Mantra.Tips

અંબે તું હૈ જગદંબે કાળી — દુર્ગા આરતી — Word-by-Word Meaning

अम्बे तू है जगदम्बे काली

Every Sanskrit word explained in English

Word-by-Word Breakdown

अम्बे
Ambe
હે મા (અંબા) — દિવ્ય જનની
जगदम्बे
Jagdambe
સમસ્ત જગતની માતા (જગત્ + અંબા)
खप्पर वाली
Khappar Wali
જે ખપ્પર (કપાલ-પાત્ર) ધારણ કરે છે — દેવીનું ઉગ્ર રૂપ
सिंह सवारी
Sinh Sawari
જે સિંહ પર સવારી કરે છે
दस भुजाओं वाली
Das Bhujaon Wali
દસ ભુજાઓવાળી દેવી
दुखियों के दुखड़े निवारती
Dukhiyon Ke Dukhde Nivarti
દુખિયોના દુખડાં દૂર કરનારી
ना सुनी कुमाता
Na Suni Kumata
કુમાતા કદી સાંભળી નથી (સંતાન બગડી શકે, પણ મા કદી ત્યજતી નથી)
छोटा सा कोना
Chhota Sa Kona
એક નાનકડો ખૂણો (તારા હૃદયમાં) — ભક્ત કેવળ આટલું જ માગે છે

Complete Translation

તું જ અંબા છે, જગતની માતા, કાળી; ખપ્પર ધારણ કરનારી દુર્ગાનો જય. ભારતી તારી સ્તુતિ ગાય છે — હે મા, અમે સૌ તારી આ આરતી ઉતારીએ છીએ. તારા ભક્તો પર મોટું સંકટ આવી પડ્યું છે, હે મા; તારા સિંહ પર સવાર થઈ અસુરોની સેના પર તૂટી પડ. સો સિંહોથીય વધુ બળવાન, દસ ભુજાઓવાળી, દુખિયોના દુખડાં દૂર કરનારી — હે મા, અમે તારી આ આરતી ઉતારીએ છીએ. આ સંસારમાં મા અને સંતાનનું બંધન સૌથી પવિત્ર છે. કુપુત્ર હોઈ શકે, પણ કુમાતા કદી હોતી નથી. તું જે સૌ પર દયા દાખવે છે અને અમૃત વરસાવે છે — હે મા, અમે તારી આ આરતી ઉતારીએ છીએ. અમે ધન-દોલત માગતા નથી, ન ચાંદી ન સોનું; અમે કેવળ આટલું માગીએ છીએ, હે મા, તારા હૃદયમાં એક નાનકડો ખૂણો.

Origin & History

Source: Traditional Hindi Durga aarti

Author: Traditional

Period: Traditional

આ પ્રિય આરતી દેવીને સિંહ પર સવાર, દસ ભુજાવાળી, દાનવોનો સંહાર કરનારી પ્રચંડ શક્તિ તરીકે અને સાથે જ અપાર સ્નેહમયી માતા તરીકે ચિત્રિત કરે છે. તેની વિશેષતા અંતે આવતો વળાંક છે: માતાની શક્તિની સ્તુતિ પછી ભક્ત સંસારનું કશું માગતો નથી — ન ચાંદી, ન સોનું — ફક્ત માતાના હૃદયમાં 'એક નાનો ખૂણો' માગે છે. આ એક જ પંક્તિ તેને હિંદીમાં નિઃસ્વાર્થ ભક્તિની સૌથી વધુ ઉદ્ધૃત અભિવ્યક્તિઓમાંની એક બનાવે છે, જે દર નવરાત્રિએ ઉત્તર ભારતનાં ઘરો અને મંદિરોમાં ગવાય છે.

Frequently Asked Questions

'અંબે તૂ હૈ જગદંબે કાલી' નો શો અર્થ છે?
'તું અંબા છે, સમગ્ર જગતની માતા છે, તું કાલી છે.' આ દિવ્ય માતાને તેમનાં અનેક રૂપો — અંબા, જગદંબા, કાલી, દુર્ગા — માં નમન કરે છે અને તેમની સ્તુતિમાં આરતી રૂપે ગવાય છે.
પ્રખ્યાત અંતિમ પંક્તિનો શો અર્થ છે?
'અમે ધન કે સોનું નથી માગતા — ફક્ત તારા મનમાં એક નાનો ખૂણો માગીએ છીએ.' આ શુદ્ધ, નિઃસ્વાર્થ ભક્તિ દર્શાવે છે: ભક્તને ભૌતિક કશું જોઈતું નથી, ફક્ત માતાના પ્રેમમાં એક સ્થાન જોઈએ છે.
આ આરતી ક્યારે ગવાય છે?
આ નવરાત્રિ અને દુર્ગા પૂજાની મુખ્ય આરતી છે અને રોજિંદી દેવી આરતીમાં, ખાસ કરીને સાંજે, દેવી સમક્ષ દીપ ફેરવતાં ગવાય છે.

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →