અલ્પાક્ષરમસન્દિગ્ધમ્ (સાચા સૂત્રનાં લક્ષણો) — Word-by-Word Meaning
अल्पाक्षरमसन्दिग्धम्
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
अल्पाक्षरम्
alpākṣaram
અલ્પ અક્ષરોવાળું, સંક્ષિપ્ત, નાનું
असन्दिग्धम्
asandigdham
સંદેહરહિત, અસ્પષ્ટતા રહિત, સ્પષ્ટ
सारवत्
sāravat
સારથી પૂર્ણ, અર્થપૂર્ણ, નક્કર
विश्वतोमुखम्
viśvato-mukham
બધી તરફ મુખવાળું, સર્વત્ર લાગુ, વ્યાપક
अस्तोभम्
astobham
નિરર્થક ભરતીના શબ્દો / વિરામો રહિત, પાદપૂર્તિ રહિત
अनवद्यम्
anavadyam
નિર્દોષ, દોષરહિત, ત્રુટિહીન
च
ca
અને
सूत्रम्
sūtram
એક સૂત્ર (સંક્ષિપ્ત સૂત્રાત્મક કથન)
सूत्रविदः
sūtra-vidaḥ
જે સૂત્રોને જાણે છે, સૂત્રોના નિષ્ણાતો
विदुः
viduḥ
તેને (એમ) જાણે છે, ઘોષિત કરે છે
Complete Translation
અલ્પ અક્ષરોવાળું (સંક્ષિપ્ત), સંદેહરહિત (સ્પષ્ટ), સારયુક્ત, સર્વત્ર લાગુ પડતું (વ્યાપક), નિરર્થક શબ્દો રહિત, અને દોષરહિત — વિદ્વાનો આવા જ કથનને સાચું સૂત્ર માને છે. આ શ્લોક પોતે એક સુંદર પદમાં, કોઈ પણ કથનને ઉત્તમ બનાવતા છ ગુણોને વ્યાખ્યાયિત કરે છે: સંક્ષિપ્તતા, સ્પષ્ટતા, સાર, વ્યાપકતા, મિતવ્યયિતા અને નિર્દોષતા.
Origin & History
Source: Subhashita
Author: Unknown (classical Sanskrit shastra tradition)
Period: Classical Sanskrit literature
સંસ્કૃત શાસ્ત્રોમાં જ્ઞાનને ઘણીવાર સૂત્રોમાં સંક્ષિપ્ત કરવામાં આવતું — ઓછા શબ્દોમાં વધુ અર્થ ભરવાના હેતુથી સંક્ષિપ્ત, સૂત્રાત્મક કથનો. સુભાષિત અને વ્યાકરણ પરંપરાઓમાં પ્રસિદ્ધ આ શ્લોક, એવા જ સૂત્રના આદર્શને વ્યાખ્યાયિત કરે છે, અને ઉત્તમ સૂત્રના છ ગુણોની ગણના કરે છે. યોગ્ય રીતે, આ શ્લોક પોતે જ એ સંક્ષિપ્તતા અને સ્પષ્ટતાનું નિર્દોષ ઉદાહરણ છે જેની એ પ્રશંસા કરે છે.
Frequently Asked Questions
આ શ્લોક કોની વ્યાખ્યા આપે છે?▼
એ સૂત્રની શાસ્ત્રીય વ્યાખ્યા આપે છે — એક ઉત્તમ સૂત્ર. એ છ ગુણો બતાવે છે જે સાચા સૂત્રમાં હોવા જોઈએ: સંક્ષિપ્તતા, સ્પષ્ટતા, સાર, સર્વત્ર લાગુ થવું, ભરતીના શબ્દો રહિત હોવું, અને નિર્દોષતા.
શ્લોકમાં બતાવેલા સૂત્રના છ ગુણો કયા છે?▼
અલ્પાક્ષરમ્ (સંક્ષિપ્ત), અસન્દિગ્ધમ્ (સંદેહરહિત), સારવત્ (સારયુક્ત), વિશ્વતોમુખમ્ (વ્યાપક), અસ્તોભમ્ (નિરર્થક શબ્દો રહિત), અને અનવદ્યમ્ (નિર્દોષ). આ સૌ મળીને સંક્ષિપ્ત, ઉત્તમ અભિવ્યક્તિના આદર્શને વ્યાખ્યાયિત કરે છે.
આ શ્લોક ક્યાં વપરાય છે?▼
એ એક પ્રસિદ્ધ સુભાષિત છે જે સમસ્ત સૂત્ર-આધારિત શાસ્ત્રોમાં — ખાસ કરીને વ્યાકરણ અને ન્યાયમાં — સૂત્રને ઉત્તમ બનાવતી બાબતોના માનક વર્ણન રૂપે ઉદ્ધૃત થાય છે. એ પોતે સંક્ષિપ્તતા અને સ્પષ્ટતાનું આદર્શ છે.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →