શ્રીમદ્ભગવદ્ગીતા ૧૧.૫૩ — નાહં વેદૈર્ન તપસા — Word-by-Word Meaning
श्रीमद्भगवद्गीता ११.५३ — नाहं वेदैर्न तपसा
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
न अहम्
na aham
હું નહીં
वेदैः
vedaiḥ
વેદોના અધ્યયનથી
न तपसा
na tapasā
ન તપથી; ન તપસ્યાથી
न दानेन
na dānena
ન દાનથી
न च इज्यया
na cha ijyayā
ન યજ્ઞ કે કર્મકાંડથી
शक्यः
śhakyaḥ
સંભવ; સમર્થ
एवंविधः
evaṁ-vidhaḥ
આ પ્રકારના રૂપમાં
द्रष्टुम्
draṣhṭum
જોવાવું; દર્શન કરવું
दृष्टवान् असि
dṛiṣhṭavān asi
તેં જોયો છે
माम्
mām
મને
यथा
yathā
જેવો
Complete Translation
જેવો તેં મને જોયો છે, એ પ્રકારના (વિશ્વ) રૂપમાં હું ન વેદોના અધ્યયનથી, ન તપથી, ન દાનથી અને ન યજ્ઞથી જ જોઈ શકાઉં છું.
Origin & History
Source: Bhagavad Gita Chapter 11, Verse 53
Author: Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva)
Period: Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
અગિયારમા અધ્યાય વિશ્વરૂપ દર્શન યોગમાં, પોતાના વિશ્વરૂપને પ્રગટ કરીને પછી સમેટી લીધા પછી શ્રીકૃષ્ણ એની દુર્લભતા બતાવે છે. તેઓ અર્જુનને કહે છે કે એવું દર્શન વેદાધ્યયન, તપ, દાન કે યજ્ઞથી પ્રાપ્ત થઈ શકતું નથી — જે તેમની એ ઘોષણા તરફ લઈ જાય છે કે કેવળ અનન્ય ભક્તિ જ તેમને આ પ્રકારે પ્રગટ કરી શકે છે.
Frequently Asked Questions
ભગવદ્ગીતા ૧૧.૫૩માં શ્રીકૃષ્ણ શું કહે છે?▼
શ્રીકૃષ્ણ અર્જુનને કહે છે કે જે લૌકિક વિશ્વરૂપ તેણે હમણાં જોયું છે, તે કેવળ વેદોના અધ્યયન, તપ, દાન કે યજ્ઞ દ્વારા જોઈ શકાતું નથી. એવું દર્શન અત્યંત દુર્લભ છે અને કેવળ બાહ્ય સાધનાઓથી પ્રાપ્ત થતું નથી.
જો વેદો કે યજ્ઞથી નહીં, તો ભગવાનને કેવી રીતે જોઈ શકાય?▼
એનો ઉત્તર આગળનો શ્લોક (૧૧.૫૪) આપે છે: કેવળ અનન્ય, એકનિષ્ઠ ભક્તિ દ્વારા જ ભગવાનને સાચા રૂપમાં જાણી, જોઈ અને પ્રાપ્ત કરી શકાય છે. આ શ્લોક અન્ય સાધનોની સીમા દર્શાવીને એની ભૂમિકા તૈયાર કરે છે.
શું આ શ્લોક વેદો અને કર્મકાંડોને અસ્વીકાર કરે છે?▼
એ તેમને અસ્વીકાર કરતો નથી, બલકે તેમને ઉચિત પરિપ્રેક્ષ્યમાં મૂકે છે. વેદાધ્યયન, તપ, દાન અને યજ્ઞ મૂલ્યવાન છે, છતાં પોતાનામાં તેઓ ભગવાનના સર્વોચ્ચ રૂપનું પ્રત્યક્ષ દર્શન કરાવી શકતા નથી. એ દર્શન પ્રેમમયી ભક્તિથી મળે છે, જેને ગીતા સર્વોચ્ચ માર્ગ રૂપે પ્રતિષ્ઠિત કરે છે.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →