અતુલં તત્ર તત્તેજઃ (દિવ્ય તેજથી દેવીનો પ્રાદુર્ભાવ) — Word-by-Word Meaning
अतुलं तत्र तत्तेजः (देवी का तेज से प्रादुर्भाव)
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
अतुलम्
atulam
અતુલનીય, અનુપમ, માપથી પર
तत्र
tatra
ત્યાં (તે સ્થાને)
तत् तेजः
tat tejaḥ
તે તેજ, અગ્નિમય પ્રકાશ
सर्वदेवशरीरजम्
sarva-deva-śarīra-jam
સમસ્ત દેવોના શરીરોમાંથી ઉત્પન્ન
एकस्थम्
eka-stham
એક સ્થાને એકત્રિત
तत् अभूत् नारी
tat abhūt nārī
તે એક નારી (દેવી) બની ગયું
व्याप्तलोकत्रयम्
vyāpta-loka-trayam
ત્રણે લોકમાં વ્યાપ્ત
त्विषा
tviṣā
પોતાની કાંતિથી, દીપ્તિથી
यत् अभूत् शाम्भवम् तेजः
yat abhūt śāmbhavam tejaḥ
જે શિવ (શંભુ)નું તેજ હતું
तेन अजायत तत् मुखम्
tena ajāyata tat mukham
તેમાંથી તેમનું મુખ પ્રગટ થયું
याम्येन
yāmyena
યમ (મૃત્યુના દેવ)ના તેજથી
अभवन् केशाः
abhavan keśāḥ
તેમના કેશ પ્રગટ થયા
बाहवः
bāhavaḥ
તેમની ભુજાઓ
विष्णुतेजसा
viṣṇu-tejasā
વિષ્ણુના તેજથી
Complete Translation
દેવોના શરીરોમાંથી ઉત્પન્ન થયેલું તે અતુલનીય તેજ એક સ્થાને એકત્ર થઈને એક નારી (દેવી) બની ગયું, જે પોતાની કાંતિથી ત્રણે લોકમાં વ્યાપ્ત હતું. જે શિવ (શાંભવ)નું તેજ હતું, તેમાંથી તેમનું મુખ બન્યું; યમના તેજથી કેશ, અને વિષ્ણુના તેજથી ભુજાઓ બની.
Origin & History
Source: Durga Saptashati Chapter 2
Author: Sage Markandeya (Markandeya Purana)
Period: c. 400–600 CE (Markandeya Purana)
જ્યારે મહિષાસુરે સ્વર્ગ પર વિજય મેળવી દેવોને કાઢી મૂક્યા, ત્યારે તેઓ વિષ્ણુ અને શિવ પાસે ગયા અને ભેંસાસુરના અત્યાચારનું વર્ણન કર્યું. આ સાંભળીને વિષ્ણુ, બ્રહ્મા અને શિવના મુખોમાંથી એક પ્રચંડ તેજ પ્રગટ થયું, જેમાં ઇન્દ્ર અને સમસ્ત દેવોની ઊર્જાઓ પણ મળી ગઈ. આ અસીમ પ્રકાશ એકમાં મળીને દેવીના રૂપમાં પ્રગટ થયું, જેમના શરીરનો પ્રત્યેક ભાગ કોઈ વિશેષ દેવની દીપ્તિથી બન્યો હતો.
Frequently Asked Questions
દુર્ગા સપ્તશતીના આ શ્લોકો શાનું વર્ણન કરે છે?▼
આ સમસ્ત દેવોના સંયુક્ત તેજથી દેવી દુર્ગાના પ્રાદુર્ભાવનું વર્ણન કરે છે. મહિષાસુરને હરાવવામાં અસમર્થ દેવોનો ક્રોધ પ્રકાશ રૂપે પ્રજ્વલિત થયો, એક પુંજમાં મળી ગયો, અને ત્રણે લોકમાં વ્યાપ્ત સર્વશક્તિમય દેવી બની ગયો.
દેવી અનેક દેવોની ઊર્જાઓથી કેમ બની છે?▼
આ પ્રતીક છે કે શક્તિ જ પ્રત્યેક દેવની અંતર્નિહિત શક્તિ છે. શિવથી મુખ, યમથી કેશ, વિષ્ણુથી ભુજાઓ વગેરે દર્શાવે છે કે તેઓ દેવોથી ભિન્ન નથી, પરંતુ તેમની કેન્દ્રિત, સક્રિય શક્તિ (તેજ) જે એક દિવ્ય રૂપમાં એકત્ર થઈ ગઈ છે.
આ દુર્ગા સપ્તશતીના કયા અધ્યાયમાંથી છે?▼
આ દુર્ગા સપ્તશતીના બીજા અધ્યાય (મહિષાસુર-સૈન્ય-વધ)ના 12મા અને 13મા શ્લોકો છે, જે દેવી મહાલક્ષ્મી દ્વારા અધિષ્ઠિત મધ્યમ ચરિતનો ભાગ છે.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →