॥
Adityah savita suryah khagah pusha gabhastiman Suvarnasadrisho bhanurhiranyareta divakarah
Meaningતે જ આદિત્ય, સવિતા, સૂર્ય, ખગ, પૂષા અને કિરણમાન ગભસ્તિમાન્ છે; સ્વર્ણવર્ણ ભાનુ, હિરણ્યરેતા, દિવસના કર્તા છે.
Haridashvah sahasrarchih saptasaptirmarichiman
हरिदश्वः सहस्रार्चिः सप्तसप्तिर्मरीचिमान् । तिमिरोन्मथनः शम्भुस्त्वष्टा मार्ताण्ड अंशुमान् ॥
Haridashvah sahasrarchih saptasaptirmarichiman Timironmathanah shambhustvashta martanda amshuman
Meaningપીળા અશ્વો વાળા, સહસ્ર કિરણો વાળા, સાત ઘોડાથી ખેંચાતા, તેજસ્વી રશ્મિઓ વાળા; અંધકારના નાશક, આનંદના સ્રોત, ત્વષ્ટા, માર્તાંડ, અપાર તેજવાળા.
Hiranyagarbhah shishirastapano bhaskaro ravih
हिरण्यगर्भः शिशिरस्तपनो भास्करो रविः । अग्निगर्भोऽदितेः पुत्रः शङ्खः शिशिरनाशनः ॥
Hiranyagarbhah shishirastapano bhaskaro ravih Agnigarbhoditeh putrah shankhah shishiranashanah
Meaningહિરણ્યગર્ભ, શીતળ અને પ્રચંડ, ભાસ્કર, રવિ; અગ્નિગર્ભ, અદિતિ-પુત્ર, શંખ સમાન ઉજ્જ્વળ, સૌમ્ય.
Vyomanathastamobhedi rigyajuhsamaparagah
व्योमनाथस्तमोभेदी ऋग्यजुःसामपारगः । घनवृष्टिरपां मित्रो विन्ध्यवीथीप्लवङ्गमः ॥
Vyomanathastamobhedi rigyajuhsamaparagah Ghanavrishtirapam mitro vindhyavithiplavangamah
Meaningઆકાશના સ્વામી, અંધકારના ભેદક, ઋક્, યજુઃ અને સામના સ્વામી; પ્રચુર વૃષ્ટિ મોકલનાર, જળના મિત્ર, જે વિંધ્ય-પથ પર વેગથી ચાલે છે.
Atapi mandali mrityuh pingalah sarvatapanah
आतपी मण्डली मृत्युः पिङ्गलः सर्वतापनः । कविर्विश्वो महातेजा रक्तः सर्वभवोद्भवः ॥
Atapi mandali mrityuh pingalah sarvatapanah Kavirvishvo mahateja raktah sarvabhavodbhavah
Meaningપ્રચંડ કિરણો વાળા, મંડલાકાર, સ્વયં મૃત્યુરૂપ, પીતવર્ણ પિંગળ, સર્વસ્વને તપાવનાર; દ્રષ્ટા, વિશ્વરૂપ, મહાતેજસ્વી, અરુણવર્ણ, સમસ્ત પ્રાણીઓના સ્રોત.
Nakshatragrahataranamadhipo vishvabhavanah
नक्षत्रग्रहताराणामधिपो विश्वभावनः । तेजसामपि तेजस्वी द्वादशात्मन्नमोऽस्तु ते ॥
Nakshatragrahataranamadhipo vishvabhavanah Tejasamapi tejasvi dvadashatmannamostu te
Meaningનક્ષત્રો, ગ્રહો અને તારાઓના સ્વામી, સર્વના મૂળ; સમસ્ત તેજોના તેજ — હે દ્વાદશાત્મન્, તમને નમસ્કાર!
Namah purvaya giraye pashchimayadraye namah
नमः पूर्वाय गिरये पश्चिमायाद्रये नमः । ज्योतिर्गणानां पतये दिनाधिपतये नमः ॥
Namah purvaya giraye pashchimayadraye namah Jyotirgananam pataye dinadhipataye namah
Meaningઉદયના પૂર્વ પર્વત અને અસ્તના પશ્ચિમ પર્વતને નમસ્કાર; જ્યોતિ-સમૂહના સ્વામી, દિવસના સ્વામીને નમસ્કાર.
Jayaya jayabhadraya haryashvaya namo namah
जयाय जयभद्राय हर्यश्वाय नमो नमः । नमो नमः सहस्रांशो आदित्याय नमो नमः ॥
Jayaya jayabhadraya haryashvaya namo namah Namo namah sahasramsho adityaya namo namah
Meaningવિજયીને, મંગલમય વિજય આપનારને, પીળા અશ્વો વાળાને નમસ્કાર; વારંવાર નમસ્કાર, હે સહસ્રરશ્મિ આદિત્ય, નમસ્કાર!
Nama ugraya viraya sarangaya namo namah
नम उग्राय वीराय सारङ्गाय नमो नमः । नमः पद्मप्रबोधाय मार्ताण्डाय नमो नमः ॥
Nama ugraya viraya sarangaya namo namah Namah padmaprabodhaya martandaya namo namah
Meaningપ્રચંડને, વીરને, દૂર સુધી પહોંચનારને નમસ્કાર; કમળને જગાડનારને, માર્તાંડને — વારંવાર નમસ્કાર!
Brahmeshanachyuteshaya suryayadityavarchase
ब्रह्मेशानाच्युतेशाय सूर्यायादित्यवर्चसे । भास्वते सर्वभक्षाय रौद्राय वपुषे नमः ॥
Brahmeshanachyuteshaya suryayadityavarchase Bhasvate sarvabhakshaya raudraya vapushe namah
Meaningએક જ માં બ્રહ્મા, ઈશાન અને અચ્યુત રૂપ વાળાને, આદિત્યના તેજવાળા સૂર્યને, જ્યોતિર્મય, સર્વભક્ષક, રૌદ્ર રૂપને — નમસ્કાર!
Tamoghnaya himaghnaya shatrughnayamitatmane
तमोघ्नाय हिमघ्नाय शत्रुघ्नायामितात्मने । कृतघ्नघ्नाय देवाय ज्योतिषां पतये नमः ॥
Tamoghnaya himaghnaya shatrughnayamitatmane Kritaghnaghnaya devaya jyotisham pataye namah
Meaningઅંધકાર, શીત અને શત્રુઓના નાશકને, અપ્રમેય આત્માને; કૃતઘ્નોના નાશકને, દેવને, જ્યોતિના સ્વામીને — નમસ્કાર!
Taptachamikarabhaya vahnaye vishvakarmane
तप्तचामीकराभाय वह्नये विश्वकर्मणे । नमस्तमोऽभिनिघ्नाय रुचये लोकसाक्षिणे ॥
Taptachamikarabhaya vahnaye vishvakarmane Namastamobhinighnaya ruchaye lokasakshine
Meaningતપેલા સ્વર્ણના વર્ણવાળાને, અગ્નિને, વિશ્વકર્માને; અંધકારના નાશકને, તેજને, જગતના સાક્ષીને — નમસ્કાર!
Nashayatyesha vai bhutam tadeva srijati prabhuh
नाशयत्येष वै भूतं तदेव सृजति प्रभुः । पायत्येष तपत्येष वर्षत्येष गभस्तिभिः ॥
Nashayatyesha vai bhutam tadeva srijati prabhuh Payatyesha tapatyesha varshatyesha gabhastibhih
Meaningઆ પ્રભુ સમસ્ત વિદ્યમાનનો નાશ કરે છે અને એકલા જ તેને ફરી રચે છે; તે જળને ઉપર ખેંચે છે, તપાવે છે, અને પોતાનાં કિરણોથી વૃષ્ટિ વરસાવે છે.
Esha supteshu jagarti bhuteshu parinishthitah
एष सुप्तेषु जागर्ति भूतेषु परिनिष्ठितः । एष एवाग्निहोत्रं च फलं चैवाग्निहोत्रिणाम् ॥
Esha supteshu jagarti bhuteshu parinishthitah Esha evagnihotram cha phalam chaivagnihotrinam
Meaningતે પ્રાણીઓના સૂતી વખતે તેમનામાં જાગતો રહે છે, સર્વમાં પ્રતિષ્ઠિત; તે જ અગ્નિહોત્ર છે, તેનું ફળ છે, અને સ્વયં અગ્નિ-યજ્ઞ પણ.
Vedashcha kratavashchaiva kratunam phalameva cha
वेदाश्च क्रतवश्चैव क्रतूनां फलमेव च । यानि कृत्यानि लोकेषु सर्व एष रविः प्रभुः ॥
Vedashcha kratavashchaiva kratunam phalameva cha Yani krityani lokeshu sarva esha ravih prabhuh
Meaningતે જ વેદ અને યજ્ઞ છે, અને યજ્ઞોનું ફળ છે; તે જ લોકોમાં કરાયેલા સમસ્ત કર્મોના સ્વામી છે — આ સૂર્ય જ સર્વ છે.
Enamapatsu krichchhreshu kantareshu bhayeshu cha
एनमापत्सु कृच्छ्रेषु कान्तारेषु भयेषु च । कीर्तयन् पुरुषः कश्चिन्नावसीदति राघव ॥
Enamapatsu krichchhreshu kantareshu bhayeshu cha Kirtayan purushah kashchinnavasidati raghava
Meaningજે કોઈ સંકટમાં, કષ્ટમાં, વનમાં કે ભયમાં આ સૂર્યની સ્તુતિ કરે છે — એવો વ્યક્તિ કદી વિનાશને પ્રાપ્ત થતો નથી.
Pujayasvainamekagro devadevam jagatpatim
पूजयस्वैनमेकाग्रो देवदेवं जगत्पतिम् । एतत्त्रिगुणितं जप्त्वा युद्धेषु विजयिष्यसि ॥
Pujayasvainamekagro devadevam jagatpatim Etattrigunitam japtva yuddheshu vijayishyasi
Meaningએકાગ્ર મનથી આ દેવોના દેવ, વિશ્વના સ્વામીની ઉપાસના કરો; તેનો ત્રણ વાર જપ કરવાથી તમે યુદ્ધમાં વિજયી થશો.
Asmin kshane mahabaho ravanam tvam vadhishyasi
अस्मिन् क्षणे महाबाहो रावणं त्वं वधिष्यसि । एवमुक्त्वा तदाऽगस्त्यो जगाम च यथागतम् ॥
Asmin kshane mahabaho ravanam tvam vadhishyasi Evamuktva tadagastyo jagama cha yathagatam
Meaningઆ જ ક્ષણે, હે મહાબાહુ, તમે રાવણનો વધ કરશો. એમ કહીને અગસ્ત્ય જેમ આવ્યા હતા તેમ જ ચાલ્યા ગયા.
Etachchhrutva mahateja nashtashokobhavattada
एतच्छ्रुत्वा महातेजा नष्टशोकोऽभवत्तदा । धारयामास सुप्रीतो राघवः प्रयतात्मवान् ॥
Etachchhrutva mahateja nashtashokobhavattada Dharayamasa suprito raghavah prayatatmavan
Meaningઆ સાંભળીને મહાતેજસ્વી રાઘવ શોકમુક્ત થયા; પ્રસન્ન અને સ્થિરચિત્ત થઈને તેમણે તેને દૃઢતાથી મનમાં ધારણ કર્યું.
Adityam prekshya japtva tu param harshamavaptavan
आदित्यं प्रेक्ष्य जप्त्वा तु परं हर्षमवाप्तवान् । त्रिराचम्य शुचिर्भूत्वा धनुरादाय वीर्यवान् ॥
Adityam prekshya japtva tu param harshamavaptavan Trirachamya shuchirbhutva dhanuradaya viryavan
Meaningસૂર્ય તરફ જોતાં તેનો જપ કરીને તેમણે પરમ આનંદ મેળવ્યો; ત્રણ વાર આચમન કરી શુદ્ધ થઈને તેમણે ધનુષ ઉઠાવ્યું.
Ravanam prekshya hrishtatma yuddhaya samupagamat
रावणं प्रेक्ष्य हृष्टात्मा युद्धाय समुपागमत् । सर्वयत्नेन महता वधे तस्य धृतोऽभवत् ॥
Ravanam prekshya hrishtatma yuddhaya samupagamat Sarvayatnena mahata vadhe tasya dhritobhavat
Meaningપ્રસન્ન હૃદયથી રાવણને જોતાં તેઓ યુદ્ધ માટે આગળ વધ્યા, અને પોતાના સમસ્ત મહાન પ્રયત્નથી તેના વધનો સંકલ્પ કર્યો.
Atha raviravadannirikshya ramam
अथ रविरवदन्निरीक्ष्य रामं मुदितमनाः परमं प्रहृष्यमाणः । निशिचरपतिसङ्क्षयं विदित्वा सुरगणमध्यगतो वचस्त्वरेति ॥
Atha raviravadannirikshya ramam Muditamanah paramam prahrishyamanah Nishicharapatisankshayam viditva Suraganamadhyagato vachastvareti
Meaningત્યારે સૂર્યે પ્રસન્ન અને પરમ આનંદિત હૃદયથી રામ તરફ જોતાં, રાક્ષસરાજના વિનાશને નજીક જાણીને, તેમને કહ્યું: 'ઉતાવળ કરો!'
Word-by-Word Breakdown
Origin & History
Source: Valmiki Ramayana, Yuddha Kanda (Book of War), Chapter 107
Author: Sage Valmiki (recorded); taught by Sage Agastya
Period: Ancient (Treta Yuga traditionally; c. 500 BCE scholarly)
લંકાના રણમેદાનમાં શ્રીરામ અંતિમ સંગ્રામ માટે મહાબળી રાવણ સામે ઊભા હતા. લાંબા યુદ્ધથી થાકેલા અને રાવણની અજેય જેવી શક્તિ જોઈ રામ ગહન ચિંતામાં ઊભા હતા. એ જ નિર્ણાયક ક્ષણે અગસ્ત્ય ઋષિ જોઈ રહેલા દેવો વચ્ચેથી ઊતરી આવ્યા અને આ પ્રાચીન ગૂઢ સ્તોત્ર — સૂર્યનું હૃદય (આદિત્ય હૃદયમ્) — પ્રગટ કર્યું. ત્રણ વાર પાઠ કરતાં જ રામ તેજોમય ઊર્જાથી ભરાઈ ગયા, ધનુષ્ય ઉઠાવ્યું અને રાવણનો વધ કર્યો. આ સ્તોત્ર એ ક્ષણનું પ્રતીક છે જ્યારે દિવ્ય જ્ઞાન નિરાશાને નિશ્ચિત વિજયમાં ફેરવે છે.
Frequently Asked Questions
અગસ્ત્ય ઋષિએ શ્રીરામને આદિત્ય હૃદય કેમ શીખવ્યું?▼
શું આદિત્ય હૃદય સ્તોત્ર સંધ્યા સમયે પાઠ કરી શકાય?▼
આદિત્ય હૃદય કેટલી વાર પાઠ કરવું?▼
રામે આદિત્ય હૃદય પાઠ કર્યા પછી શું થયું?▼
શું આદિત્ય હૃદય માત્ર સૂર્ય પૂજા માટે છે?▼
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →