આરાધિતા સૈવ નૃણામ્ (દેવીની શરણ — ફળ-શ્લોકો) — Word-by-Word Meaning

आराधिता सैव नृणाम् (देवी की शरण — फल-श्लोक)

Every Sanskrit word explained in English

← Full Page Complete Lyrics Benefits & How to Chant

Word-by-Word Breakdown

एतत्ते कथितं भूप

etatte kathitaṃ bhūpa

હે રાજન્! આ આપને કહી સંભળાવ્યું

देवीमाहात्म्यमुत्तमम्

devīmāhātmyamuttamam

દેવીનું ઉત્તમ માહાત્મ્ય (દેવીમાહાત્મ્ય)

ययेदं धार्यते जगत्

yayedaṃ dhāryate jagat

જેમનાથી આ જગત ધારણ કરાય છે

विद्या ... विष्णुमायया

vidyā ... viṣṇumāyayā

જ્ઞાન પણ ભગવાન વિષ્ણુની માયાથી ઉત્પન્ન થાય છે

विवेकिनः

vivekinaḥ

વિવેકી (બુદ્ધિમાન) જનો

मोह्यन्ते

mohyante

(તેમની માયાથી) મોહિત કરાય છે

तामुपैहि ... शरणं

tāmupaihi ... śaraṇaṃ

તેમની શરણમાં જાઓ

परमेश्वरीम्

parameśvarīm

પરમ ઈશ્વરી દેવીની

आराधिता सैव नृणां

ārādhitā saiva nṛṇāṃ

તે જ, આરાધના કરાતાં, મનુષ્યો માટે હોય છે

भोगस्वर्गापवर्गदा

bhogasvargāpavargadā

ભોગ, સ્વર્ગ અને અપવર્ગ (મોક્ષ) આપનારી

परितुष्टा जगद्धात्री

parituṣṭā jagaddhātrī

પરમ પ્રસન્ન, જગતની ધાત્રી (પાલિકા)

प्रत्यक्षं प्राह चण्डिका

pratyakṣaṃ prāha caṇḍikā

ચંડિકા પ્રત્યક્ષ (સાક્ષાત્) રૂપે બોલ્યાં

यत्प्रार्थ्यते त्वया

yatprārthyate tvayā

જે આપના દ્વારા માગવામાં આવે છે

कुलनन्दन

kulanandana

હે કુલનંદન (વૈશ્ય સમાધિ, કુળને આનંદિત કરનાર)

मत्तस्तत्प्राप्यतां सर्वं

mattastatprāpyatāṃ sarvaṃ

તે બધું મારાથી પ્રાપ્ત કરો

परितुष्टा ददामि ते

parituṣṭā dadāmi te

પ્રસન્ન થઈને હું તમને તે આપું છું

Complete Translation

ઋષિ બોલ્યા — 'હે રાજન્! દેવીનું આ ઉત્તમ માહાત્મ્ય આપને કહી સંભળાવ્યું. એવા પ્રભાવવાળાં છે તે દેવી, જેમનાથી આ જગત ધારણ કરાય છે. અને જ્ઞાન પણ એ જ રીતે ભગવાન વિષ્ણુની માયાથી ઉત્પન્ન થાય છે. તેમના દ્વારા જ આપ, આ વૈશ્ય, અને એ જ રીતે અન્ય વિવેકી જનો મોહિત કરાય છે; કેટલાક મોહિત થયા છે, અને કેટલાક અન્ય મોહને પામશે. હે મહારાજ! તે પરમેશ્વરીની શરણમાં જાઓ. તે જ આરાધના કરાતાં મનુષ્યોને ભોગ, સ્વર્ગ અને મોક્ષ આપનારી હોય છે.' (ત્યારે રાજા અને વૈશ્ય દ્વારા ત્રણ વર્ષ આરાધના કરાતાં) જગદ્ધાત્રી ચંડિકા પરમ પ્રસન્ન થઈને પ્રત્યક્ષ પ્રગટ થઈ તેમને બોલ્યાં. દેવી બોલ્યાં — 'હે રાજન્! અને હે કુલનંદન! તમે બંને જે માગો, તે બધું મારાથી પ્રાપ્ત કરો; પ્રસન્ન થઈને હું તમને તે આપું છું.'

Origin & History

Source: Durga Saptashati Chapter 13

Author: Sage Markandeya (Markandeya Purana)

Period: Ancient (part of the Markandeya Purana, c. 400–600 CE)

દેવી માહાત્મ્યનો સમાપન અધ્યાય તેની કથા-ભૂમિકા પર પાછો ફરે છે. રાજ્યથી વંચિત રાજા સુરથ અને પોતાના પરિવાર દ્વારા કાઢી મુકાયેલા વૈશ્ય સમાધિ, મેધા મુનિ પાસેથી દેવીની સંપૂર્ણ મહિમા સાંભળી ચૂક્યા છે. હવે મુનિ રાજાને પરમ દેવીની શરણ લેવા કહે છે; તેઓ પોતાની માયાથી સૌને મોહિત કરે છે છતાં પૂજિત થતાં ભોગ, સ્વર્ગ અને મોક્ષ આપે છે. બંને નદીના કિનારે જઈને દેવીની માટીની પ્રતિમા બનાવે છે અને ત્રણ વર્ષ સુધી પુષ્પ, અગ્નિ અને સંયમથી તેમની આરાધના કરે છે. પ્રસન્ન થઈને ચંડિકા સાક્ષાત્ પ્રગટ થાય છે અને દરેકને મનગમતું વરદાન આપે છે — સુરથને રાજ્ય અને ભાવિ મનુપદ, સમાધિને મુક્તિદાયક જ્ઞાન — અને પછી અંતર્ધાન થઈ જાય છે, જેથી ગ્રંથ તેના સમાપન સુધી પહોંચે છે.

Frequently Asked Questions

'ભોગ-સ્વર્ગ-અપવર્ગ-દા' નો શો અર્થ છે?▼

તેનો અર્થ છે કે દેવી, પૂજિત થતાં, ભોગ (સાંસારિક સુખ), સ્વર્ગ અને અપવર્ગ (અંતિમ મુક્તિ/મોક્ષ) આપનારી છે — એટલે કે તેઓ આ જીવનની સમૃદ્ધિથી લઈને પુનર્જન્મથી મુક્તિ સુધી દરેક યોગ્ય પ્રયોજનને પૂર્ણ કરે છે.

આ શ્લોકો દુર્ગા સપ્તશતીમાં ક્યાં આવે છે?▼

આ તેરમા અધ્યાયમાં (સુરથ અને વૈશ્યને વરદાન), સમાપન અધ્યાયમાં છે, જે સપ્તશતીને બરાબર સાતસો શ્લોકો પર પૂર્ણ કરે છે. મેધા મુનિ દેવીની શરણનો ઉપદેશ આપે છે, અને ત્યારે ચંડિકા વરદાન આપવા પ્રગટ થાય છે.

રાજા અને વૈશ્યે કયા વરદાન પસંદ કર્યા?▼

રાજા સુરથ, જે હજુ સંસારમાં આસક્ત હતા, તેમણે પોતાનું રાજ્ય પાછું મેળવવાનું અને ભાવિ જન્મમાં સૂર્યથી જન્મેલા સાવર્ણિ મનુ બનવાનું પસંદ કર્યું. વૈશ્ય સમાધિ, જે આસક્તિથી મુક્ત હતા, તેમણે 'હું' અને 'મારું' નો સંપૂર્ણ ભાવ ઓગાળી નાખે તેવું જ્ઞાન પસંદ કર્યું. દેવીએ બંનેને આપ્યું.

આને ફળ-શ્લોકો કેમ કહે છે?▼

કારણ કે આ દેવી ભક્તિ અને તેમના માહાત્મ્યના પાઠનું ફળ ઘોષિત કરે છે — કે તેઓ ભોગ, સ્વર્ગ અને મોક્ષ આપે છે. આ પાઠના સમાપન અને તેના પુણ્યના સમર્પણ માટે વાંચવામાં આવે છે.

Ready to start chanting?

See Benefits & How to Chant →