ભગવદ્ગીતા 11.8 — ન તુ માં શક્યસે દ્રષ્ટુમ્ — Word-by-Word Meaning
श्रीमद्भगवद्गीता ११.८ — न तु मां शक्यसे द्रष्टुम्
Every Sanskrit word explained in English
Word-by-Word Breakdown
न
na
નહીં
तु
tu
પરંતુ
माम्
mām
મને
शक्यसे
śhakyase
તું સમર્થ છે
द्रष्टुम्
draṣhṭum
જોવામાં
अनेन एव
anena eva
આ જ
स्वचक्षुषा
sva-chakṣhuṣhā
તારાં (પ્રાકૃત) નેત્રોથી
दिव्यम्
divyam
દિવ્ય
ददामि
dadāmi
હું આપું છું
ते
te
તને
चक्षुः
chakṣhuḥ
નેત્ર; દૃષ્ટિ
पश्य
paśhya
જો
मे
me
મારી
योगम् ऐश्वरम्
yogam aiśhwaram
ઈશ્વરીય યોગશક્તિ અને ઐશ્વર્ય
Complete Translation
પરંતુ તું તારાં આ (પ્રાકૃત) નેત્રોથી મને જોવા સમર્થ નથી; તેથી હું તને દિવ્ય નેત્ર આપું છું. મારી ઈશ્વરીય યોગશક્તિને જો!
Origin & History
Source: Bhagavad Gita Chapter 11, Verse 8
Author: Sage Veda Vyasa (Mahabharata, Bhishma Parva)
Period: Ancient (text compiled c. 5th–2nd century BCE)
અગિયારમા અધ્યાય, વિશ્વરૂપદર્શન યોગ, માં અર્જુન શ્રીકૃષ્ણને પોતાનું વિશ્વરૂપ જોવાની પ્રાર્થના કરે છે. શ્રીકૃષ્ણ સંમત થાય છે, પરંતુ જણાવે છે કે માનવ-નેત્ર એવા દર્શનને ગ્રહણ કરી શકતાં નથી. તેથી તેઓ અર્જુનને દિવ્ય નેત્ર પ્રદાન કરે છે, જે પછી સંજય — ધૃતરાષ્ટ્રને સંભળાવતા — આગળ આવનારા વિશ્વરૂપના વિસ્મયકારી દર્શનનું વર્ણન કરે છે.
Frequently Asked Questions
ભગવદ્ગીતા 11.8માં શ્રીકૃષ્ણ અર્જુનને શું આપે છે?▼
શ્રીકૃષ્ણ અર્જુનને 'દિવ્ય નેત્ર' (દિવ્યચક્ષુ) પ્રદાન કરે છે, એક વિશેષ આધ્યાત્મિક દૃષ્ટિ, કેમ કે વિશ્વરૂપને સામાન્ય પ્રાકૃત નેત્રોથી જોઈ શકાતું નથી. આ દિવ્ય દૃષ્ટિથી અર્જુન ભગવાનના અનંત ઐશ્વર્યને જોઈ શકે છે.
વિશ્વરૂપને ભૌતિક નેત્રોથી કેમ જોઈ શકાતું નથી?▼
વિશ્વરૂપ દિવ્ય અને અનંત છે, ભૌતિક ધારણાની સીમાઓથી પર. જેમ એક નાનો દીપક સમગ્ર આકાશને પ્રકાશિત કરી શકતો નથી, તેમ સામાન્ય નેત્રો ભગવાનના અસીમ રૂપને ગ્રહણ કરી શકતાં નથી; કેવળ દિવ્ય રૂપે પ્રદત્ત દૃષ્ટિ જ એ કરી શકે છે.
આ શ્લોકમાં 'યોગમૈશ્વરમ્' શું છે?▼
'યોગમૈશ્વરમ્' શ્રીકૃષ્ણની ઈશ્વરીય યોગશક્તિને સૂચવે છે — તેમનું દિવ્ય, ઐશ્વર્યમય વૈભવ અને એ રહસ્યમય સામર્થ્ય જેનાથી સમગ્ર બ્રહ્માંડ તેમની અંદર સમાયેલું છે. અર્જુનને આ જ પરમ શક્તિ જોવા આમંત્રિત કરાય છે.
આ શ્લોકનો આધ્યાત્મિક ઉપદેશ શું છે?▼
તે શીખવે છે કે ભગવાનનું સાચું દર્શન કૃપાની ભેટ છે. સાધક ભક્તિથી હૃદયને શુદ્ધ કરી શકે છે, પરંતુ આત્મ-સાક્ષાત્કારની ઉચ્ચતર 'દિવ્ય દૃષ્ટિ' આખરે ભગવાન દ્વારા જ પ્રદાન કરાય છે, જે આપણને નમ્ર અને શરણાગત રહેવાનું યાદ કરાવે છે.
Ready to start chanting?
See Benefits & How to Chant →