અસિતગિરિસમં સ્યાત્ — Word-by-Word Meaning
असितगिरिसमं स्यात्
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
असितगिरिसमं
asita-giri-samaṃ
કાળા પર્વત સમાન (મેરુના કાળા શિખર / કાજળના પર્વત જેવો)
स्यात्
syāt
હોય; જો થાય
कज्जलं
kajjalaṃ
શાહી, કાજળ, અંજન
सिन्धुपात्रे
sindhu-pātre
સમુદ્રને ખડિયો (પાત્ર) બનાવીને
सुरतरुवरशाखा
sura-taru-vara-śākhā
કલ્પવૃક્ષ (દેવોના મનોરથ પૂરનાર વૃક્ષ) ની શાખા લેખની રૂપે
लेखनी
lekhanī
લેખની, લખવાનું સાધન
पत्रम् उर्वी
patram urvī
પૃથ્વી જ કાગળ (લખવાનું પત્ર) રૂપે
लिखति यदि
likhati yadi
જો (તે) લખે
गृहीत्वा
gṛhītvā
આ લઈને, ગ્રહણ કરીને
शारदा
śāradā
શારદા — વિદ્યા અને વાણીની દેવી સરસ્વતી
सर्वकालं
sarvakālaṃ
સદા-સર્વદા, અનંત કાળ સુધી, હંમેશાં
तदपि
tadapi
તોપણ, છતાં
तव गुणानाम्
tava guṇānām
આપના ગુણો / મહિમાઓનો
ईश
īśa
હે ઈશ (ઈશ્વર, શિવ)
पारं न याति
pāraṃ na yāti
પાર પામશે નહીં / કદી સમાપ્ત નહીં થાય
Complete Translation
જો શાહી પર્વત સમાન (કાળા ગિરિ જેવી) હોય, સમુદ્ર તેનું પાત્ર હોય, કલ્પવૃક્ષની શ્રેષ્ઠ શાખા લેખની હોય અને સમસ્ત પૃથ્વી કાગળ હોય — અને જો સ્વયં શારદા (સરસ્વતી) આ લઈને સદા-સર્વદા લખતી રહે — તોપણ, હે ઈશ! આપના ગુણોનો પાર પામી શકાતો નથી.
Origin & History
Source: Shiva Mahimna Stotra, verse 32
Author: Pushpadanta (king of the Gandharvas)
Period: Ancient / classical (a widely recited Shaiva hymn)
શિવમહિમ્ન સ્તોત્રના અંતની નજીક, ગંધર્વ કવિ પુષ્પદંત — અનેક શ્લોકોમાં શિવની સ્તુતિ કર્યા પછી — સ્વીકારે છે કે તેમની સ્તુતિ પૂર્ણ કરવી અસંભવ છે. આ પ્રસિદ્ધ શ્લોકમાં તેઓ પોતે કલ્પી શકે તેવાં સૌથી ભવ્ય ચિત્રો રજૂ કરે છે — સમુદ્રને ખડિયો, શાહીનો પર્વત, કલ્પવૃક્ષને લેખની, પૃથ્વીને કાગળ અને સરસ્વતીને લેખક — માત્ર એ ઘોષણા કરવા માટે કે આ બધાં પણ પ્રભુના મહિમાના પાર સુધી કદી પહોંચી શકતાં નથી.
Frequently Asked Questions
'અસિતગિરિસમં સ્યાત્' આટલું પ્રસિદ્ધ કેમ છે?▼
આ શિવમહિમ્ન સ્તોત્રનો ૩૨મો શ્લોક છે અને તેની અદ્ભુત કલ્પનાને કારણે સંસ્કૃત સાહિત્યના સૌથી વધુ ઉદ્ધૃત શ્લોકોમાંનો એક છે — જો સમુદ્ર ખડિયો હોય, પર્વત શાહી હોય, દિવ્ય વૃક્ષ લેખની હોય અને પૃથ્વી કાગળ હોય, અને સરસ્વતી અનંત કાળ સુધી લખે, તોપણ શિવનો મહિમા પૂર્ણ રીતે લખી શકાતો નથી. તે ઈશ્વરની અનંતતાને સુંદર રીતે વ્યક્ત કરે છે.
આ શ્લોકમાં 'શારદા' કોણ છે?▼
શારદા દેવી સરસ્વતીનું એક નામ છે, જે વાણી, વિદ્યા અને કળાઓની દેવી છે. આ શ્લોક કલ્પના કરે છે કે તેઓ — અભિવ્યક્તિની પરમ શક્તિ — પણ, ભલે ગમે તેટલો સમય લખે, શિવની સ્તુતિ પૂર્ણ કરી શકતાં નથી.
'શાહીનો કાળો પર્વત' શું દર્શાવે છે?▼
'અસિત-ગિરિ' (કાળો પર્વત) શાહીની અપરિમિત વિશાળ માત્રા દર્શાવે છે. સમુદ્રને ખડિયો અને પૃથ્વીને કાગળ બનાવીને આ શ્લોક બ્રહ્માંડીય સ્તરની કલ્પનાઓ ગોઠવીને બતાવે છે કે કોઈ પણ પ્રયત્ન પ્રભુના અનંત મહિમાને સમાવી શકતો નથી.
શું આ શ્લોકનો અલગથી પાઠ કરી શકાય?▼
હા. તેની સ્વયંપૂર્ણ સુંદરતા અને અર્થને કારણે તેનો વારંવાર સ્વતંત્ર રીતે પાઠ અને ઉદ્ધરણ થાય છે. પૂજામાં તેને સંપૂર્ણ શિવમહિમ્ન સ્તોત્રના અંતની નજીક ગવાય છે.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →